کلمه‌ی طیبه و کلمه‌ی خبیثه

مهم‌ترین شرط برای مواجهه با کمات خداوند و تلقی‌های شایسته‌ از آن، ایمان و خلوص، و شناختن و لگام زدن بر وسوسه‌های جاه طلبی، قدرت طلبی، و دیگر هواهای نفسانی خویش است.

خداحافظ قذافی، و آغازی بر پایان آرمانشهرهای ایدئولوژیک

هیچ‌کس در تاریخ بیش از مصلحانی که گاه با انگیزه‌های نیک‌خواهانه دست به ساختن آرمانشهر زده‌اند، بشریت را با خسارت روبه‌رو نکرده است. او که می‌خواهد روی زمین با این انسان‌های ناقص و مخطی بهشت بنا کند جز دوزخ نصیب ما نخواهد کرد. مصلح حقیقی کسی است که بدون خشونت بدون فریب و بدون سوار شدن بر امواج عاطفه انسان‌ها، دست به اصلاحات کوچک اما مستمر می‌زند. آنان که می‌خواهند با یک چشم برهم زدن جهان تازه‌ای بنا کنند همان‌هایی هستند که به طرفه‌العینی جامعه را به جهنمی تبدیل می‌کنند.

امام علی با «حکومت خشونت و فریب به نام قرآن» در جنگ بود

حکومت علوی قرآنی است چرا که در آن سخن از عدالت و حقوق مردم است. حکومت اموی که در آن ظلم و ستم رواج دارد و به حقوق مردم هیچ توجهی نمی شود هرگز قرآنی نیست. حکومتی قرآنی است که در آن برای ترویج و اجرای فرامین قرآن از منطق قرآنی استفاده شود و به این توجه شود که امر دین با نرمش و مدارا پیش می رود چنان که خداوند نرمش و مدارای پیامبرش را می ستاید. اما حکومتی که تنها با زبان خشونت سخن می گوید و بی گناهان را زندانی می کند و عادلان و مصلحان را از حقوقشان محروم می سازد چه ارتباطی با قرآن دارد؟

شب‌های قدر و نگاهی به کارنامه‌ی جنبش سبز

جنبش سبز استوارتر از همیشه ایستاده و با تکیه بر کنش های به دور از خشونت، بسط آگاهی و شکل گیری هسته های سبز را با جدیت پی می گیرد. امروز جنبش سبز با تکیه بر خرده توان های موجود و بضاعت مالی متکی بر هوادارانش، رسانه های خود را گسترش داده و خواهد داد… جنبش سبز در همه حال به صبر و استقامت ادامه خواهد داد تا فردایی بهتر برای این سرزمین رنج دیده به ارمغان آورد. دست هایمان را در این روزها و شب های گرانقدر به پیشگاه آنکه تمامی عزت و قدرت از آن اوست بلند می کنیم و با یاد همه‌ی شهدای سرافراز و قهرمانان دربند، از او می خواهیم که حرکت هایمان را بیش از پیش برکت دهد.

امام موسی صدر از علی‌بن ابیطالب و صفات او می‌گوید

فرض کنيم يک نفر می‌خواهد علی را بشناسد. می‌خواهد پيروان علی، مأمومين علی، دنباله‌روهای علی، شيعيان علی را بشناسد تا علی را بشناسد. چه می‌بيند؟ آيا علم را می‌بيند؟ آيا تقوا می‌بيند؟ آيا علاقه به يتيم را که در علی بود می‌بيند؟ آيا خدمت به مردم می‌بيند که در علی می‌ديد؟ آيا شجاعت و صراحتی را می‌بيند که در علی می‌ديد؟

با علی(ع) مثل دیکتاتورها برخورد نکنید!

علی (ع) دیکتاتور نیست و نباید با او مثل دیکتاتورها برخورد کنید. این ادعا و درخواستی است که خود آن حضرت دارد. اما دیکتاتورها چه ویژگی هایی دارند که علی (ع) از آنها بیزار است و علی (ع) چه ویژگی هایی دارد که او را با دیکتاتورها کاملا متفاوت می گرداند؟ پاسخ این پرسش را باید از سخن و سیره و روش خود آن حضرت گرفت.

راه گمشده ایرانیان در نگاه نگران سحابی

مهندس سحابی از تیره بزرگانی همچون طالقانی بود که بر عمل، کار خلاق و دنیاساز تأکید داشت. مرحوم طالقانی هرگاه موقع تعارف به او می‌گفتند التماس دعا، به خنده و شوخی و حکیمانه می‌گفت التماس عمل. خدا و مذهب جامعه مبتلا‌به بحران‌های اجتماعی باید دائم معجزه کنند. تورم، بیکاری، اعتیاد و تخریب محیط‌زیست را به ناگهان حل کند، صبح که از خواب بلند می‌شود، به ناگهان جوان معتادش خوب شود، بی‌حساب و کتاب شغل پیدا کند و بدون برنامه‌ریزی، بر بحران‌های اقتصادی و اجتماعی‌اش چیره شود. خدا و مذهب مهندس اینچنین نبود.

ادله‌ی موافقان آزادی عقیده در اسلام

امير‌المؤمنين(ع) هرگز كسانى را كه او را كافر شمرده بودند و غائله نهروان را برپا كردند، به خاطر عقايدشان تحت تعقيب قرار نداد و حقوق‌شان را از بيت‌المال قطع نكرد. حتى آنان را به شرك و نفاق متهم نساخت. بلكه فرمود: «هم اخواننا بغوا علينا»، «آنان برادران ما هستند كه بر ما تجاوز و ستم كرده‌اند.»

شهید بهشتی با تحمیل «جمهوری اسلامی» بر نسل‌های آینده مخالف بود

شهید بهشتی به استدلال امام خمینی در برابر رژیم سلطنتی وفادار بود و تحمیل اراده‌ی خویش بر نسل‌های آینده را مجاز نمی‌دانست. او استدلال می‌کرد که قانون اساسی، با رفراندوم و رأی مردم اعتبار پیدا می کند، و وقتی مردم آن را نخواهند، اعتباری برای آن باقی نمی ماند. به عقیده‌ی او، اساساً نظام اسلامی، بر مبنای رأی آزاد مردم تحقق می یابد و ما حق نداریم این آزادی را از آن سلب نموده و نظام خاصی را بر آن ها تحمیل کنیم.

با شبکه‌های اجتماعی نباید جنگید

اگرچه ماهیتِ آنچه در خیابان‌های لندن گذشته است با کشورهایی چون مصر و تونس و سوریه و ایران تفاوت دارد، اما اکنون که نخست‌وزیر بریتانیا هم به نقش شبکه‌های اجتماعی در بروز این آشوب‌ها اعتراف کرده است، بهتر آن بود که اصحاب قدرت در ایران به جای بهره‌برداری ناشیانه و چند روزه از آن، اندکی به خود آیند و در قدرت شبکه‌های اجتماعی اندکی تامل کنند تا از توهم کهنهٔ توطئه به در آیند؛ که بسیاری از این توهمات ریشه در «فقدان آشنایی با ماهیت غیر متمرکز شبکه‌های اجتماعی» دارند.

پیش‌بینی هابرماس در انگلستان محقق شد

هیچ گروه سیاسی با عقیده مشخصی نیست که دعوت به این اعتراضات کرده باشد یا جلوداری این اعتراضات را بر عهده گرفته باشد. هیچ نماینده یا رهبر سیاسی یا هیچ خواسته سیاسی در این اعتراضات وجود ندارد و بنابراین هنوز نمی توان این پدیده ها را به معنای متعارف سیاسی دانست. البته نقطه مشترکی با پدیده های جدید و اعتراضات جدیدی که در نقاط مختلف عالم شکل گرفته دارد و آن این که اعتراضات توسط شبکه های اجتماعی سازماندهی می شود.

علوم انسانی، معرفتِ مغضوبِ اقتدارگرایان!

علوم انسانی حتی اگر هیچ کارکردی نداشته باشد، دست‌کم این نقش خطرناک را ایفا می‌کند که تفسیر مستقلی از واقعیت ارائه می‌کند که با تفسیر آمرانه‌ی حکومتیان کاملا ناهمخوان است. معلوم است که چرا حکومت از علوم انسانی این همه هراس دارد.

اخلاق، غم‌خواری و فناوری اطلاعات و ارتباطات

نفس گم‌نامي نمي‌تواند ما را به سوي انجام اعمال بد سوق دهد. اتفاقاً ممکن است ما را به سوي انجام اعمال نيک نيز سوق دهد. به عقيدة من اينکه يک وسيله ما را به انجام چه کاري برمي‌انگيزاند، به خودِ وسيله ارتباطي ندارد بلکه به نظام باوري يا ميلي يا باوري و ميلي ما مربوط است.

رویکردهای جدید فقه شیعه در حوزه زنان

فقه شیعه امروزه از نظر نگرش‌های جدید فقهی در خصوص زن از دیگر مذاهب فقهی اسلامی پیشی گرفته است. شاید این پیشی گرفتن ریشه در دو امر متلازم داشته باشد. امر نخست طبیعتی واقعی دارد و به ارتباط فقه شیعه با تجربه دولت در ایران باز می‌گردد؛ تجربه‌ای که برای پاسخگویی به نیازها و مقتضیاتِ جریانِ گسترده اسلامی کردن جامعه و دولت، افق‌های گسترده‌ای از اجتهاد و نواندیشی را در برابر فقه شیعه گشود. امر دوم طبیعتی ذاتی دارد و به مفتوح بودن باب اجتهاد در فقه شیعه باز می‌گردد.

آرمان دین، عروج به قله اخلاق

هدف و آرمان دین ایستادن در سطح عدالت فقهی نیست. عدالت فقهی به انسان می گوید اگر منفعت خویشتن را در نظر گرفتی کار خلاف عدالت انجام نداده ای . اما آرمان اصلی دین چیزی فراتر از این است… فقه هدف نهایی دین نیست. فقه تنها یک سکو برای پرش و اوج گیری انسان به سوی قله های اخلاق است. البته او اگر می خواهد اخلاقی زندگی کند باید در موارد خاص بسنجد و ببیند جدای از حکم فقهی، اخلاق به او چه می گوید.

نگاهی به انقلاب مشروطه پس از 105 سال

یکی از مهمترین اهداف نهضت های اجتماعی و سیاسی جهان تا آن زمان خارج کردن منابع عمومی از دست حکومتهای مطلقه و قرار دادن آن در دست نمایندگان مردم بود. کنترل بر مالیه عمومی یا بودجه، چه وَجه در آمدها و چه وجَه هزینه و همچنین کنترل دخل و خرج سلطان از آرزوهای دیرینه مردم ایران نیز بوده است.

آرمان‌های انقلاب مشروطه

تحقق دموکراسی کار سختی است. دموکراسی به دست می‌آید اما، استحکام پیدا نمی‌کند. به دست آوردن دموکراسی آسان است، اما استحکام آن مشکل و کار سختی است. ما نتوانستیم دموکراسی را مستقر کنیم، ولی نباید بدبین باشیم.

تخریب میرحسین، این بار از زبان حامیان کودتای 28 مرداد

راستی چرا دوستان مخالف میرحسین موسوی اکنون هیچ یادی از مناسبات امام خمینی و دولت ۸ ساله دوران جنگ نمی‌کنند و اساسا در تلاشند تا امام خمینی را سانسور کنند و حمایتهای ایشان را از دولت موسوی را در تاریخ مدفون سازند؟ آنها می‌دانند که دولت موسوی در واقع دولت امام خمینی بود و به همین دلیل نمی‌توانند واقعیت تاریخ ۸ ساله را بیان کنند و نتیجه دلبخواه خود را بگیرند. آنان می‌دانند که موسوی هیچ نسبتی با بیگانگان ندارد و هرچه آبرو و پایگاه در میان مردم دارد مدیون لطف خداوند به یک خدمتگزار نظام اسلامی، حمایتهای امام و تلاشهای مخلصانه خودش است.

روح مشروطیت؛‌ مهار قدرت خودکامه

ژاپن، ژاپن است و ژاپنی درخور تقدیر و کاری که کرده است کارستان؛ ولی ما نباید با سرمایه و شایستگی معنوی و مادی که داریم دلباخته ژاپن شویم و از آنچه ژاپنی نیز از دست داده است غفلت کنیم و پا جای پای غرب پرستانی بگذاریم که فتوای “از فرق سر تا ناخن پا فرنگی شدن” را صادر می کردند و امروز شاگردان آنان متوهمانه و زبونانه به خیال باطل تبدیل ایران به “ژاپن اسلامی!!” شعار سرایی می کنند.

سی گام برای خودسازی در ماه مبارک رمضان

محمود صلواتی در نگارش این مطالب از دعاهای روزانه ماه مبارک رمضان الهام گرفته و با استناد به آيات و روايات و نوشته‌ها و رهنمودهاي علماي اخلاق به ويژه كتاب «منازل السايرين » و «صد ميدان» اثر عارف وارسته خواجه عبدالله انصاري، به تشریح مضمون آن ادعیه گرانبها پرداخته است.

خواندن قرآن کافی نیست، باید به آن عمل کرد

اگر جامعه ای و نظامی را دیدیم که در آن قرآن زیاد تلاوت می شود و همه جا صدای آن شنیده می شود، از میدان های ورزشی تا بلند گوهای مساجد و رسانه ها و تا مجالس خصوصی و عمومی و این تلاوت و نیز توجه به حفظ الفاظ قرآن ترویج و تبلیغ می شود، اما از اخلاق قرآنی و عدالت قرآنی و تقوا و پارسایی قرآنی خبری نیست، در این جامعه قرآن در واقع مهجور و متروک است.

مناجاتی که با حمایت از ستمگر همراه باشد، روح و اصالت ندارد

الله اکبر را به زبان می گوید در حالی که روحش در برابر غیر خدا به مراتب بیشتر خاضع است تا در برابر خدا. به طوری که برای گفتن همان الله اکبر هم اگر ماهانه با او قرارداد نبندند الله اکبر را نمی گوید… آنجا که قرآن می‌خوانند، قرآن تلاوت می کنند، حتی با سوز و گداز، اما در کنار همان قرآن خواندن، به کسانی که محتوا و روح قرآن را مورد تجاوز قرار داده‌اند، دعا می کنند، آنجا معلوم است قرآن اصالت ندارد. آنجا که مناجات می کنند، راز و نیاز با خدا می کنند، اما این راز و نیاز و مناجات همراه است با گرایش و حمایت از ستمگر، معلوم می شود این راز و نیاز و مناجات روح ندارد.

چگونه بی‌تدبیری‌ها، بشار اسد را از چشم مردم سوریه انداخت

زمانی مهندس بازرگان درباره انقلاب ایران گفته بود که به یک معنای سلبی، شاه رهبر آن انقلاب بود. اشاره ای به اشتباهات پی در پی و جنایت‌های محمدرضا شاه که روز به روز بر انسجام مخالفانش افزود و سرانجام وی را به زیر کشید. اغراق نیست اگر بگوییم که بشار اسد هم تبدیل به رهبر اعتراض‌های بدون سر در این کشور شده است.

ساخت اجتماعی دین‌ورزیدن

گروه علمی- تخصصی جامعه‌شناسی دین انجمن جامعه‌شناسی ایران روز بیستم اردیبهشت ماه ۸۹ نشستی را برگزار کرد که در آن دکتر مقصود فراستخواه در قالب بحثی با عنوان «ساخت اجتماعی دین‌ورزی» به سخنرانی پرداخت. متن تحریر یافته و ویراسته این سخنرانی را در ادامه می‌خوانید.

سیری در حکمت عملی سحابی

سحابی و یاران او تلاش می‌کردند تا نشان دهند که حل مشکل جامعه‌ی معاصر ایران موکول به کنار رفتن فرد، گروه، یا یک حزب سیاسی مشخصی نیست، بلکه مشکل با تغییر رفتار و کردار توام شهروندان و حاکمان حل می‌شود. او و دیگر یارانش در خانواده‌ی بزرگ ملی-مذهبی طی سه دهه پس از انقلاب بر فعالیت در سپهر عمومی تکیه کردند و با نقدهای عقلانی خود، چشم‌انداز و مسیری را که درست می‌پنداشتند مشخص کردند.

حقوق اقلیت‌های دینی در سیره‌ی نبوی

فرض کنیم جامعه ای جدید شکل گرفته که اکثریت آن مسلمان هستند. آیا راهی برای اقلیت های دینی وجود دارد جز اینکه شهروند جامعه جدید شوند و از مواهب آن سود برند و در هزینه های آن نیز شریک گردند؟ آیا این ظلم و فشار به یک گروه است که به آنان گفته شود شما می توانید عضوی از جامعه باشید و دین خود را داشته باشید و از همه حقوق خود برخوردار باشید، اما همان طور که اکثریت برای اداره جامعه مالیات می دهند شما هم باید مالیات بدهید؟

بیداری اسلامی، مطالبات انسانی

توجهی که به دلیل تحولات خاورمیانه ایجاد شده مسئله هسته ای ما را در افکار عمومی‌کم رنگ کرده و ما به حاشیه رفته‌ایم. اگر توجه کنید الان نیروهایی خصوصا در آمریکا می‌خواهند ما را دوباره به مرکز توجه جهانی به عنوان تهدید اصلی برگردانند. تا کنون در این مسئله موفق نشده‌اند. یعنی هنوز چند خبر اول رسانه‌های جهان مربوط به همین تحولات خاورمیانه است. البته ما می‌توانیم به آنها کمک کنیم که باز هم به سو‍ژه اول رسانه‌ها و مسئله اصلی جهان تبدیل شویم. خصوصا که تخصص خوبی هم در این امر داریم. اما امیدوارم که با تدبیر بازی کنیم.

چرا نظام های دیکتاتوری از علوم انسانی می ترسند؟

اين‌كه نظام‌هاي ايدئولوژيك از علوم انساني مي‌ترسند، از آن‌روست كه مي‌دانند علوم انساني مي‌تواند پاشنه‌ي آشيل آن‌ها را نشان دهد. مگر نظام ايدئولوژيك استالين با علوم انساني كم مبارزه مي‌كرد؟ چرا نظام‌هاي ايدئولوژيك از رشته‌هاي مهندسي و پزشكي هيچ هراسي ندارند؟ در نظام‌هاي ماركسيست مي‌ديديد كه علوم فني و مهندسي و پزشكي رشد مي‌كردند و رشدهاي خوبي هم مي كردند؛ اما علوم انساني اتحاد جماهير شوروي با علوم انساني در آمريكا و كانادا فاصله داشت. نظام‌هاي ايدئولوژيك مي‌دانند كه چيزي كه مي‌تواند آن‌ها را از ميدان به‌در كند، حضور ايدئولوژي‌هاي ديگر نيست؛ رشد علوم انساني است كه مي‌تواند ضعف آن‌ها را نشان دهد.

چگونه خون‌ریزی و سرکوب، وعده‌های دیکتاتور سوریه را بی‌اثر کرد

چهار ماه اعتراضات مردمی نه با وعده اصلاحات و گفت و گوی آشتی ملی فروکش کرده و نه با کشتار و سرکوب شدید مردم. در مقابل باعث رادیکال­تر شدن مطالبات مردمی، عمیق­ تر شدن شکاف میان حکومت و مردم، ورشکستگی اقتصادی، درگیری لفظی با همسایگان و انزوای جهانی حکومت سوریه شده است.

لطف الله میثمی: صابر درد دین و وطن داشت، الگویش حنیف نژاد بود

شهید هدی صابر در دهه‌ی پایانی حیات خویش، سه محور ویژه را در فعالیت‌های خود پی می‌گرفتند. نخست دغدغه‌ی تجدید منش اخلاقی ،دوم دغدغه‌ی آموزش نظری برای نسل جوان و مخاطبان ،سوم فعالیت نظری و عملی حول محور توسعه‌ی عادلانه که آخرین مصاحبه‌ی ایشان با نشریه‌ی چشم‌انداز ایران و فعالیت‌های حدوداً دوساله در پروژه‌ی زاهدان در ذیل این محور می‌گنجد.