» اندیشه

پایان افسانه دیپلماسی تهاجمی

با فرض فروپاشی غرب و نابودی اقتصاد کاپیتالیستی در آینده نزدیک، روابط با غرب به شدت به چالش کشیده شد، اما اکنون با تثبیت بحران اقتصادی و مدیریت آن در آمریکا واروپا، این فشارهای اقتصادی است که ما را به سوی اقتصاد مقاومتی سوق داده است. با فرض نابودی قریب الوقوع اسرائیل که حتی برای آن زمان نیز تعیین شد و در اوایل دولت نهم اعلام گردید، سرمایه گذاری بیش از حدی بر روی حماس صورت گرفت ، اما به دلیل تفاوتهای ایدئولژیک و تحولات سیاسی تازه، حماس ازجمله در چالش سوریه در برابر ایران ایستاده است.

از این تعلیق تا آن تعلیق؛ یادداشتی از سعید حجاریان

من این حرف را قبول ندارم که درباره پروژه اتمی ایران، آن را به رفراندوم بگذاریم. مردمی که مشکلات عدیده‏ ای دارند، سرگشته هستند و در حالِ اغما که نمی‏ توانند رأی دهند. ثانیا مگر مردم رأی داده‏ اند این پروژه آغاز شود که حال رأی به تعلیقِ آن دهند؟ به مردم چه ربطی دارد؟ آن کسانی که اختیار دارند، مسؤولیت هم دارند. چرا می‏ خواهیم مسؤولیت اتمام پروژه را به گردنِ مردمی بیاندازیم که اختیاری در آغازِ آن نداشته‏ اند؟

نامه تاجزاده به مصباح یزدی: تفاوت حکومت اسلامی با استبداد مطلقه فردی یا دیکتاتوری روحانیت چیست

اگر آقای مصباح به این سؤال ها، جواب هایی با معیارهای واحدی داد و آن چه برخود و طرفدارانش روا داشت، برای دیگران، از جمله منتقدان خود نیز جایز بخواند، کمال بی انصافی است کسی وی را پرچم دار اسلام تحجر و سخن گوی اسلام سلفی – تکفیری و مدافع گروه های خوارجی در جهان تشیع بخواند و اگر پاسخ های وی در یک جمله خلاصه شود که «چون ما حقّیم پس از این حقوق و آزادی ها برخورداریم و دیگران چون باطلند، از این حقوق و آزادی ها باید محروم باشند»، نباید کسی از این که او را رهبر فرقه گراهای تکفیری می خوانند، گله مند باشد.

آیت الله طالقانی؛ بیمناک از استبداد دینی و نویددهنده آزادی و مردم‌سالاری

از نظر طالقانی، طاغوت و مستبد هر کسی است که بخواهد بغیر خدا بر بندگانش ولایت داشته باشد. در بينش او انسان آزاد، مختار و در عين حال مسئول آفريده شده است. او تصریح داشت: اسلام با تنگ نظري جور در نمي آيد. اسلامي كه از متن قرآن و سنت پيامبر سرچشمه گرفته آزادي را محدود نمي كند، هر جمعيتي كه بخواهد آزادي مردم را در انتقاد و بحث محدود بكند اين اسلام را نشناخته است هر جمعيتي نخواهد استثمار و استعمار و استبداد ريشه كن بشود اين اسلام را نشناخته است. او می گفت: ما هیچ وقت در اسلام نمی توانیم تحمل كنیم كه استبداد جایش را به یك حزب و یا استبداد دیگری بدهد.

بحران اخلاقی، روشنفکران مسوول

بله، البته روشنفکری امروزی ضعف‌های زیادی دارد. حتی با خودشان هم نمی‌توانند رابطه برقرار کنند. یعنی به زبانی مغلق و ترجمه‌یی می‌نویسد و اجماع و همرایی در جامعه روشنفکری نیست که از منافع و گفتار خودش دفاع کند تا بتواند گفتمان مشترکی را پیش ببرد و در نهایت بتواند با جامعه ارتباط برقرار کند. چون باید بتواند با جامعه ارتباط برقرار کند و اعتمادش را جلب کند. روشنفکری امروز نمی‌تواند به جامعه فراخوان بدهد.

متحجران دام پهن کرده‌اند؛ گرفتار نشویم

شاید همان ” ذهن اطلاعاتي و امنيتي خبره ای” که کیهان بارها از آن نام برده و سناریویی که سکانس های آن در “فتنه پاره کردن عکس امام” “حمله به سوگواران آیت الله منتظری” و “حمله به بیت حضرت امام خمینی”، “ادامه هتک حرمت ها و توهین ها” و “تعرض به حرم امام رضا” به نمایش در آمد، نشان از آن دارد که بازماندگان ” قتلهای زنجیره ای” در ادامه نمایشنامه خود هنوز پرده های تازه تری برای نمایش دارند. بهوش باشیم در این هنگامه ای که فشارهای بین المللی و منطقه ای بر کشور فزونی یافته و بحران اقتصادی کمر صنعت و تجارت کشور را شکسته و مردم متحمل فشارهای زاید الوصفی هستند، به دامی که این دسته متحجر پهن کرده اند، گرفتار نیاییم.

مبارزه با فساد در دولت‌های خاتمی و احمدی‌نژاد

مي‌خواهم اينجا ادعا كنم دولت آقاي خاتمي موفق‌ترين دولت در مبارزه با فساد بوده است. دولت ايشان براي مبارزه با فساد برنامه داشت. از نظر شاخص‌هاي بين‌المللي در اين دوره وضعيت ما در مبارزه با فساد به شدت بهتر شده بود.

ناکامی اجلاس غیرمتعهدها؛ واقعیتی که حاکمان ایران به خوبی از آن مطلع‌اند

شانزدهمین اجلاس غیر متعهد‌ها در تهران تنها در عرصه دیپلماسی خارجی کشور بی‌سابقه نبود، بلکه از نظر حجم هزینه و سرمایه گذاری مالی، تبلیغاتی و سیاسی نیز در تاریخ ایران بی‌سابقه بود، به طوری که هیچ حادثه‌ سیاسی از این جهات با آن قابل مقایسه نیست. اکنون اجلاس به پایان رسیده و باید به ارزیابی نشست که این بی‌سابقه‌ترین رویداد با بی‌سابقه‌ترین سرمایه گذاری و عظیم‌ترین هزینه چه ارمغانی برای کشور داشته و چه گرهی از کار کشور گشود؟

متن کامل سخنرانی بان کی مون در دانشکده وزارت امور خارجه

چالش‌های حقوق بشری بسیار دیگری در زمینه حقوق مدنی و سیاسی، محاکمه قانونی‌ و تبعیض بر علیه زنان و اقلیت‌ها هنوز باقی‌ می‌مانند. محدودیت‌ها در زمینه آزادی بیان و سرکوب فعالیت‌های اجتماعی تنها موجب عقب افتادگی توسعه میشوند و بذر بی‌ثباتی را میافکنند. علی الخصوص مهم است که صدای مردم ایران طی‌ انتخابات آتی سال آینده شنیده شود. برای این است که من در طی‌ بازدیدم، مقامات را به آزاد کردن رهبران اپوزیسیون، مدافعین حقوق بشر، خبرنگاران و فعالان اجتماعی دعوت کردم تا زمینه آزادی بیان و بحث باز فراهم گردد. من همچنین دعوت کردم که ایران با مکانیزم‌های حقوق بشری سازمان ملل متحد همکاری خود را به خصوص با گزارشگر ویژه تقویت کند. من این موضوع را با رهبر شما نیز در میان گذاشتم.

ضرورت اصلاحات سیستمی

گفتمان حقوق بشر و دموکراسی خواهی، گفتمان زمانۀ ماست. دموکراسی گرچه در بستر جامعه غربی به وجود آمده است، اما محصول اندیشه و تجربه کمال یافته بشری است. دیر یا زود، خواسته یا نا‌خواسته، آرام آرام بر جوامع بشری از جمله کشورهای منطقه خاورمیانه نیز حاکم خواهد شد. وضعیتی که در تونس، مصر، لیبی، یمن و امروز در سوریه شاهد آن هستیم.

اولویت چیست؟

علوی تبار با تاکید بر اینکه به جای بحث در مورد انتخابات باید بر بحث از وضعیت کنونی و راه های خروج از آن تمرکز کنیم، دو اولویت اصلی در شرایط کنونی را زمینه سازی برای “کنش سیاسی جمعی” و هم چنین زمینه سازی برای تثبیت و رسمیت بخشیدن به یک جریان مسالمت جوی مردمسالاری خواه در داخل عنوان می کند. وی تاکید می کند که چارچوب های موجود (مانند تشکل ها و شوراهای هماهنگی) را باید تقویت کرد و در صورت احساس نیاز، چارچوب های تازه ای تاسیس کرد.

ناگفته‌های مشاور کروبی از جزئیات تقلب‌ها و مهندسی انتخابات در سالیان گذشته

تاج زاده قربانی مسئولیت پذیری و حفظ امانت داری در دفاع از رای ملت شد و از خدمات دولتی تعلیقش کردند./ این چه انصاف و مردانگی است که در حالی که آقای کروبی 20 ماه است در حصر خانگی است و قادر به دفاع از خود نیست، علیه او اظهار نظر می کنید؟/ شما که معتقدید دستگاه اجرایی احمدی نژاد در انتخابات رای شما را به طور فاحش جابه جا کرده است، چگونه ما باور کنیم در حالی که نمایندگان نامزدهای ما از شعب رای گیری اخراج شدند و تمامی سیستم ارتباطی پیامک ها قطع شده است، و مسئول اجرای انتخابات هم که ما را نه تنها منتقد بلکه دشمن می خواند، به همان نسبت دستکاری آرای شما به دستکاری آرای نامزدهای اصلاح طلب اقدام نکرده باشد؟!

آیا امام علی(ع) هم مخالف و منتقد خویش را زندانی و حصر می‌کرد؟

حضرت علی (ع) تحت هیچ شرایطی مخالف یا منتقد خویش را بدون اتمام حجت بر افکارعمومی و یا بدون اثبات جرم ، زندانی و یا حصر نکرده بودند ، اصلا” فلسفه حکومت علوی ، بسط عدالت درتمامی ارکان تصمیم گیری حکومت اسلامی بوده است . حال سئوال این است که برمبنای کدام اصل اسلامی وبرمبنای کدام مصلحت ملت نه افرادی خاص ، مدیری که سالها دراوج فشارهای نظامی و سیاسی برحاکمیت اسلامی ، چونان سربازی درخدمت امام راحل بوده است ، حالا بدلایل اینکه تفکر مدیریتی دیگری دارد ، از حق حیات و زندگی افتاده باشد؟

فمینیسم اسلامی و جایگاه فریده ماشینی

فمینیسم اسلامی به معنای خوانشی جدید از متون و آیین اسلامی با دیدگاهی برابری خواهانه در برابر خوانش مردسالارانه از دین، پس از پیروزی انقلاب سال ۵۷ که اجرای احکام اسلامی را در دستور کار خود قرار داد در ایران شکل گرفت.

جنبش سبز و نهاد مرجعیت

یکی از اصلی ترین چالش های کنونی جامعه ایران، نقش و وظایف روحانیان و نیز روشنفکران دینی است. حاکمیت، مراجع و روحانیانی را می خواهد و دوست تر می دارد که در مرتبه ذیل تعریف شوند و تابع محض باشند؛ جنبش سبز و روحانیون و روشنفکران دینی نزدیک به آن اما برای بازسازی و ترمیم جایگاه روحانیت و مراجع عالیقدر در جامعه، شیوه های مختلفی را به کار گرفته است. سوالی که اکنون در جامعه مطرح است؛ این است که آیا این تلاش ها و هزینه دادن ها، پاسخ مناسب و درخوری داشته است تا در سایه پاسخ به آن، سمت و سوی آینده روحانیت را بتوان ردگیری و ردیابی کرد؟

حکومت پارسایان 30/ حرکت در شاهراه روشن وحی و عقل

حکومتی که بخواهد راه حق و عدل را در پیش گیرد و در راه و روش رحمانی و انسانی و اخلاقی راه بپیماید، راه و مسیر برای او روشن است و از این جهت بهانه ای ندارد. هم تاریخ گذشتگان و حاکمان گذشته پیش روی او قرار دارد و هم تعالیم انبیا و بزرگان دین. این دو راه روشن و سر راست را پیش روی کسانی قرار می دهد که هدفشان از حکومت خدمتگزاری به انسان ها و کاستن درد و رنج آنان و پیشگیری از تضییع حقوق آنان است.

28 مرداد؛ نقطه عطف در جريان روشنفكري

در همه سال‌هاي پس از عزل خشونت‌بار محمد مصدق از اوايل دهه 1330 تا آستانه انقلاب اسلامي اما جريان روشنفكري ايران نتوانستند دست‌كم در ميان خود جلوه‌هايي از تفاهم و تعامل را نشان دهند. اين تفرقه و پراكندگي در كنار سركوب خشونت‌آميز و سيستماتيك رژيم شاه، جريان روشنفكري ايران را از بازي در سطح اول سياست به سطوح پايين‌تر انتقال داد تا اينكه آنها با پيروزي انقلاب اسلامي بار ديگر گروه اول را به محاق بردند.

گزارش حماسه همبستگی یک ملت برای چشم ایران؛ آذربایجان

وقتی به روستاهای آسیب دیده می‌رفتیم و درحال پخش کمک‌های مردمی بودیم صاحب چادری را دیدم که از گرفتن کمک امتناع می‌کرد؛ وقتی دلیلش را پرسیدم گفت “به چادر بعدی بدهید؛ آن‌ها بچه کوچک دارند و جمعیت‌شان بیشتر است. اگر در آخر چیزی ماند به ما بدهید.”

روز فریاد علیه همه ظالمان و ستمگران

ما با نام «اسرائیل» ضدیت و دشمنی نداریم. نام اسرائیل، همان طور که از قرآن مجید و تورات بر می آید، برگرفته از نام یک پیامبر بزرگ الهی، یعنی حضرت یعقوب(ع) است. همچنین نفرت و انزجار ما از دینی به نام یهودیت نیست و کم نیستند یهودیانی که امروزه در جهان با ظلم ها و ستم های دولت اسرائیل و صهیونیست ها مخالفند. ما با ظلم و ستم مخالفیم و برای ما فرقی نمی کند که این ظلم و ستم به چه نامی صورت گیرد. خط مقدم ما و مرز مقاومت ما حقوق انسان هاست. ما با حکومت اسرائیل و هیچ حکومت دیگری به خاطر نام یا دین یا مکتب یا امثال آن مخالف نیستیم، بلکه با تضییع حقوق انسان ها مخالفیم و فرقی نمی کند که این ظلم و ستم و تضییع حق به نام یهودیت صورت گیرد یا به نام اسلام یا به نام هر دین دیگری.

اولویت شبکه اجتماعی بر اتاق فکر

باور کنیم شبکه اجتماعی ساختن نوع دیگری از حزب یا حزب سازی زیر زمینی نیست و شامل کار بسیار گسترده ای در سپهر مدنی است که امور خیریه و مدرسه سازی و تکدی زدایی و حمایت از ایتام و بیماران گرفته تا فعالیت های صنفی و امور حزبی و دانشجویی و غیره را شامل می شود.

حضور افغان ها؛ تهدید یا فرصت

ایرانی‌ها به لحاظ فرهنگ عمومی مورد انتقاد قرار می‌گیرند که بی نظم هستند و مقررات را رعایت نمی‌کنند، وقتی در جامعه‌ی غربی اقلیت می‌شونداز غربی‌ها هم بیشتر رعایت می‌کنند.هر قوم مهاجری به دلیل مهاجربودن و محدودیت‌هایی که از مهاجرت بر او تحمیل می‌شود دچار آسیب‌هایی هست اما نهایتا وقتی تبدیل به یک جامعه‌ی اقلیت می‌شود به خاطر اینکه زیر نگاه های جامعه‌ی اکثریت است سعی می‌کند خطا‌هایش را کم‌تر کند‌.دریک قضاوت کلی می‌توان نتیجه گرفت که جامعه‌ی افغان‌ها در ایران در این سال‌ها به نسبت پیش‌تر از جنحه و جنایت شان کاسته شده است، ولی آن تصویر هنوز پا برجاست.

دوستدار یا شیعه علی؟!

بنابراین ما یك ملت «دوستدار علی (ع) » ‌هستیم، اما نه «شیعه علی (ع) »‌! چراكه شیعه علی (ع) همچنان كه گفتم علی (ع) ‌وار بودن، علی (ع) ‌وار اندیشیدن، علی (ع) ‌وار احساس كردن در برابر جامعه، ‌علی (ع) وار مسؤولیت احساس كردن و انجام دادن و در برابر خدا و خلق، ‌علی (ع) ‌وار زیستن، علی (ع) ‌وار پرستیدن و علی (ع) ‌وار خدمت كردن است.

عدالت و معانی آن

بحث آخر هم این است که در عدالت همیشه دو چیز باید با هم تناسب داشته باشد تناسب جرم و جریمه و چه کسی می‌فهمد که میان این دو باید چگونه تناسب ایجاد کند.اختیارات و مسوولیت‌ها نیز بحث دیگری است که در موضوع عدالت مطرح می‌شود. کسی که رئیس‌جمهور یک جامعه است چه اختیارات و مسوولیت‌هایی دارد. اینکه تمام مقدرات مملکت را به دست یک نفر بسپاریم و هیچ مسوولیتی در برابر این اختیار برای فرد قائل نشویم، امر پسندیده‌ای نیست. عقل و شعور حکم می‌کند که متناسب با اختیار باید از او به همان میزان مسوولیت بخواهیم.از کجا بفهمیم که اگر به من مسوولیتی می‌دهید، اختیار چه میزان است و اینکه در این‌باره باید اندیشه شود و مقیاسی در نظر گرفته شود همه از سوالات و پرسش‌هایی است که پیرامون مفهوم عدالت شکل می‌گیرد.

ضربه دوم بر علی (ع)

وقتی حکومتی که در آن از عدالت هیچ خبری نیست، با حکومت علی مقایسه می شود و در راستای آن انگاشته می شود و عالمان و خطیبانی که بیان کننده دین خدا هستند، آن چیزی را که در جلوی چشم مردم است با همه کاستی ها و بی عدالتی ها و حق کشی هایش، مانند حکومت علی یا در راستای آن می خوانند، بسیار طبیعی است که جوانانی در علی شک کنند. در واقع ضربه این دومی به نام علی قطعا بیش از اولی است و بلکه این دو قابل قیاس نیستند.

فرود شمشیر جهالت بر فرق عدالت

هدف علی(ع) و آرمان او اجرای عدالت و ادای حقوق ملت است و جهل ملت بزرگ ترین مانع بر سر راه اوست. مانع اصلی بر سر راه علی(ع) نه زر و سیم های معاویه و وعده های پست و مقام اوست ونه حیله گری های امثال معاویه و نه دنیا پرستی امثال طلحه و زبیر و نه … . مانع اصلی که علی(ع) ناچار است با آن بجنگد جهل امت است. این معاویه نیست که به روی علی شمشیر می کشد، بلکه این جهل امت است که به شمشیری در دست معاویه تبدیل می شود و با عدالت علوی می جنگد. اگر جامعه آگاه باشد حنای عمرو بن العاص هیچ رنگی ندارد و ملت پاره پوست های بر سر نیزه را بر سر آن مکار متقلب دغلباز می کوبد. اگر جامعه آگاه باشد گرد شتر سرخ موی طواف نمی کند و اجازه نمی دهد که با انواع و اقسام خرافه ها، اندیشه و فکر او را بدزدند و جامعه را به هر سویی که خواستند ببرند.

اندیشیدن به خشونت، شجاعت و سیاست

خطرناکترین گونه خشونت احتمالا خشونت سیاسیه، بخصوص زمانی که با یک روایت ایدئولوژیک و خیرخواهانه تکمیل میشه!… اونچه که قدرت تخریب این گونه از خشونت رو زیاد می کنه، اینکه که عاملین این خشونت خودشون رو کارگزار اراده ای فراتر از شخص خودشون تعریف می کنند و مسئولیت اعمال خشونت رو از گردن خودشون برمی دارند و دقیقا همین نکته باعث میشه که چشم خودشون رو به روی قربانی ببندند!

نقد اتاق فکر یا دعوت به نیندیشیدن؟

چنانچه اتاق‌های فکر تشکیل نشوند، یعنی ما به خودمان، زمان-‌مکان لازم را برای گرد یکدیگر جمع شدن و تبادل نظر ندهیم، تبادل نظری که به هر رو نمی‌تواند در جمع‌های بسیار گسترده صورت گیرد، به سختی خواهیم توانست به ابزارهای نظری نقد قدرت و اقتدار دست یابیم. آنچه برای‌مان می‌ماند غلطیدن در کنشِ عملی است با عقلانیت تک منطقی و ابزاری.

قرآن كتاب هدایت

ميدان انديشيدن براي مسلمان وسيع است، چه در خودشناسي و چه در جهان شناسي. ژرف و عميق است به اين معنا كه يك عالِم طبيعي، در مطالعات طبيعي و جهان طبيعت گاهي اسير بعضي از امور مي‌شود و ديگر نمي‌تواند در پس اين پردهء رنگارنگ طبيعت، آن نقش نگاري كه اين همه نقش را بر اين پرده ترسيم كرده ببيند! ديد او از اين ديوار ضخيم طبيعت عبور نمي‌كند، بُرد ديدش كم است.

مقاومت مدنی منفی، هم استراتژی و هم تاکتیک

جنبش سبز، بازگرداندن اعتبار و اعتماد به صندوق رأی را هدف مهم خود می داند. این با تصور اصلاح طلبان تجدیدنظرطلب که گمان می کنند می توان پس از حضور در انتخابات و به دست گرفتن سکان قوه ی مجریه به اصلاح فرایند انتخابات دست زد، تفاوتی مهم دارد… هیچ انتخابی که بدون آزادی و آگاهی صورت گیرد، انتخاب نیست و هیچ صندوق رأیی تا متعهد به امانتداری نباشد، صندوق رأی نیست. بازگرداندن اعتبار صندوق رأی به آن، از طریق اصلاح قانون انتخابات و تضمین حفظ بی طرفی آن در قبال تمایلات انحصارطلبانه ی کانون های قدرت میسر است و بس… برای کسانی که خیال می کنند بدون محترم شمردن تنوع و تکثر موجود در جامعه می توان به اصلاحاتی هرچند جزئی در ساختار سیاسی کشور دست زد، چاره ای جز توسل به ایده ی مهندسی انتخابات، گرم کردن تنور انتخابات، و حداکثر، گشایش های سیاسی- امنیتی کنترل شده باقی نمی ماند.

سبزها، اصلاح‌طلبان و انتخابات ریاست‌جمهوری (1)

هر دوی این گرایش‌ها در چارچوب جنبش اعتراضی مردم ایران به شیوه اداره جامعه از سوی حاکمیت موجود جای می‌گیرند و اگرچه در سبک و سیاق مواجهه با این شیوه، روش‌هایی کاملا متفاوت را برگزیده‌اند، اما می‌توانند با گفت و گوی مبتنی بر اصول و معیارها برای رسیدن به کنشی مشترک تلاش کنند؛ گفت و گویی که متاسفانه در فضای سیاسی حاضر چندان در دسترس نمی‌نماید.