» اندیشه
راهبرد دوگانه يا دوگانگي راهبردي
به نظر من امكان اتخاذ موضع درباره انتخابات آينده در حال حاضر وجود ندارد، زيرا اصلاحطلبان موقعيت راهبردي خود را تعيين یا بازسازی نكردهاند، تا وقتي كه ايده و اراده آنان شكل نگيرد و صحنه موازنه قواي اجتماعي روشن نشود، نميتوان گفت با چه موضعي ميتوان وارد انتخابات شد. اگر قرار بود كه انتخابات در همين تابستان برگزار شود، اصلاحطلبان هیچگونه آمادگي براي حضور در فرآيند سياسي آن نداشتند، زيرا فاقد آن ايده و اراده موردنظر هستند، بنابراين بحث كردن از انتخابات در حال حاضر بيمورد است و با اين نوع راهبردهاي دوگانه كه به معنای دقیق، دوگانگي راهبردی است هم، نه تنها نميتوان گرهي از کار فروبسته اصلاحات را باز كرد.
اندیشیدن در زندان، تجربه تسلیبخش انسان
از معدود لحظاتی که انسان می تونه در زندان بودن را به آزادی ترجیح بده زمانیکه کتاب خیلی خوبی می خونه و یا با ایده تامل برانگیزی مواجه می شه… در چنین وضعیتی آدم از اینکه بواسطه ی زندانی بودن مسوولیتی متوجهش نیست و هیچ امکان دیگری برای زندگی کردن و ارتباط داشتن نداره خوشحال میشه، چون می تونه تمام توجه و تمرکزش رو با خیال راحت و وجدان آسوده صرف فکر کردن به موضوع مورد نظرش بکند و افکار و تصوراتش رو به هم ببافه و شاید هم چیزی بنویسه…اینطور وقت ها زندانی می دونه که صاحب زمانی نامتناهی برای فکر کردنه و می تونه هر چقدر که دلش می خواد در استفاده از این امکان اسراف بکنه!
ضرورت تصویب قانون جرم سیاسی
بسیاری از مسئولان جمهوری اسلامی خود از قربانیان دادرسیهای قبل از انقلاب هستند و ضمن مجرم سیاسی تلقی شدن آنها، رژیم گذشته سعی میکرد این عزیزان را در دادگاههای نظامی و امنیتی محاکمه نماید تا انگیزههای غیرشخصی و شرافتمندان آنان را ملحوظ نظر قرار ندهد و از حقوق اجتماعی و تصریحشده در قوانین بینالمللی برای مجرمان سیاسی، برخوردارشان نسازد و بتواند همانند جانیان و قاتلان با آنان رفتار کند. با توجه به سابقه انقلابی جمع کثیری از مسئولان، بسیار شایسته است آنان با کمک مجلس و قوه قضائیه، در تصویب قانون جرائم سیاسی هر چه زودتر اقدام نمایند.
قضاوت عدالت با مردم است
برای پیاده کردن عدالت تدبیر مهم است و مدیریت علمی نقش دارد وابزار مدیریت علمی هم مردم هستند و با نظر خواهی از مردم و روش آزمون و خطا می توانند خطاهای خود را اصلاح کنند ونارضایتی های مردم باید تبدیل به مسئله علمی شود و در مدیریت جامعه به کار برود و از نظر کارشناسان استفاده شود و نتیجه این بررسیها را در مدیریت و اداره جامعه دخالت بدهیم که اگر تحقق عدالت مسئله ماست عملگرایی نقش مهمی دارد.
انتقاد نوه امام خمینی از حجاب اجباری
به نظر من، بسیار بهتر بود که ما حجاب را اجباری نمیکردیم. به خاطر اینکه ما با اجباری کردن حجاب، میخواستیم حاشیه امنیت جامعه را بالا ببریم، اما دقیقا برعکسش عمل کردیم و امنیت را پایین آوردیم… اگر از اجباری کردن حجاب، فقط میخواستیم حفظ ظاهر کنیم و ظاهر کشورمان را کشوری اسلامی نشان بدهیم، در همین کار هم موفق نبودیم… همانطور که کشف حجاب و اجباری کردن بیحجابی موفق نبود، اجباری کردن حجاب هم موفق نمیشود. اما متاسفانه در سال های 58، همه کارها انقلابی بود و دینی و عاقلانه نبود.
تراژدی مسلمانان برمهای؛ مردمان بیوطن/ نقش دولت در سرکوبها، و نقشی که از سوچی انتظار میرود
برخی رسانه های حکومتی در ایران با انتشار عکس هایی مربوط به زلزله و نسبت دادن این عکسها به کشتار مسلمانان در برمه، کاری کردند که افکار عمومی و رسانه ها در مورد این اخبار دچار تردید شوند و واکنش به موقع نشان ندهند و مسلمانان برمه نیز مظلوم واقع شوند… از آنگ سان سوچی، که برنده جایزه صلح نوبل است و دنیا او را به نام منادی دموکراسی در برمه می داند، انتظار می رود نسبت به دفاع از حقوق تمامی اقلیت های مذهبی و نژادی کشورش به خصوص اقلیت های مسلمانی که سال ها مورد ظلم و ستم قرار گرفته اند واکنش نشان داده و از حقوق انسانی آنها دفاع کند.
جنایت کهریزک و شکنجه در زندانها با کدام توجیه فقهی و دینی انجام میشود؟
کسی که نظام اسلامی را نمی پذیرد و یا به قوانین آن احترام نمی گذارد، آیا هیچ حقی ندارد؟ کسی که «قیام» بر علیه نظام اسلامی نکرده، بلکه صرفاً «به فکر» براندازی بوده، آیا از هیچ حقی برخوردار است؟ و اگر پاسخ به این سؤالات منفی است، در این صورت چرا هرگونه رفتار خشونت آمیز و توأم با زجر و شکنجه در برابر کسی که هیچ حقی ندارد و از «همه حقوق» محروم است، جایز نباشد؟
مشکل جامعه ما بیاخلاقی است
معنا کردن عبادت به مناسک و شعائر مذهبی، اشتباه است. باید حقوق و اخلاق نسبت به مناسک و شعائر در اولویت قرار گیرند. باید اولویت ها در دین را بشناسیم، گاهی وقت ها مناسک و شعائر در جوامع اسلامی به عنوان هویت دینداری تلقی می شوند و با این رویکرد از اخلاق و حقوق رها می شوند.
مقاومت مدنی منفی، انفعال نیست
واقعیت این است که پس از انتخابات پرتخلف و تقلب ریاست جمهوری سال 88، جامعه ی ایران وارد مرحله ی جدیدی از حیات سیاسی خود شده و تحولی در بینش سیاسی مردم پدید آمده که تلاش برای بازگرداندن وضعیت به شرایط پیش از انتخابات را اگر نه ناممکن، با دشواری های فراوانی مواجه کرده است… مقاومت مدنی برای داشتن انتخاباتی عادلانه و آزاد، قهر کردن با صندوق های رأی نیست. مردم حق دارند بخواهند تنها در انتخاباتی شرکت کنند که همان آرائی در شمارش آراء خوانده شود که به صندوق ریخته اند. اما روند اعتماد سازی از صندوق رأی شروع نمی شود، بلکه به آن ختم می شود.
بیانیه شورای هماهنگی راه سبز امید در آغاز ماه مبارک رمضان: سبز زیستن را تجربه کنیم
در این زمانه که سفره های بسیاری از همسایگانمان کوچک شده، هوشیار باشیم و با سهیم کردن هموطنانمان در سفره هایمان، از سقوط و فروپاشی کانون های گرم خانواده ها جلوگیری کنیم. هر خانواده از ما، با تشکیل صندوق های سبز، با قبول تکفل حداقل یک خانوده، دست خواهران و برادرانمان را در این روزهای سخت به شیوه ای که کرامت انسانی آنها حفظ شود، بگیریم. در زمانه ای که عده ای به دنبال جدا کردن مردم از یکدیگر هستند، دل ها را به یکدیگر نزدیک کنیم. سبز زیستن را تجربه کنیم و برای دیگران نیز امکان تجربه آن را فراهم کنیم و هوشیار باشیم که با وجود انتقادهایمان نسبت به حاکمیت خودکامه، این آب و خاک از آن همه ماست و به اندازه توانمان، در قبال حفظ آن مسئولیم.
اسلام شهید بهشتی و اسلام علمالهدی
روزی علم الهدی امام جمعه مشهد در جمعی در دانشگاه امام صادق(ع) می گوید: آقای شهید بهشتی عاقبت به خیر شد، و گرنه اگر زنده بود اسلام لیبرالی در ایران حاکم می شد. او هنگامی که با تعجب حاضران مواجه می شود، خاطره ی دیداری را که همراه با آیت الله خزعلی با شهید بهشتی داشته تعریف می کند؛ خاطره ای که نشان می دهد اصرار بر بی قانونی در منش آقایان سابقه ای طولانی دارد.
مساله قاچاق و جمهوری اسلامی
چطور ممکن است حکومتی که به اقتدار و امنیت خود متكي است نمي تواند طی این سالها باندهای مافیایی قاچاق مواد مخدر يا انسان را شناسایی و ريشه كن كند؟ در اینجا سوال برای عموم مردم مطرح شده که آیا احتمال این نیست که گزارشات و اخبار مبنی بر دخالت گروههایی از قدرت در حمل و نقل مواد مخدر صحت دارد؟!
آیا حجاب اسلامی، اجباری است؟
هر چند پوشش زن از نظر اسلامی تردید ناپذیر است و در میان متون فقهی و برخی تکنگاریها درباره ضرورت تثبیت فرهنگ حجاب سخن گفته شده، اما درباره الزام حجاب از سوی دولت سخنی گفته نشده و تمام سخنان مستقیم و غیرمستقیم نویسندگان در توجه به اهمیت و بایستگی عفت و پوشش بوده است و این ریشه در آموزههای دینی (قرآنی و حدیثی) دارد؛ چرا که در هیچکدام از این منابع، مطلبی در جهت الزام حجاب نیامده و هیچ حدیثی مبنی بر اینکه در حکومت پیامبر(ص)، امام علی (ع) و حتی خلفا و حکام اسلامی، کسی را بر عدم رعایت حجاب مواخذه و مجازات کرده باشند، نقل نشده است.
عفریته خشونت را به نکاح دین درآوردهاند
ده سال پیش آیت الله طاهری اصفهانی در نامه سرگشاده ای با انتقاد شدید از شرایط موجود، استعفای خود از امام جمعه اصفهان را اعلام کرد. نامه ای تاریخی که همه مشکلات و نابسامانی های حکومتی را به تصویر کشید که برای مقاصد خود از نردبان دین بالا رفته است. اکنون پس از ده سال، همگان شاهد تحقق آن پیش بینی درباره انحراف از اصول اولیه انقلاب و آرمان های امام هستند، تا جایی که مخالفان آشکار امام و جمهوری اسلامی و حاکمیت رای مردم به قدرت می رسند و به فرزندان انقلاب و بانیان نظام جمهوری اسلامی به حبس و حصر می روند.
«مصباح» شاه و چراغ انقلاب اسلامی
مصباح یزدی حتی وقتی بسیاری برای ادای تکلیف شرعی و ملی عازم جبهه های جنگ بودند، شرکت در جلسات درس و بحث را بالاترین تکلیف خود می دانست. اما با رحلت بنیانگذار جمهوری اسلامی، درس و بحث را تا حدودی به کنار گذاشت و برای اولین بار در سال 1369 وارد مجلس خبرگان شد و فعالیت سیاسی خود را آغاز کرد. او که این روزها 77 سالگی خود را به پایان می برد، نه تنها با علاقه مندی در عرصه سیاست برای خود جایگاهی کسب کرده است، بلکه از منظر رهبری فعلی، مطهری زمان و علامه طباطبایی دوران است!
حزب محمد مرسی به چه قرائتی از اسلام معتقد است؟
حزب عدالت و آزادی تا حدودی تقلیدی است از حزب عدالت و توسعه ترکیه، ولی از این حزب فاصله دارد. حزب عدالت و آزادی انشعابی از اخوان المسلمین است. اینها قرائت ملایمتری از اسلام در رابطه با دموکراسی، پذیرش تفاوتها، گفتگو و ارزشهای دنیای مدرن دارند.
آموزه انتظار، نگاهی پدیدارشناسانه
پدیدار شناسی آموزه انتظار به هیچ وجه نتیجه ای خوشایند و دلپذیر در پی ندارد. این امر وظیفه عالمان دین را بسیار سنگین می گرداند. این امر نشان می دهد که آنان وظیفه خود را در قبال تحریف این آموزه و سوء استفاده از آن انجام نداده اند… شیعیان و عالمان دینی قطعا باید تلاش کنند که بیانی درست و خرد پسند و غیر خرافی و همخوان با دیگر تعالیم دین و پیام اصلی و روح دین ارائه دهند. آنان باید نسبت به سوء استفاده های از این آموزه حساس باشند و با بیان های خرافی و غیر عقلانی مبارزه کنند.
تحلیلی اصلاح طلبانه از فعالیت سیاسی، انتخابات و گزینههای پیش رو
عزم راسخ مدیریت متمرکز نظام آن است که اصلاح طلبان حتی المقدور از عرصه سیاسی کشور حذف شوند و یا اگر به علت شرایط داخلی و محاطی حذف کامل آنان از این عرصه ممکن نباشد، ارتباط آنها با جامعه قطع و یا کاملاً محدود شده و در این عرصه حضوری غیر مؤثر و نمایشی داشته باشند… طبعاً استقبال از این تصمیم به سود اصلاح طلبان نیست و آنان باید در برابر این تصمیم مقاومت کرده و به هر طریق ممکن حضور خود را در عرصه فعالیت سیاسی رسمی بر حکومت تحمیل کنند و در سایه این حضور ارتباط خود را با اقشار مختلف اجتماعی گسترش دهند.
روشنفکری در اندیشه ادوارد سعید و فوکو
ادوارد سعید، روشنفکر خصوصی را از روشنفکر همگانی جدا کرده و هر دو را غیرممکن می داند. بگفته وی، اینکه روشنفکری بگوید من فقط برای خودم یا فقط برای علم می نویسم و یا می گویم و کاری به اجتماع ندارم، سخن باطلی روا داشته است. چرا که به محض نوشتن یا گفتن پای در اجتماع نهاده است. پس روشنفکر خصوصی نداریم. از سوی دیگر، اگر روشنفکری ادعا کند زندگی شخصی او، حب و بغض ها، پیشینه ها و تجارب شخصی اش در نظر و عقیده اش تأثیر نگذاشته است او نیز دروغ گفته است. بنابراین روشنفکر همگانی هم نداریم.
کیهان و سنت بداخلاقی سیاسی
حقیقت این است که کیهان امروز، کیهان امروز است. هیچ نسبتی با کیهانی که ما دلمان میخواست و اعتقاد دارم که امام هم میخواست، ندارد. حالا هیچ نسبتی نمیخواهم بگویم اما خیلی فاصله دارد با آنچه که در ذهن ما بود. خیلی از بداخلاقیهایی که در جامعه به صورت سنت درآمده است، یکی از مجاری آن – اگر نگویم منابع- خود کیهان است. نسبتهای ناروا دادن، تهمت زدن و…. گویا برنامه این است که دفع حداکثری و جذب هیچ اتفاق بیفتد.
استقلال قاضی
استقلال قاضی دو معنا دارد؛ یک معنای سلبی و یک معنای ایجابی. ما استقلال قضایی را با معنای سلبی آن پذیرفتهایم اما هنوز معنای ایجابی آن نپذیرفتهایم ویا زمینه های تحقق ان را فراهم نکرده ایم . معنای سلبی استقلال قاضی این است که «فشار نباشد، زور نباشد، دخالت نشود» این جنبه سلبی است و این را ما پذیرفتیم، اما جنبه ایجابیاش این است که قاضی بتواند بر مبنای حق و عدل و بر مبنای شرع و قوانینی که معتبر است شرعاً و قانوناً حکم بکند، این معنای دوم را اگر بخواهیم بپذیریم – که جنبه اثباتی دارد- خیلی لوازم بر این مترتب میشود و ما باید، هم به لحاظ فقهی و هم به لحاظ قانونی زمینههای خاصی را تن بدهیم.
وقتی گفتوگو به پایان میرسد
عليرغم اینکه پس از بسياري از انقلابات مانند روسیه، فرانسه وچین نيز معمولاً یک دوره ترور و وحشت وجود داشته، اينكه گفته می شود انقلاب فرزندان خود را می خورد، الزاماً حرف دقیقی نیست. باز به تعبیر حضرت امیر «غصت الفتنه ابناءها بانیابها».. (فتنه فرزندان خود را با دندان هایش از هم می درد). پس این فتنه است که فرزندان خود را با خشونت از بین برمی دارد. در انقلاب اسلامي ايران هم، علی رغم آنکه انقلاب ما، انقلابي به نام خدا بود و جنبه فرهنگی داشت، به دلیل عدم وجود اصلاح گرایان مقتدر در پاره ایی از برهه ها شاهد خشونت های نابخشودنی بوده ایم و از خلال آن خشونت ها لطمات جبران ناپذیر معنوی و مادی به کشور تحمیل شده است.
منزلت عقل، مهمترین شاخصه روششناختی شهید بهشتی
من در حزب جمهوری اسلامی شاهد بودم ایشان با بسیاری از کسانی که در رسانه های خودشان به شهید بهشتی هتّاکی می کردند، با اصرار تماس می گرفتند و می گفتند ما می خواهیم در مجلس خبرگان صدای شما هم شنیده شود و اگر حزب جمهوری اسلامی شما را انتخاب کند، کاندیدا می شوید و در غیر این صورت، انتخاب نمی شوید که متأسفانه برخی از این افراد قدر این شکل برخورد را ندانستند و حالت عتاب و طرد گرفتند.
با هم به یاد آوریم
به نظرم رسید که یادآوری تفاهم نانوشته ای که شکل گرفته بود، همراه با درخواست حضور فعال سازندگان این تفاهم در صحنه ها، شاید کمکی به خروج از این فضا باشد. هموطنان با تجربه می دانند که شکست و پیروزی لازمه فعالیت سیاسی است. حکومت ها نیز می آیند و می روند. این ایران است که می ماند و باید ظرفی باشد برای همزیستی ما با یکدیگر. فراموشی آنچه به آن رسیده بودیم، به معنای تکرار خطاست. نکند مصداق “یک گام به پیش و دو گام به پس” بشویم؟
فرزند شهید بهشتی: نتیجه بازنگری قانون اساسی در سال 68 تمرکز بیشتر قدرت و کاهش پاسخگویی بود
وضعیت موجود با آنچه شهید بهشتی آرزویش را داشت فاصله زیادی دارد… فقدان شخصیتهایی مانند شهید بهشتی باعث کمرنگ شدن دیدگاههایی شد که مسیر نظام جمهوری اسلامی را به گونهای دیگر ترسیم میکردند. قانون اساسی جنبههای مترقی قابل دفاعی دارد، هرچند بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸ را در مجموع یک گام به عقب میدانم و نه به جلو. یکی از نتایج بازنگری، تمرکز بیشتر قدرت و در نتیجه کاهش پاسخگویی بود.
چگونه خودکامگی رهبران و بیتفاوتی علما به انحراف حکومتها میانجامد
چهار عامل «قدرت طلبي دولتمردان»، «به قدرت رسيدن افراد فاقد صلاحيت»،«سلب حق انتقاد از دولتمردان» و « انزواي عالمان و نخبگان متعهد» از جمله عوامل خودسري و خودكامگي رهبران و دولتمردان عالي رتبه حكومت هاست. اين مقاله به علل و عوامل انحراف حكومت از ديدگاه شهيد آيت الله دكتر بهشتي (رض) مي پردازد. از آن جا كه مهم ترين انحراف حكومت از جانب رهبران و دولتمردان عالي رتبه رخ مي دهد، سمت و سوي بحث به انحراف از اين زاويه منعطف شده است.
فرج بعد از شدت در مصر: تکبر فرعونی و استقامت موسوی
مصر می رود که به نوبه خود راه های جدیدی برای دستیابی به جامعه ای آزاد و آباد به مردم تحت ستم منطقه نشان دهد؛ راهی که صد البته با شیوه حکمرانی خودکامگان در ایران که این روزها شاهد تلاش های سخیف شان در جهت مصادره جنبش های مدنی منطقه هستیم متفاوت و بلکه متضاد است. نظامیان مصر، همچنان که پبش از آنها نظامیان ترکیه، دریافته اند که حفظ جایگاهشان منوط به درجه همراهی آنها با تحولات و میزان انطباق پذیری شان با مطالبات مردم سالارانه کشورشان است. درسی که نظامیان ایران باید با جدیت در آموختن آن تلاش کنند تا بیش از این پیام های تبری جویی رهبران تونس، لیبی، بحرین و مصر از شیوه حکمرانی در ایران را دریافت نکنند.
از خرداد تا خرداد/ منشور جنبش سبز؛ راهکار و هویت
امروز بیش از همیشه تاریخ، مردم متجاوزان به حقوق اساسی ملت را می شناسند و به نقض مکرر حقوق بشر و کرامت انسانی در نظام امنیتی –قضایی کشور آگاهی دارند و می دانند تا چه اندازه تمامیت خواهان در پایمال کردن میثاق مشترک ملی بهویژه در زمینه حقوق اساسی مردم پیش رفته اند. و در عین حال علیرغم حوادث تلخ و گزنده و خونبار، به برکت همین تعامل و گفتگوی جمعی، عقلانیت مردم همواره بر احساسات آنان غلبه کرده است و از اینرو بدخواهان با تمام تلاش هایی که کردند نتوانستند مردم آسیب دیده و کشته داده و حبس دیده را به خشونت وا دارند. مبارزه و ایستادگی از طریق مسالمت آمیز کارآمدترین اسلحه ما درمقابل گلوله ها و باتومهای برقی و چماقداران و قداره کشان بیفرهنگ و بد دهان بوده است.
فریاد شهید بهشتی از خودکامگی حاکمان و استبدادپذیری تودهها
هيچ زيربناى اجتماعى از آن زيربناى شوم خطرناكتر نيست كه انسانى، يا انسانهايى، بتوانند هر چه ميخواهند بكنند بيآنكه بشود بر آنها خرده گرفت و از آنها بازخواست كرد. … طاغوتى كه بر مسند كبريايى تكيه زده، شايسته اطاعت و فرمانبرى نيست. جامعه اسلامى، جامعه برهها نيست؛ جامعه آدمهاست. آدمي كه انتقاد ميكند و در كار همه دقت ميكند.
شهروند معلم؛ برآیند گفتمان جامعه مدنی در حوزه آموزش و جامعهپذیری
کارویژه های آموزشی نهاد های مدنی چه در حوزه شهروندی و سیاستگذاری و چه در حوزه های دانش و آگاهی های تخصصی مثلا در حوزه محیط زیست، زنان و…؛ امروزه نقش بسیار پررنگی در دموکراسی های مشارکتی کشورهای پیشرفته دارد. با برآمدن این نهادها و عقب نشینی دولت های مداخله گر و تمامیت خواه به نظر می رسد دیگر نمی توان دولت را به صورت کامل مسوول آموزش و جامعه پذیری شهروندان دانست.
