بازرگان؛ احیاگر پیشگام

اینک که سایه شوم قرائت‌های سیاه، خشن و غیرانسانی از اسلام بر پیکره‌ی انسانیت سنگینی می‌کند، دنیا را به آتش کشیده و جنایات هولناک و حوادث دهشتناکی را به بار آورده است، تز «بازگشت به قرآن» بازرگان اهمیت دوچندانی یافته است. بازرگان به‌عنوان یک اصلاحگر دینی، درمان آسیب‌های اجتماعی، آشوب‌ها، کشمکش‌ها، تیره‌روزی‌ها را در بازگشت به قرآن می‌دانست.

یک هشدار امنیتی: مراقب افراطی‌های نفوذی باشیم

کسانی که خارج از توافقات عمومی جنبش و بضاعت و برنامه های آن حرکت می کنند و بر این راه اصرار زیادی می ورزند یا به تعبیر آشناتر، تندروی می کنند، اگر هم خودشان ندانند، رفتاری را انجام می دهند که آن مامور در آن راه پیمایی سبزها انجام می داد… کنش هایی را که نشان از عدم تعادل دارند، خارج از چهارچوب های عمومی جنبش مطرح شده، ارزش های مورد احترام جامعه را مورد هتاکی قرار می دهد، چشم به بیگانه دارد و سمت و سوی براندازی آشکار پیدا می کند؛ به جد و به حق باید با دیده تردید نگرست و نسبت به مرزبندی با آن ها، تعارف ها کنار گذاشت.

فتنه و قیام ملی

امروز ۲۶ دی مصادف است با روزی در سال ۱۳۵۷ که آخرین پادشاه ایران از کشور رفت . پیش از وی نیز سه پادشاه از کشور تبعید شدند و در غربت درگذشتند . به این ترتیب برخورد ایرانیان با پادشاهان این کشور از نیمه قرن نوزدهم چنین شد یکی که بزرگ ترینشان بود را ترور کردند، علیه فرزند پیر و بیمار وی انقلابی به راه انداختند و چون این شاه در آخرین روز حیات فرمان مشروطیت را امضا کرد نامش را گرامی داشتند، اما فرزند مستبد و نوه دموکرات مظفرالدین شاه، هر دو از کشور تبعید شدند و در خارج کشور درگذشتند

اسیدپاشی به ابوذر و سلمان

بسیج که سکه زرین و درخشان حقیقت یک ملت است، در دست کیمیاگران سیاست باز به مس سیاه تحریف بدل می شود. به خطیبانی از این جنس، هیچ بسیجی انقلابی و ارزش گرایی برات وکالت نسپرده است که از جانب ایشان، اسیدپاشی پیشه کند. بسیجی، زائر آزاده ای است که گرد معبد «حقیقت» طواف مستمر دارد و به این اعتبار می داند که مراد انذار و هشدار روحانی در پرهیز از آلودگی به رانت دقیقا چیست.

پیام میرحسین از حصر؛ تداوم استراتژیک هویتی سبز

داستان حصر یا محاکمه آقایان موسوی و کروبی و خانم رهنورد چالشی است که مسئولان کنونی نظام به سادگی امکان رها‌شدن از آن را ندارند. در بستر بحران‌های متوالی کنونی، تداوم مشی مبتنی بر جنبش اجتماعی و فعالیت و حضور در جامعه مدنی و سپهر عمومی تنها گزینه راهگشا و واقعا موجود است و از این منظر تفاوتی بین ادامه وضع موجود یا برگزاری دادگاه میرحسین و دیگران نیست.

چرا کابوس 88 نمی‌گذارد حاکمان بین رفع حصر و محاکمه، انتخاب کنند

آنچه مساله حصر را برای حکومت بغرنج و پیچیده ساخته و نسبت به عواقب محاکمه یا رفع حصر نگران کرده، این است که از یک سو موسوی و کروبی همچنان بر سر مطالبه تغییر جدی در شیوه اداره کشور و اجرای بی‌تنازل قانون اساسی ایستاده‌اند و از سوی دیگر بدنه اجتماعی جنبش سبز نیز همچنان بر خواسته‌های خود در قالب هویت تثبیت شده و مستمر این جنبش اصرار دارد و نسبت به سرنوشت رهبران نمادین جنبش نیز حساس است. یعنی حکومت نه با رهبران نادم و متزلزلی روبه‌روست که هواداران خود را سرخورده و پراکنده کرده باشند و نه با جمعیت بی‌انگیزه‌ای که سخنگویان خود را تنها واگذاشته باشد.

امام(ره)، علامه طباطبایی و شهید مطهری؛ قربانیان اصلی استبداد فکری

سروش‌ محلاتی با نقل قولی از علامه طباطبایی (ره)، دلیل سستی جامعه اسلامی را از دست دادن نعمت آزادی عقیده و افتادن به روش کلیسای قرون وسطی خواند و تأکید کرد: منطق جوانانی که در دهه ۵۰ در مبارزات انقلاب حضور داشتند، منطق شهید مطهری بود

امکان مقاومت در برابر قدرت

مردمان تحقیرشده سراسر جهان، در یک گفتگوی متقابل با هم‌سرنوشتانش، در جریان زندگی مجازی و از خلال امکاناتی که شبکه‌های مجازی برای او ایجاد کرده بود، توانست به درکی از خودش به عنوان مردم برسد که فراتر از صورت‌بندی‌های ایدئولوژیک، به رسمیت شناخته شدن کرامت انسانی‌اش را طلب می‌کرد. گفتگوهایی که احساس شریک بودن در حقارت عمومی در کنار دیگران را به او منتقل کرده بود و ضرورت اقدام علیه مناسباتی را که این حقارت را دامن می‌زدند در طرفین گفتگو زنده می‌کرد

دیو- خدای بازار و دست نامرئی

مارکس با شناخت روابط کالایی و روح سودازده جهان سرمایه‌داری بر آن شد از ذهن آدمی یاوه‌زدایی کند و نشان دهد هیچ امر مقدسی نمی‌تواند در برابر قدرت ویرانگر سرمایه ایستادگی کند و به این دلیل هر چه مقدس است دود می‌شود و به هوا می‌رود…

درس‌های محمد‌(ص)؛ از مصلح تا حاکم

محمد با میراث جاودان خود به همه ما وارثان خود در طول تاریخ آموخت – و می آموزد – که اسلام دینی جبار و اجباری، و دارای حاکمانی اجباری و جبار نیست. در اسلام برای مسلمانان قیم تعیین نشده است و این “قیمومیت” میراث جاهیلت بود که با تلاش محمد و ایمان او به روح آزاد و جستجوگر و انتخابگر انسان از اساس نفی شد. اگر در جاهلیت ابوسفیان و قریش قیم تصمیم گیر برای ناس بودند، در اسلام مردم اند که خود ناظر فاعل بر تمام امور زندگی و جامعه خویشند.

درسی از خلوت اختر برای سیاستمداران‎

در سیاست ورزی متقیانه و مومنانه، خط قرمزها روشن است و سختی ها و مشکلات، راهزن آگاهی و دقت در عمل نمی شود. بوده اند کسانی که تحت شداید و فشارها یا تند شده اند یا منفعل. اما آنکه راهش را آگاهانه و مومنانه انتخاب کرده، این توفیق را دارد که با سلاح تقوا اگرچه از پی سال ها حصر سخن بگوید، اما استواری بر همان راهی که از ابتدا بر سر آن بوده را به رخ بکشد.

موانع وحدت اسلامی

این جریانی که امروز در دنیای اسلام به عنوان یک غده سرطانی همه مذاهب و ادیان اسلام را تهدید می کند و یک جریان سابقه داری در طول تاریخ زندگی بشر است؛ هم در تاریخ ملت های دیگر و هم در تاریخ اسلام چنین جریاناتی وجود داشته؛ حضور این جریانات در تاریخ اسلام و مشخصا در زمان امام علی(ع)، خوارج بودند و به دلیل جهلی که نسبت به معارف اسلامی داشتند، تفکرات انحرافی پیدا کردند و دچار انحراف شدند به طوری که در برابر امام علی(ع) که خلیفه مسلمین بود و همه طوائف اسلامی با ایشان بیعت کرده بودند و ایشان را خلیفه برحق می دانستند، ایستادند و حتی ایشان را تهدید و تکفیر کردند

«مک کارتیسم» وطنی و پرسش‌هایی که مقابل کاسبان فتنه قرار دارد

در نسخه وطنی مک کارتیسم، انواع و اقسام تزویرهای تبلیغاتی به کار گرفته می شود تا منتقدان اقتدارگرایی را متهم به براندازی کنند. دهها اثر هنری و ادبی به همین بهانه توقیف و سانسور شده است؛ دهها هنرمند و نویسنده ممنوع التألیف شده اند؛ دهها دانشمند و استاد از فعالیت در دانشگاه محروم شده اند؛ دهها منتقد در زندان یا خانه حبس شده اند؛ و هرکس که بخواهد در هر رده ای (حتی در سطح وزارت) به کار دولتی مشغول شود، باید برائت خود از فتنه را به اثبات برساند. تا کی می شود به اداره کشور به این سبک ادامه داد؟ آیا مک کارتیسم در دهه 1950 میلادی پروژه ای موفقیت آمیز بود که تکرارش، آن هم در عصر پساانقلاب ارتباطی، بتواند قرین موفقیت باشد؟

مبارزه در وضعیت

مبارز نمی‌تواند زندگی‌اش را بر مبنای ترس از همگان و در نتیجه پذیرشِ بی‌خطرترین اعمال اداره کند. او با پذیرشِ خطرِ دیگران، شجاعتِ بیانِ حقیقتِ مربوط به زندگی خود را از دست نمی‌دهد. مبارز به‌جای تکرارِ الگوی زندگی رایج که اغلب بزدلانه و تعادل‌گراست، زندگی را بر اساس الگوی موردِ خواستِ خود که تعادل‌گریز و بی‌فرجام است، دنبال می‌کند.

انسان‌های تراژیک رودرروی سیاست‌زدایی

انسان تراژیک از رنج گریزی ندارد، او سرنوشت خود را بر عهده می‌گیرد و سعی بر آن دارد تقدیرش را تغییر دهد. منطق زمانه را نمی‌پذیرد و آن را پس می‌زند. او از خود یک رخداد می‌سازد و نسبت به این رخداد وفادار می‌ماند.

حکم فقهی یا شرعی؟

ممکن است هر فقیهی، حکم فقهی خاصی از حکم شرعی واحدی استنباط کند و بنا بر این برای هر مسئله جدیدی، دو یا چند حکم فقهی صادر شود؛ این مسئله در فرهنگ اجتهاد و حوزه و معارف امر پذیرفته شده ای است و هر فقیهی می تواند مصیب و یا مخطأ باشد؛ مصیب دو اجر و مخطأ یک اجر دارد و حکم هر دو برای خود و مقلدانشان مجزی است. و اینگونه است که حکم فقهی موقت تا زمان حیات فقیه است.

اقتصاد سیاه و راه‌حل‌های آن

مرکز آمار اعلام کرده است که در دولتهای نهم و دهم ۸۷ هزار شغل ایجاد شده است در صورتی که دولت وعده ایجاد ۲ میلیون شغل را داده بود و این در حالی است که سالیان یک میلیون نفر وارد بازار کار می‌شوند و این شکافی که وجود دارد باعث می‌شود بسیاری از افراد بیکار جذب اقتصاد غیر رسمی و سیاه شوند.

«اربعین حسینی» و رسوایی «جریان تکفیری»

در یکسانی ماهیت «جریان تکفیری و وهابیت در عصر ما» با «خوارج صدر اسلام» همین بس که عقائد و رفتارشان شباهت زیادی به هم دارند. «خود را حق مطلق پنداشتن و دیگران را کافر و مشرک خواندن»، «تعصب جاهلانه»، «تحریف آیات قرآن»، «خشونت بی حدّ»، «قساوت قلب» و «ارتکاب جرم و جنایت» از جمله شباهت های آنهاست. جنایاتی که امروزه در کشورهای اسلامی مرتکب می شوند، شبیه جنایات کوفیان در کربلا است. هرزگی اعتقادی و اخلاقی، کشتن ناجوانمردانه بی گناهان، غارت اموال مسلمانان، اسیر کردن و به بردگی گرفتن زنان و کودکان نمونه ای از رفتار مشترک آنهاست.

جنبش سبز؛ خیزشی از جنس واژه و کلمه

محسن کدیور، از چهره های فعال روشنفکری دینی و از همراهان همیشگی جنبش سبز در پنج سال گذشته، کتابی را با عنوان «ندای سبز: روایتی از جنبش سبز مردم ایران» در دو جلد گردآوری کرده که جلد اول آن به نوشتارهای مرتبط با جنبش سبز در پنج سال اخیر اختصاص یافته است. کلمه با تقدیر از تلاش ایشان، پیش‌گفتار این کتاب را برای استفاده علاقه‌مندان منتشر می‌کند. لینک دریافت نسخه الکترونیک کتاب نیز در همین صفحه در اختیار مخاطبان است.

جنبش سبز: دیروز، امروز، فردا/ قسمت پنجم: هویت، راز بقای جنبش‌ها

آنچه می‌خوانید، پنجمین بخش از سلسله مباحثی است که دکتر سعید مدنی در کلاس‌های خود در بند ۳۵۰ زندان اوین با موضوع «جنبش‌های اجتماعی» و تاکید خاص بر جنبش سبز مطرح کرده است. این درس‌گفتارها به‌طور هفتگی در کلمه منتشر می‌شود و در این قسمت، مدنی بحث جایگاه هویت در جنبش‌های اجتماعی پرداخته و نتایج جالبی از یک تحقیق در بین فرماندهان نیروی انتظامی را بازگو کرده است.

معصوم‌اِنگاری حاکمان؛ و سیاست «یکی به نعل و یکی به میخ» برخی نظریه‌پردازان

مصباح یزدی در سال 1365 می نویسد: زمامدار رهبری جامعه اسلامی، به هر حال «معصوم نیست»، بنابراین متحمل است که در یک مقطع تاریخی، دچار لغزش شود و مرتکب سوء استفاده یا «خیانت» گردد. یکی از وظایف مجلس خبرگان رهبری این است که بر اعمال مقام معظم رهبری «نظارت دقیق» داشته باشد… وی یک دهه بعد هم می نویسد: بر اساس اعتقادات دینی ما فقط پیامبران، حضرت زهرا و ائمه اطهار معصوم اند. از این رو هیچ کس ادعا نمی کند احتمال اشتباهی در رفتار و نظرات ولی فقیه نیست. بلکه احتمال خطا و اشتباه در مورد ولی‌فقیه وجود دارد و ممکن است دیگران به خطای او پی ببرند، از این رو می توان از ولی فقیه انتقاد کرد.

راز عظمت امام حسین(ع)

راز عظمت ابراهیم و دلیل پیشوایی او همین فقدان شرک و عبودیت صد در صدی او بوده است. حضرت ابراهیم همواره، در امتحانات دشوار هم، خود را در کنار آن «یك»، «صفر» می‌دید. دلیل محبوبیت ابراهیم برای پیروان همه ادیان جز همین مشخصه نیست. او به خدا ایمانی صادقانه داشت و با این ایمان خود زندگی می‌کرد. عظمت معنوی انسانها، از منطق واحدی تبعیت می‌کند بنابراین به نظر می رسد که راز عظمت امام حسین(ع) جدای از راز عظمت استاد او، حضرت ابراهیم نبوده است و راز عظمت امام حسین نیز شرک نورزیدن او در صحنه سیاسی عصر خویش بوده است.

محمدجعفر پوینده از نگارش رساله دانشجویی می‌گوید

مشکلات نباید باعث شوند که ما از پیشبرد کار مأیوس شویم. اگر نگاه کنیم در تاریخ همیشه همین‌طور بوده است. در هیچ کدام از کارهای فرهنگی معتبری که شما طی تاریخ می‌بینید زمان بر وفق مراد اهل فرهنگ نبوده است. دیوان حافظ پر است از این قضایا: «آسمان کشتی ارباب هنر می‌شکند.» یعنی زمین و آسمان همیشه این کشتی ارباب هنر را شکسته است. این قضیه مال الان نیست. من فکر می‌کنم، شما از آن‌جایی که دانشجویان تیزبینی هستید،‌ این‌ها برایتان مسلم است. یعنی فکر نکنید شما اگر بخواهید این کار را بکنید،‌ بقیه از شما حمایت می‌کنند و تشویقتان می‌کنند و تأییدتان می‌کنند و … اصلاً از این خبرها نیست.

اخلاقی زیستن شرط توازن و تعادل زندگی است

انسانی که اخلاقی زندگی نمی‌کند، توازن و تعادل زندگی‌اش را از دست خواهد داد. یعنی اگر شخصی اخلاقی زندگی نکند، دچار اضطراب می‌شود. میزان رضایت باطنی‌اش کاهش می یابد. چون هر 5 ساحت وجودی انسان (باورها، احساسات و عواطف و هیجانات، خواسته‌ها، گفتار و کردار) بایستی با یکدیگر هماهنگی و توازن داشته باشند. وقتی اخلاقی عمل نکنم، این هماهنگی و تعادل به هم می‌خورد.

تحلیل گفتمان جنبش دانشجویی

جنبش های دانشجویی در ایران در طول بیش از شصت سال گذشته فراز و فرودهای بسیاری را از سر گذرانده اند و در دوره های مختلف، نقش پررنگی در تعیین سرنوشت کشور بازی کرده اند.

جنبش سبز: دیروز، امروز، فردا/ قسمت چهارم: جنبش سبز و مساله هویت

آنچه می‌خوانید، چهارمین بخش از سلسله مباحثی است که دکتر سعید مدنی در کلاس‌های خود در بند ۳۵۰ زندان اوین با موضوع «جنبش‌های اجتماعی» و تاکید خاص بر جنبش سبز مطرح کرده است. این درس‌گفتارها به‌طور هفتگی در کلمه منتشر می‌شود و از این قسمت، مدنی به بحث جایگاه هویت و ایدئولوژی در جنبش‌های اجتماعی وارد می‌شود.

انقلاب اسلامی و انسان انتخاب‌گر

شهید بهشتی می گوید: به مردم ايران فرصت بدهيد تا آگاهانه و آزادانه خود را بر مبناى معيارهاى اسلامى بسازند و اين خودسازى را بر مردم ما تحميل نكنيد. به مردم ما یاری كنيد و آگاهى بدهيد، براى رشد اسلامى آنها زمينه‏ سازى كنيد، ولى هيچ چيز را تحميل نكنيد. انسان بالفطره خواهان آزادى است. مى ‏خواهد خودسازى داشته باشد، اما خودش خودش را بسازد. مبادا بر خلاف دستور قرآن، مسلمان بودن و مسلمان زيستن را بخواهيد بر مردم تحميل كنيد كه اگر تحميل كرديد، آنها عليه اين تحميلتان طغيان خواهند كرد.

پاسخ مستند به یک ادعای گزاف: آیا سبزها با تحریم موافق بودند؟

نشان دادن اینکه دیدگاه سبزها درباره تحریم چه بوده، کار سختی نیست. با یک جست و جوی کوتاه در اینترنت، چندین سخنرانی و بیانیه از میرحسین موسوی را می توان یافت که در آنها به صراحت با تحریم ها مخالفت شده و درباره سوء مدیریت دولت وقت در این زمینه هشدار داده شده است. غیر از گفتارهای موسوی، متن های صریح دیگری از سبزها نیز منتشر شده است که سند دروغگویی امثال سردار نقدی است.

دین قرون وسطائی

مسئلۀ ما با داعش و القاعده و همه کسانی که با خشونت و آدم کشی می خواهند بهشت را به روی زمین بیاورند یا مردم را به بهشت ببرند اسلام نیست. مسئله بر سر قرون وسطاست و بر سر زندگی و قانون و جامعه و آموزش و پرورش و دین قرون وسطائی است. ما جامعه ای را که پدرانمان قرنها در آن زندگی می کردند پشت سر گذاشته ایم ولی دست از سر آن بر نداشته ایم. هنوز لباس قرون وسطائی را از تن به در نیاورده ایم. منظور من از لباس قرون وسطا لباس و پیراهن و ردا و دستار نیست. منظور لباس معنوی است، که شامل اعتقادات و جهان بینی و قوانین و خلاصه روحیۀ قرون وسطائی می شود.

تراژدی فلسطین، اسرائیل و سرمشق ازلی «شاه-خدایان» بین‌النهرین

اسراییل با اصرار بر ادامه اشغال، تصرف اراضی و اعمال خشونت، فلسطینیان را وادار به انتخاب یکی از سه راه زیر می کند؛ ترک سرزمین و مهاجرت به کشورهای همسایه، تن دادن به زندگی دائمی تحت اشغال و محکوم شدن به مرگ تدریجی، یا منتظر باشند که در هر لحظه، بی دفاع، قربانی خشم و کینه توزی سربازان یا یهودیان افراطی مسلح گردند. تحت چنین شرائطی آیا فلسطینیان حق ندارند با هرآنچه در اختیار دارند از موجودیت و سرزمین خود دفاع کنند؟