» اندیشه
توسعه بايد دغدغه ملي ايرانيان شود
حقشناس به بررسي مدلهاي جهاني توسعه ميپردازد و در نهايت به مدل دولت توسعه محور كشورهاي جنوب شرق آسيا ميرسد كه توسعه اقتصادي را در اولويت قرار دادند اما به مرور به رشد در توسعه سياسي نيز رسيدند. او معتقد است كه براي رسيدن به توسعه پايدار بايد تمام ابعاد و شاخصهاي پنجگانه توسعه رشد كنند و براين باور است كه براي رسيدن به توسعه در ايران بايد با كمك دولت و نخبگان و ايجاد يك عزم ملي، يك الگوي ايراني توسعه را براساس ويژگيهاي تاريخي، مذهبي، فرهنگي و جغرافيايي تعريف كرد.
مبانی فکری تحول زن اندیشی نوین در شمال افریقای معاصر
تحول در نگرش به زن که از مفاهیمی چون ضرورت توسعه، لزوم مساوات، وجوب حفظ هویت و … برگرفته شده اساساً بر نقد سطح متنی و نصی اسلام که متمرکز بر قرآن و سنت است و روی آوردن به سطح تأویلی اسلام و برداشت هرمنوتیک از متون دینی – البته با تأکید بر پیام وحی و قرآن، نه حدیث که تاریخ تدوین پر مسأله ای دارد- متمرکز است.
نقدی بر لیبرالیسم سیاسی (جلسه چهارم)
ایراد دیگر این است که قرارداد اجتماعی وقتی به هدف خود میرسد که درباره ی اصول اولیه ای که بر اساس آن قرار راست آن قرارداد اجتماعی شکل بگیرد، توافقی عام و جهانشمول باشد. ملت ها باید درباره ی ملاک ها پیشاپیش به توافق رسیده باشند و بعد بر اساس آنها بگوییم بر چه اصولی می توان به اجماع همپوش دست پیدا کنیم. در حالی که در نظریه ی «قانون ملل» رالز، برخی ملتها از همان ابتدا پشت دروازه ی قرارداد قرار گرفته اند و اجازه ی عبور ندارند.
بررسی منشور حقوق شهروندی دولت یازدهم در بند 350 زندان اوین
نشست تحلیل و بررسى «منشور حقوق شهروندى دولت یازدهم» چندى پیش با سخنرانى «حسن اسدى زیدآبادى» و «رحمان قهرمانپور» در بند ٣۵٠ زندان اوین با حضور جمعى از زندانیان این بند برگزار شد.
عدالت اجتماعی در جوامع چندفرهنگی (جلسه سوم)
در جلسه قبل به بحث فشرده ای درباره ی مکتب فایده باوری و فایده انگاری داشتیم. نکته مهمی که فراموش شده این است که با وجوه همه نقدهایی که به این مکتب وارد شده، نظریه پردازان این مکتب هم چنان با تحولاتی که در آن شده و شاخه های متعددی که از آن منشعب شده هنوز فعال هستند. این مکتب هم چنان چه در قلمرو مباحث اقتصادی، چه در قلمرو مباحث مربوط به فلسفه اخلاق و چه قلمرو فلسفه ی سیاسی، فعال است.
امیرکبیر، از پندار تا واقعیت
برخلاف همانندسازیهای بیبنیاد و خودساخته نویسنده کتاب قبله عالم برای مطابق نشاندادن ماهیت «مجلس امرای جمهور» که در ایران تشکیل شده بود با ماهیت دموکراتیک اندیشههای جمهوریخواهی و حکومتهای جمهوری در اروپا، مجلس امرای جمهوری که به وسیله امیرکبیر منحل شد آشکارا فاقد هرگونه جنبهها و الزامات دموکراتیک بود.
انکیزیسیون شیعی؟
نامه ای به حسن روحانی در دفاع از حق آزادی بیانِ دکتر غروی؛ آزادیخواهان این کشور از جفای روزگار خسته اند و دل به حمایت دولت شما بسته اند.
دولت و منشور حقوق شهروندی
آشتی دولت و جنبشهای اجتماعی نه تنها لازمه یک جامعه دموکراتیک بلکه در شرایط کنونی نیاز دولت اعتدالی است که تغییر را وعده داده است. بخشی از این راه از طریق متنهای مکتوب مانند منشور حقوق شهروندی طی خواهد شد ولی بخشی دیگر اقدام عملی دولت در این زمینه را طلب میکند.
عدالت اجتماعی در جوامع فرهنگی(جلسه۲)
در این جلسه در باره ی برخی مفاهیم پایه ی بحثمان یعنی عدالت، عدالت اجتماعی و عدالت توزیعی توضیحاتی خواهم داد و همچنین یکی از مکاتبی که مربوط به عدالت اجتماعی است را مطرح کنم یعنی مکتب فایده گرایی. مجبوریم چند جلسه ای با برخی نظریه های عدالت اجتماعی درگیر شویم تا وقتی وارد بحث و محورهای اصلی بحث خودمان می شویم، دوستان یک پیشینهی ذهنی داشته باشند.
شرح آن واقعه…
بولس سلامه، حقوقدان مسیحی بیروتی می گوید: علی در قضاو ت، تبعیض نمی نهاد. آنچه را بایست به مردم بدهد به طور مساوی می داد. میان ارباب و بنده فرق نمی گذاشت. وضع رقت بار فقیران و یتیمان چنان در او اثر می کرد که حالت غریبی به خود می گرفت. او به چشم می دید که مردم، درد و رنج زندگی را مانند هماهنگی شعر حس می کنند.
علم اقتصاد، اقتصاد اسلامي و ساير قضايا
طرح بحث «اقتصاد اسلامی» درميان دينشناسانی كه دغدغة تسهيل زندگی دينی در دنيای مدرن را دارند، كاملاً موجه و معقول است.
بحرانهای سه گانۀ جمهوری
انقلاب ۵۷ دارد ما را ترک می کند. آیا ما هم می توانیم آن را ترک کنیم؟ آیا این گسست آسان است؟
نقشه راه جنبش ضدتحریم
جنبش ضد تحریم در سطح مدنی باید با سازمانهای بینالمللی، منطقهای، گروههای نفوذ و انجیاوها پیوند برقرار کند. یعنی در دل این جنبش یک تقسیم کار صورت میگیرد و هرکس در حوزه خود میکوشد دست به عمل بزند.
بيطرفي نشانه روشنفكري نيست
اينكه درونگرا باشيد يا برونگرا، كنشگر باشيد يا كنشپذير، احساسي باشيد يا متفكر، حسي باشيد يا شهودي، قضاوتگر باشيد يا دريافتگر، اهل خدمت باشيد يا اهل رياضت، اهل معرفت باشيد يا اهل عبادت (سنخشناسي اديان شرقي)، بسته به هريك، دل آدمي براي يكي از اين بنيانگذاران اديان ميتپد. اسپيلكا درباره اين موضوع بحث مختصري دارد اما اشاراتي در اين كتاب هم موجود است كه چرا عدهيي از ما محمدي ميشويم و عدهيي ديگر مسيحي و … .
سازمان تامین اجتماعی و سندیکالیزم
در طی نزدیک به بیست سالی که از تاریخ تاسیس کانون بازنشستگان در خانه کارگر دولت جمهوری اسلامی میگذرد این کانون بزرگترین خدمتها را به دولتهای وقت برای ساکت نگه داشتن میلیونها بازنشسته انجام داده است، بطوریکه همه دولتها قادر شده اند سازمان تامین اجتماعی را به حیات خلوت خود تبدیل کنند و با سرمایه های آن هر کاری را که خود میخواهند انجام دهند تا جایی که امروز از هر گوشه ایی خبر اختلاس و تاراج و ورشکستگی صندوق سازمان تامین اجتماعی به گوش میرسد. بطوریکه در مناظره ای که روز جمعه 22 شهریور ماه در تلویزیون در مورد سازمان تامین اجتماعی برگزار شد تنها گوشه کوچکی از ابعاد غارت این صندوق در معرض افکار عمومی قرار گرفت.
رشد صعودی طلاق در یک نگاه
در سالهای اخیر رشد طلاق در نقاط روستایی این استانها بهجز ایلام رشد چشمگیری داشته است. این وضعیت نسبت به کل کشور وضعیت غیرعادی و متفاوتی را نمایان میسازد. توجه محققان و پژوهشگران به چنین پدیدهای میتواند ما را با ابعاد دیگری از روند رشد طلاق در کشور و در غرب ایران آشنا سازد. همچنین آمارهای موجود نشان میدهد متغیر مذهب یا تفاوت استانی تأثیر مستقیم بر آمار طلاق بر جای نمی گذارد، براي نمونه در مهاباد و بوکان سنیمذهب (اهل سنت و جماعت) آمار طلاق بالاست، اما در شهرستان همسایه یعنی پیرانشهر یا سردشت این آمار پایین است. در بیجار شیعهمذهب آمارها پایین و کرمانشاه با اکثریت شیعه بسیار بالاست. دوری یا نزدیکی به مرز یا درجه توسعهیافتگی نیز در این آمارها تأثیر چندانی ندارد.
راهی جز عقلانیت نداریم
راهی جز این نمیبینم که به عقلانیت برسیم و این عقلانیت هم تاریخ ندارد، جغرافیا ندارد، نه مکان دارد که جغرافیایی باشد و نه زمان دارد که تاریخی باشد. عقلانیت یعنی تفکر امروز برای انسان امروز، فرداییها هم تفکر فردا را خواهند داشت و برای فردا. من این گذشتهگرایی را هم قبول ندارم. بنابراین با ناسیونالیستها از این جهت مخالفم. این مخالفتم به این معنی نیست که دشمن ناسیونالیستها هستم. میگویم ناسیونالیستها نمیتوانند الان آنچه گمان میکنند در ایران قبل از اسلام وجود داشته، بتواند راهگشای مسائل امروزشان باشد، لذا نباید خودشان را در آنجا معطل کنند. یعنی باید بند ناف خود را از آنجا ببرند.»
کانون بازنشستگان؛ دستاورد کارگران سندیکا
سالها خواهد گذشت واین فداکاران و قهرمانان گمنام جنبش کارگری از یادهاخواهند رفت.منتقدین سندیکایی امروزی هم که فردا به جمع بازنشستگان خواهند پیوست ،از این امکانات استفاده خواهند کرد وباز هم نخواهند گفت که این دستاورد طبقه کارگر و فرزندان قهرمان جنبش سندیکایی ایران است.
روزه و کار
در آيه ي اول ميگويد بر شما روزه مقرّر شده است، همان طوري كه بر كساني كه قبل از شما بودند مقرّر شده بود. از اين آيه چنين استنباط ميشود که قبل از اسلام هم حكم روزه بوده است، اما از توراتي كه در دست است، مطلبي كه نشانه ي ايجاب و تكليف روزه بر يهود باشد به دست نيامده است. فقط در برخي از جاهاي تورات ميگويد اگر كسي روزه است چنين و چنان كند، يعني يادي از روزه داري ميكند بدون اينکه تكليف روزه يا حدود اين تكليف را بيان كرده باشد.
در رثای علی ابن ابیطالب(ع)
على (ع) را اگر امروز دنیا بخواهد بشناسد چطور مى شناسد؟ دو راه دارد که دنیاى امروز على (ع) را بشناسد. یک راه از تاریخ مى رود و کتابها را مىبیند و على (ع) را از راه تاریخ مىشناسد. یک راه دیگر هم امروز براى شناختن على (ع) هست. اگر آمدند و گفتند على (ع) را چطور مىشود شناخت، مىگویند مىرویم از پیرواناش مىشناسیم. فرض کنیم یک نفر مىخواهد على (ع) را بشناسد. مى خواهد پیروان على (ع)، مأمومین على (ع)، دنباله روهاى على (ع)، شیعیان على (ع) را بشناسد؛ تا على را بشناسد. چه مىبیند؟ آیا علم مى بیند؟ آیا تقوا مىبیند؟ آیا علاقه به یتیمى که در على (ع) بود مىبیند؟ آیا خدمت به مردم مى بیند که در على (ع) مىدید؟ آیا شجاعت و صراحتى مىبیند که در على (ع) مىدید؟ بهوش باش، چگونه مىخواهى على را بشناسانى!
نگاهی گذرا به تاریخ فقه سیاسی شیعه
اندیشه تأسیس حکومت اسلامی از آغاز مبارزات مورد نظر امام بود ولی اولویت با ساختن و تربیت عناصر آگاه و یاران همدل بود کاری که با جوّ آن روز هم شجاعت میخواست و هم نیاز به زمان داشت. امام با این نگاه به مبارزه با رژیم پهلوی پرداخته و سرانجام نیز به پیروزی نهایی رسیدند و پایه گذار حکومتی اسلامی به شکل ومحتوایی نوین و سازگار با متد حکومتداری روز شدند و جمهوری اسلامی را بر پا کردند. امام با تشکیل جمهوری اسلامی به جهانیان ثابت کردند که میتوان حکومتی اسلامی تشکیل داد که با آراء و نظر مستقیم مردم و تحت نظارت کامل همه مردم شکل بگیرد و با تشکیل جمهوری اسلامی این وعده الهی را محقق ساختند.
حکم روزه داری و آشامیدن ناچاری آب
در روزهای اخیر در برخی رسانهها و مجالس این پرسش شرعی مطرح شده است که اگر روزهدار تاب و تحمل تشنگی را از دست بدهد آیا میتواند در حد ضرورت آب بیاشامد و روزه او درست باشد و نداشته باشد؟ میدانیم این پرسشی مهم و مورد ابتلا از جمله برای برخی شاغلان است که در محیطهایی بسیار گرم اشتغال دارند. ممکن است، آن گونه که از برخی گفتهها در رسانهها بر میآید، گمان رود جواز این کار مخالف «اجماع فقهای اسلام» و یا حتی بر خلاف «ضروری دین» باشد، در حالی که این واقعیت ندارد.
عصاره اخلاق: مرنج و مرنجان
به فرموده مرحوم دولابی لُپ اخلاق دو کلمه است: مرنج و مرنجان. بسیاری ازمشکلات فردی و خانوادگی و اجتماعی ما با این دستور عالی اخلاقی قابل حل است.
حاج آقا دولابی با همان لحن فشنگ می فرمودند: لُپ اخلاق دو کلمه است: مرنج و مرنجان.
در دو کلمه مرنج و مرنجان دریایی از معانی و معرفت نهفته است.
ماه رمضان و عبرت هایش
هرگاه اندیشه دینی و آموزههایش در همه ابعاد زندگیمان؛ در خانه، در بازار، در دفتر کار، و در عرصههای حیات ما حضور داشته باشد، هرگاه حصارها را از احساس دینی در بند در عبادتگاهها، برداریم و بگذاریم این احساس به کلیت حیاتمان راه یابد، به زندگیمان پا نهد، تا اختیار ما به دست او باشد و اثر گذارد و هدایت کند، هرگاه به او فرصت دهیم و نخواهیم که با منزوی کردن او از نقشش بکاهیم و او را از میان ببریم، تنها در این صورت است که آثار این گنج گرانمایه را در زندگی و در ساختن تمدن خود میبینیم.
روزه داری عارفانه
به این کاری نداشته باش که چرا محزون شده ای ، اذیّتت کرده اند ؟ گناهی کرده ای؟ بعضی وجود خودشان را گناه می دانند. شما می گویی چرا من درست کار نمی کنم ، او خودش را گناه می داند. محزون که شدی استغفار کن.چه غم خود را داشته باشی و چه غم مؤمنین را ، استغفار غم ها را از بین می برد. همان طور که وقتی خطا می کنی همه صدمه می خورند ،مثلاً وقتی چند نفر کفران نعمت می کنند به همه ضرر می رسد ؛ استغفار هم که می کنی به همه ماسوای خودت نفع می رسانی.
فاصله جامعه با گفتمان دموکراتیک
چرا سیاست در ایران به تحولخواهان روی خوش نشان نمیدهد؟ این پرسش مدتهای طولانی است اذهان بسیاری را به خود مشغول کرده است لیکن همچون پرسشی بیپاسخ تنها به کار تراشیدن واپسین ذرههای هر ذهن خلاقی میآید چنانکه تو گویی نبرد سهمگینی میان کوشندگان و پویندگان حقیقت به مثابه یگانهراه رهایی با کورهراههای مسدود جستوجوی این پاسخ برقرار است. به بیانی دیگر بدنه اجتماعی تحولخواه ایران خاصه طبقه متوسط مدتهای مدیدی است که با کابوس این پرسش از خواب شب برمیخیزند. این پرسش بنیادین را با دکتر سیدعلی محمودی در میان گذاشتیم. او دکترای علوم سیاسی و نویسنده کتابهایی چون «عدالت و آزادی»، «گفتارهایی در باب فلسفه سیاست»، «نظریه آزادی در فلسفه سیاسی هابز و لاک»، «فلسفه سیاسی کانت» و «اندیشه سیاسی در گستره فلسفه نظری و فلسفه اخلاق» است. محمودی از جمله مولفان و روشنفکرانی است که چند اثر انتقادی در ارتباط با زمانه و اندیشههای شماری از نویسندگان و روشنفکران معاصر ایرانی همچون صادق هدایت، جلال آلاحمد، مرتضی مطهری و علی شریعتی به رشته تحریر درآورده است.
سلفيگري؛ افراط و خشونت
ما شيعيان بايد بفهميم اين موج به كدام سمت حركت ميكند كه حركت پيشگيرانه و استعلاجي نسبت به قضيه داشته باشيم، يعني حالت خود ايمن سازي درست كنيم بدون اينكه خود را درگير دعواها بكنيم، چون يكي از وجوه سلفيه اين هست كه كشورهاي ثروتمند و باتجربه سعي ميكنند جريانهاي سلفي را از درگيري با اروپا و آمريكا منصرف و به درگيرهاي فرقهاي بكشانند كه اين اتفاق دقيقاً در حال رخ دادن است. بنابراين سياست خارجي ما و همينطور حوزه علميه ما بايد بداند كه چه چيزي دارد اتفاق ميافتد، دارند توپ آتشين را به سمت ما پاس ميدهند و ما هستيم كه ميتوانيم اين را كنترل بكنيم يا اينكه نفت به شعلهاش بريزيم آنوقت است كه خودمان هم خواهيم سوخت. تحولات دو سال گذشته نشان ميدهد كه غربيها هجوم سلفيها به داخل كشورهايشان را برگرداندند به سمت ما يعني الان ما آن جاها انفجار نداريم ولي در سوريه و عراق داريم.
دوم خردادِ دوم
ما داراي دو جبهه اصولگرا / اصلاحطلب هستيم. راه سومي وجود ندارد اما ميتوان در درون هر يك از اين دو راه، مسير تازهاي باز كرد. متأسفانه رشد تفكر نظاميگري در درون جبهه اصولگرايي آن را از ماهيت محافظهكارانه و ميانهروانه خود دور كرد اما رشد تفكر اعتدالگرايي در درون جبهه اصلاحطلبي آن را از راديكاليسم و چپ روي دور ساخته است. دوگانه «خاتمي – هاشمي» را ميتوان در چهار سال آينده با مشاركت حسن روحاني به مثلث تحولخواهي بدل كرد. روحاني گرچه رئيسجمهور همه ايرانيان است اما نبايد از تحزب غفلت كند و سازمان سياسي اعتدالگرايي را در درون جبهه تحولخواهي مستقر كند.
مسجدجامعی؛ سرمایه نمادین در عرصه فرهنگ و هنر
حضور چنین چهرهای در وزارتخانهای مهم زمینهساز آن خواهد شد تا نهادهای مولد اندیشه به صورتی خودجوش بر دوگانه فرهنگ در دو کلیشه امنیتی و اعتراضی فائق آیند و با ظهور ایدههای بدیع نوید فرهنگی باز و گشوده به تجربههای جدید در عین احترام و بهرهگیری از سنتها و ارزشهای گذشته را بدهند. انتخاب احمد مسجدجامعی در مسند وزیر فرهنگ گامی بلند است که شعار دولت منتخب ملت را به واقعیت نزدیک میکند؛ یعنی انتخابی برآمده از تدبیر و امید. مهمتر از همه، نشانگر آن خـواهد بود که دولت آتی فرهـنگ را مسئله امروز میشمارد و نه فردا.
بهشتي واقعا مظلوم بود
آقاي بهشتي واقعاً مظلوم بود، قبل از انقلاب آقا موسي صدر آمده بود تهران، در ميدان امام حسين كسي ايشان و حاج آقا رضا را دعوت كرده بود، من را هم دعوت كرده بود، ما رفتيم نهار خورديم بلند شديم كه برويم، آقا موسي گفت بيا برويم خانه آقاي اخوي، ما رفتيم خانه آقا رضا، آقا رضا رفت اتاق ديگري، گفت: اين چه بلايي است سر بهشتي آورده اند؟ آنجا با هم راجع به بهشتي حرف زديم. آقا موسي هم از تهمتهايي كه به بهشتي ميزدند ناراحت بود. بهشتي خودش هرگز جواب نميداد.
