انسان‌های تراژیک رودرروی سیاست‌زدایی

چکیده :انسان تراژیک از رنج گریزی ندارد، او سرنوشت خود را بر عهده می‌گیرد و سعی بر آن دارد تقدیرش را تغییر دهد. منطق زمانه را نمی‌پذیرد و آن را پس می‌زند. او از خود یک رخداد می‌سازد و نسبت به این رخداد وفادار می‌ماند....

محمد آقازاده:

«یوسف اباذری» هوشمندانه با کلمات تند و تیزش عادات زمانه را منفجر می‌کند و در شبکه‌های مجازی جدال‌های پر دامنه‌ای را بر می‌انگیزد، در این جدال‌ها سلیقه موسیقایی به جدل گرفته می‌شود، چهره محبوب نسل جوان را با خنجر کلمات می‌درد، مدعیان ادب را علیه خود می‌شوراند. ترومایی که وارد می‌کند می‌تواند آن بی‌انعطافی سیالی که هستی فوری ما را در معرض مخاطره قرار می‌دهد به فاعلیت بکشد، این فاعلیت از میدان درد و رنج عبور خواهد کرد و فرجامی جز دریدن فضای موجود الگوی ذهنی انسان ایرانی معاصر نخواهد داشت. بازی‌ای که از دست بازیگر اصلی‌اش گریخته است و سرنوشت متفاوت خواهد یافت.

انسان تراژیک از رنج گریزی ندارد، او سرنوشت خود را بر عهده می‌گیرد و سعی بر آن دارد تقدیرش را تغییر دهد. منطق زمانه را نمی‌پذیرد و آن را پس می‌زند. او از خود یک رخداد می‌سازد و نسبت به این رخداد وفادار می‌ماند و حتی مرگ نمی‌تواند این وفاداری را پس بزند، سقراط هر چند در پایان جهان تراژیک می‌زید و علیه سفسطه سوفیست‌ها می‌ستیزد با پذیرش مرگ نشان می‌دهد به آنچه می‌گوید وفادار است.

وقتی از فرایند سیاست‌زدایی حرف می‌زنیم داریم از غیاب این انسان سخن می‌گوییم، در غیاب آن‌هاست که برای ما، الگوهای زیستی می‌آفرینند که گمان می‌کنیم از آن خود ماست، می‌کوشند ما را وادار کنند فضاهایی را فتح کنیم که پیشاپیش برای ما تدارک دیده‌اند ولی می‌خواهند باور کنیم با مقاومت آن را به دست آوردیم.

جنبش سال ۸۸ جهان را به پیش و پس خود تقسیم می‌کند، وفاداران به این رخداد نوع زیست دیگری را تجربه می‌کنند، آن‌ها مثل قهرمانان تراژیک می‌دانند باید بادافره وفاداری خود را بپذیرند. گشایش فضاهای تازه و خلق نمادهای تازه، بر آن است که خللی در این وفاداری ایجاد کنند؛ اما وفاداری را تراژیک‌تر می‌سازند و آن را غنی‌تر می‌کنند.

اخلاق اجتماعی که از دیدن فاجعه به تنگ می‌آید سترونی کلمات را پس می‌زند، آن را عریان می‌کند تا گفته‌ها از پسله بیرون بریزد و آن دمل چرکینی سر باز کند که در پشت اخلاق سترون خود را پنهان می‌کرد، این سرآغاز برآمدن انسان‌های تراژیک طراز نوینی است که در انزوای خودخواسته سر آشتی با واقعیت ندارند، آن‌ها می‌دانند رهایی در تاب آوردن است و وفاداری.

مستند «ماهی‌ها در سکوت می‌میرند» که روایت فروپاشی یک منطق تاریخی است و گرسنگی و رنج اهالی آنجا را به تصویر می‌کشد دلیل برهنگی کلمات اباذری را افشا می‌کند، سیاست‌زدایی می‌خواهد آدمیان را از درون تهی سازد، آن‌ها را وارد گردونه شیءشدگی کند ولی انسان‌های تراژیک با مقاومت فردی‌شان نمی‌گذارند این فرایند رخ دهد؛ وفاداری به انقلاب سال ۵۷ این اجازه را به آن‌ها نمی‌دهد. باز در این مورد سخن خواهیم گفت.

منبع: درنگ