جهاد پیامبر (ص) اجبار به ایمان نبود

جهاد پیامبر اکرم (ص) و تعالیم قرآن به خاطر الزام و اجبار به عقیده و ایمان آوردن نبوده و هرگز این دسته از آیات جهاد به کسی مجوز کشتن غیر مسلمانان را به دلیل غیر مسلمان بودن او نداده است، و آنچه در این آیات آمده ناظر بحق دفاع مسلمانان برای حفظ و صیانت خود از هجمه دشمنان است.

نسبت اخلاق و اقتصاد

آن چیزی که از «سلوک اخلاقی در اقتصاد» می‌توان مراد کرد، عبارت است از اینکه شهروندان در تنظیم مناسبات و روابط خود در زندگی شخصی، هنجار‌ها و قواعد اخلاقی را به کار بندند. در حوزه‌های خرد و کلان نیز دولتمردان در پاسداشت کرامت انسانی و صورت‌بندی و عملیاتی کردن برنامه‌ها و طرح‌هایی که به این مهم مدد می‌رساند، بکوشند. اگر این قیود اخلاقی بر رفتار شهروندان و دولتمردان بار شود و در جامعه تسری پیدا کند، زیست همه شهروندان، انسانی‌تر و اخلاقی‌تر و بالنده‌تر خواهد شد

یک پیشنهاد درباره تحریم‌ها

علت موفقیت تحریم های کنونی همکاری داوطلبانه این قدرت ها و علت این همکاری مواضع افراطی دولت سابق، خصوصا شخص آقای احمدی نژاد بود. این رفتارهای نابخردانه، در کنار سوء استفاده کامل آمریکا، اسرائیل و دیگر دشمنان متطقه ای ایران قدرت های مذکور را به راستی از بروز یک تهدید هسته ای در منطقه حساس خاورمیانه بیمناک و به معاونت در خنثی کردن این خطر، یا کسب اطمینان از عدم وجود آن ترغیب کرد، تا حدی که از یاد بردند بپرسند اگر حقیقتا موضوع امنیت جهانی در بین است چرا باید درآمد تحریم ها به خزانه آمریکا برود، و نباید در یک صندوق مستقل، مثلا تحت نظارت همین کشورها، صرف جلوگیری از اشاعه سلاح های غیر متعارف شود.

تبارشناسی جنبش کارگری ایران

روند تاریخ جدید ما در یک صدسال گذشته نشان داده است که عمده ترین تضاد و تقابل جامعه ما بین مدافعان آزادی با نظام استبدادی بوده است. به همین علت تبارشناسی جنبش کارگری و مبارزات نیروی کار ایران در چهارچوب این تضاد که تمامی عرصه های فکری و فرهنگی و سیاسی و اجتماعی و حتی اقتصادی جامعه ما را تحت شعاع قرار داده، قابل فهم است. فورا باید اضافه کرد که چنین رویکردی باید به طور واقعی ازنقش نیروی کار ایران در هر سه بخش تولیدی و آموزشی و سلامت و بهداشت در جنبش های اجتماعی ایران سخن گوید و نشان دهد که در هر جنبشی وقتی که مزدبگیران نقش فعالتری دارند امکان استمرار جنبش، روشن تر شدن اهداف و شفاف شدن صف بندی ها ممکن می گردد.

پیامدهای خشونت قومی و مذهبی

مردم ایران ضمن پذیرش تدریجی و اکثرا داوطلبانه اسلام به سروری‌جویی و استیلاطلبی قومی عرب‌های مهاجم جواب رد دادند و با ایفای نقشی فعال و مبتکرانه و خردورزانه در زمینه فرهنگ (زبان و ادب، فلسفه، علم و عرفان) استقلال و هویت ملی و فرهنگی خود را در آمیزش با گفتمان توحیدی اسلام بازسازی کردند و به یاری خصلت‌ها و ارزش‌های مثبت و انسانی توحیدی، مدارا‌گری، خردورزی، ابتکار و عشق و دوستی دوره‌ای زرین از آفرینش و شکوفایی علمی و فرهنگی را رقم زدند و در این راه بر همگان سبقت جستند.

ضرورت مقابله با پروژه «امنیتی‌سازی» ایران

ظریف برای این کار ابزاری جز درایت، دانش و کاردانیِ خود در چنته ندارد. در مقابلِ او اما شبکه‌ پیچیده و مخوفی از دولت‌ها، جریان‌ها و سازمان‌هایی ایستاده که با میلیارد‌ها دلار پول، نفوذ و قدرت فراوان، از چند دهه گذشته صبورانه و با جدیتِ تمام این تار عنکبوت را به دور ایران تنیده‌ است تا میوه‌های آن را در رقابت‌ها استراتژیک و منطقه‌ای بچیند. وظیفه تک‌تک ما حمایت از دکتر ظریف در نبردش با این پروژه خطرناک است. چرا که تداوم این فضا هم برای منافع بین‌المللی ایران، هم برای کیفیت “سیاست داخلی” و هم برای حقوق شهروندی همه ایرانیان آسیب‌های فراوانی در پی خواهد داشت.

واکاوی دیدگاه شهید مطهری درباره ولایت فقیه و حکومت اسلامی

سروش محلاتی در این گفت و گو برای اولین بار از دیدگاه های شهید مطهری درباره حکومت اسلامی و ولایت فقیه پرده بر می دارد و نقل می کند که شهید مطهری استدلال های روایی فقها برای اثبات ولایت فقیه را انحراف از مقاصد دین اسلام می داند و قانون اساسی فعلی نیز با توجه به مبانی فکری آن شهید نگاشته نشده است.

درد امام علی(ع) درد اخلاق است

دردمندی به عنوان بزرگ ترین ویژگی شخصیتی امام علی (ع) از وسعت خواست ها و نیازهای ایشان حکایت می کند. همچنین این ویژگی درجه ای بالا از رشد یافتگی در شخصیت این امام را در معرض نمایش می گذارد زیرا انسان ها باتوجه به موضوعی که بر اثر آن درد را در وجود خود احساس می کنند، در معرض سنجش و ارزیابی قرار می گیرند

آیا ما واقعا پیرو علی هستیم؟

اهداف این مرد بزرگ هنوز هم برجاست. ماییم که اسلام را تضعیف کرده‌ایم و از ارزش آن کاسته‌ایم، نماز را ترک کرده‌ایم و به واجبات عمل نمی‌کنیم و در موج فراگیر فسق و فجور مشارکت می‌کنیم و سلاح به دست دشمنان حضرت می‌دهیم تا او را از میان ببرند. علی بن ابی‌طالب (ع) چه رابطه‌ای با ما دارد؟ آیا ما واقعاً پیرو او هستیم؟ اگر مثل او باشیم و‌‌ همان طور که می‌گوید «وَإِنَّکُمْ لَا تَقْدِرُونَ عَلَى ذَلِکَ وَلکِن أَعِینُونِی بِوَرَعٍ وَاجْتِهَاد» (شما نمی‌توانید مانند من باشید، اما مرا با ورع و تلاش یاری کنید.) اگر در خط و مسیر او حرکت کنیم، در این صورت پیرو او هستیم وگرنه خیر. شما هم مسلماً به این رضایت نمی‌دهید [که از پیروان راستین او نباشید] زیرا او را دوست دارید. حال اگر در کنار این محبت، مقداری معرفت و آگاهی هم داشته باشیم و در راه خدمت و تقویت اهداف او و تضعیف دشمنانش گامی برداریم، وارد در‌‌ همان راهی شده‌ایم که باید از روز ولادت آن حضرت الهام بگیریم.

گفتار علوم اجتماعی در ايران؛ به سوی تعادل

اميدواريم همراه با اين حركت تعادلي در گفتار علوم اجتماعي، دولت ايران نيز پس از ترميم ويراني‏هاي دوره دولت نهم و دهم نيز به طرف يك دولت توسعه ‏گرا حركت كند؛ آموزش و پرورش و رسانه‏ هاي ايران شهروندان ايران را به سوي شهرونداني آگاه، اخلاقي و ماهر نيز سوق دهند. تا بدين‏سان جامعه ايران بتواند با تقويت جامعه مدني تواني پيدا كند تا بهتر بتواند معضلات عظيمي كه در پيش رويش جامعه ما هست (مثل خطر فرسايش فزاينده اقليم ايران، آسيب‏هاي اجتماعي، بحران اخلاقي جامعه، ضعف مردم سالاری و …) تواناتر پشت سر بگذارد.

تصویری از شرایط کلی اقتصاد ایران

اقتصاد ایران در شرایط کنونی با چالش های کنترل کامل رشد نرخ تورم، سرمایه گذاری برای خروج از رکود و ایجاد رونق اقتصادی، ایجاد اشتغال، و کمبود منابع مالی هم مواجه است، و به لحاظ اجتماعی نیز توزیع ناعادلانه درآمد و شکاف درآمدی هشدار دهنده است. در مقابل این اقتصاد از مزیت هایی همچون نیروی انسانی جوان و آموزش دیده، منابع طبیعی غنی و موقعیت ممتاز جغرافیایی برخوردار است.

چرا وزیر کشور به توصیه امام علی(ع) عمل نکرد

برای وزیر کشور، سخنان ارزشمند و توصیه های امام عدالت سرمشقی عالی برای انتخاب می توانست باشد. رحمانی فضلی با گفتن حرف حق و چشاندن طعم تلخ آن به صاحبان منافع نامشروع تا نیمه راه با مقتدای راستی همراه بود. صورت مساله را خوانده و آن را درک کرده بود و می شد تا موفقیت نهایی و دوردست تر را، با همه بزرگی قابل درک این مساله، به آرامش نزدیک تر باقی ماندن بر مصدر صدارت یا رفع حمله ها و فشارها برگزیند و در آزمون سخت مسؤلیت پیروز کامل باشد. رحمانی فضلی اما در نیمه دوم راهی که برگزید اینگونه رفتار نکرد.

حکومت حق ندارد درباره ایمان و کفر مردم داوری کند

شیر درنده از حکومت ظالم بهتر است. چون وقتی حکومتی ظالم باشد درندگی آن حد و مرز ندارد. اما همان حکومت فاجر و ظالم از هرج و مرج بهتر است. چون وقتی با یک حکومت ظالم طرف است انسان می تواند خود را با او تنظیم کند، ولی در هرج و مرج های طولانی چیزی فراتر از بدی های حکومت ظالم وجود دارد

جنبه‌های اخلاقی اعتراضات معلمان

جای احقاق حق را ما باید بدانیم؛ جای احقاق حق سر کلاس نیست. تو جای دیگری باید بروی حقوق خودت را بگیری، سر کلاس تو فقط و فقط باید وظیفه ات را انجام بدهی. بنابراین من معلم نمی توانم به استناد این که حقوق من یک سوم اش پرداخت می شود و دو سوم حقم خورده می شود؛ من هم سر کلاس یک سوم تدریس ام را انجام بدهم و دوسوم اش را انجام ندهم، نمی توانیم، چرا؟ چون کس دیگری حق معلم را می خورد، نه دانش آموزان سرکلاس، دانش آموزان سر کلاس که حق او را نمی خورند

اعلامیه جهانی اصول و حقوق بنیادین کار؛ و مقاوله‌نامه‌های آن

در اسفند ۱۳۸۳ تفاهم نامه ای بین سازمان بین المللی کار، وزارت کار و برخی از تشکل های رسمی کارگری به امضاء رسید که بر اساس آن جمهوری اسلامی متعهد شد تا زمینهٔ اجرای مقاوله نامه های ۸۷ و ۹۸ را که مهمترین مقاوله نامه ها درباره حق برپایی تشکل های مستقل کارگری است، فراهم کند؛ امری که تاکنون تحقق نیافته است.

چند نکته در باب ضرورت گفت و گو با منتقدان

آقای اژه ای به علت مسئولیت های قبلی و فعلی خود بهتر از هر کس می داند که در جریان بازداشت و بازجویی فعالان سیاسی و انتخاباتی در سال 88 چه رفتارهای زشت و غیرقانونی با ایشان صورت گرفت. پس از آن نیز دستگاه قضائی به شکایت این عزیزان درباره شکنجه های جسمی و روحی شان هیچ رسیدگی نکرده است. بنابراین اکنون نباید به جای عذرخواهی از ملت و قول رسیدگی هرچه سریع تر به شکایات مضروبان، اصل مسئله را انکار کند و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام را متهم نماید.

حکم حکومتی به جای حکم قضایی

محمد سروش محلاتی: قسمت اول این سلسله مطالب قسمت دوم این سلسله مطالب گفتیم که فقه اسلامی اجازه نمی دهد کسی که طرف دعوا قرار گرفته و با دیگری اختلاف و نزاع دارد، در جایگاه قضاوت قرار گیرد، و «خود» درباره ی «ادعای خود»، و «برای خود» حکم صادر کند.چنین فردی اگر در بالاترین رتبه […]

آیا زن قرآن، فعال اجتماعی است؟

در فرهنگ قرآن، زنان همچون مردان در انتخاب راه زندگی خویش، نقش مستقل و تعیین کننده دارند و در مقابل انتخاب خویش همچون مردان شخصاً متعهد و مسئول هستند… تجلیل خدا از آسیه به جهت خانه‌داری، شوهرداری و تربیت فرزند نیست بلکه به جهت نقش مستقل او در عرصه اجتماع و شعور سیاسی بالای اوست، به جهت داشتن تحلیل و موضع درست نسبت به عملکرد ظالمانه شوهر خود در عرصه سیاست نسبت به عملکرد دیگر جریانات سیاسی ظالمانه اجتماع خویش است.

چگونه می‌توان امیدوارانه به آینده نگریست

امید، به تصادف سراغ کسی نمی‌آید. مگر آنکه واهی و ناشی از خیالپردازی های لحظه‌ای باشد. امیدواری حقیقی بدون تدارک به دیدار مأیوسان نمی‌شتابد. یکی از عوامل نومیدکننده غلبه این احساس بر مردم است که گویا پیش از این هرگز شرایط زندگی به این دشواری نبوده و مصائب و تنگناها و فشارها به اندازه امروز و در آنجا که ما هستیم این قدر بزرگ و شدید و آزاردهنده نبوده‌اند. زمانی این ناامیدی تشدید و به تدریج در روان و شعور مردم نهادینه می‌شود که کوشش های پراکنده و نامنسجم و نیندیشیده برای اصلاح امور به نتیجه نمی‌رسند و ناکامی پی در پی روی هم تلنبار می‌شوند. دست آخر این تصور غالب می‌شود که گویا هرگز‏‏، مانند امروز و در این جا که ما زندگی می‌کنیم، راههای نجات و خروج از بحران و اصلاح این گونه مسدود و تلاشها پر هزینه نبوده‌اند. حال آن‌که در واقع امر چنین نیست

تحریم‌های اقتصادی؛ مصداق نقض حقوق بشر

اکنون دیگر تباین و تعارض تحریم های اقتصادی با موازین حقوق بشر اجمالا نزد مخاطبان بی غرض چنین بحث هایی روشن شده است. اما بحث از تحریم ها برای جامعه ما موضوعیت فوری داشته و ان شاء لله در وهله بعد با پایان گرفتن تحریم های اقتصادی، بر جامعه مدنی، فعالان و صاحبنظران ایرانی است که به مطالعه در مورد این تجربه دشوار ملی پرداخته و جمع بندی از آن را در اختیار افکار عمومی دنیا، جامعه بین المللی و فعالان حقوق بشر در سراسر دنیا قرار دهند.

جناح حرام خوار

حرام خواری سیاسی استفاده از اموال، امکانات و اختیارات نهادهای عمومی به سود یک جناح یا جریان و نیز محروم کردن دیگران از حقوق مسلم شهروندی است. این شیوه زشت چنانچه به گونه سازمان یافته اعمال شود، تنها حقوق و آزادی های اساسی رقبا و منتقدین را نقض نمی کند بلکه عدالت سیاسی را از بین می برد و نمایندگان اقلیت را بر سرنوشت ملت حاکم می کند

قضاوت در اختیار خصم

چقدر فرق است بین فرمانروایی که حکومت را برای خودش می خواهد و دست و پا می زند تا به آرزو ها و رؤیا های خویش، دست یابد و عقده های خود را بگشاید، با فرمانروایی که در حکومت، حتی از حداقل های حقوق شهروندی خودش هم صرف نظر می کند، مظلومیت گذشته خود را فراموش می کند و در گفتار و رفتارش اثری از زخم های کهنه دیده نمی شود!

مرگ، خاطره و سیاست

بعثت سرفصل نو تاریخ است. هیچ چیز مانند بعثت آمیختگی با مرگ ندارد. اما این مرگی نیست که در نتیجه در جازدن در سنت ایستا حاصل شده باشد. مرگی است که در هر آن، تولدی دیگر موج می زند بعثت در ساحت عمومی، سیاست یک الیگارشی مسلط، دائمی و غیرقابل تغییر نیست، بعثت سلطه بلامنازع قانون نیز نیست. بعثت در ساحت عمومی، حق داوری، حق اعتراض و سرانجام حق برانگیختگی و طغیان مردم است. بعثت شکل رادیکال تولد و حیات از مرگ زاینده است.

باید راه را دوباره تعریف کنیم

آفت «پیرسالاری» و سنگینی سایه ی پدرخوانده‌ها بر تشکل دانشجویی معمولا امکان پذیر نیست/ برادران و خواهران اهل سنت دانشجو را هم به عضویت انجمن‌ها بپذیریم. آن‌ها هم جزء جامعه ما هستند و ما مشترکاتمان با آنها خیلی زیادتر از اختلاف نظر‌هایی است که داریم/ ما می‌توانیم خودمان را با ملاک‌ها و معیار‌هایی که به نظر خودمان یک انسان مسلمان بایستی بر‌اساس آن زندگی بکند وفق بدهیم، ولی قرار نیست یک خط کش برداریم دائم همدیگر را اندازه بگیریم ببینیم که به اندازه ی کافی مسلمان هستیم یا نه. این‌کار، کار خداست؛ حتی کار پیامبر هم نیست/ به همان دلیل که ترکیب یک تشکل دانشجویی موفق باید تنوع و تعدد را نشان بدهد، لازم است فضای ارتباطی و گفت و گوی مناسب را فراهم بکند. اگر قرار باشد نتوانیم در دانشگاه تمرین گفت و گو و مفاهمه کنیم، پس کجا قرار است این کار را بکنیم؟

دین؛ تعبد یا تعقل

در اینکه اقتضای روشنفکری، آزادی فکر، داشتن روحیه و تفکر انتقادی و کاربرد نیروی تعقل در شناخت حقیقت و پذیرش یا انکار دعاوی دیگران است، تردیدی وجود ندارد و این دقیقاً همان روحیه‌ای است که بر آموزه‌های وحیانی حاکم است. هر آنچه خلاف این نظر گفته می‌شود مربوط به دین مرسوم و رایج در میان اکثر دین‌داران یا حاکم بر بینش و عملکرد حکومت‌های دینی در همه ادوار تاریخ تا امروز است و ربطی به حقیقت دعوت دینی خدا و پیامبر آن‌گونه که در قرآن تصریح شده است ندارد

راست‌آزمایی یک نظریه در ایران: پیوند بنیادین آزادی با عدالت

این روزها آگاهی عمومی از دامنه ی فسادهای اقتصادی کلانی که دیگر نه به عنوان پدیده های موردی بلکه به عنوان پیامدهای طبیعی و ساختاری نهادهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی موجود شناخته می شوند، زمینه را برای پایان دادن به سرگردانی در انتخاب میان عدالتخواهی و آزادیخواهی سخت فراهم ساخته است… حالا دیگر همه می دانیم که برای سلامت جامعه و نظام حاکم بر آن، تکیه بر دستگاه های نظارتی تعریف شده هم ناکافی است، چرا که گاه خود این ناظران نیاز به نظارت دارند و «وای به وقتی که بگندد نمک»!

همصدایی اقتدارگرایان تهران با تندروهای تل‌آویو

رژیم اسرائیل در جریان مذاکرات هسته ای اخیر ترس و دشمنی خود را نسبت به حکومت ایران به روشنی عیان کرده است. اکنون درست در زمانی که بسیار از دلسوزان ایران و مردم در حصر و حبس به سر می برند با پدیده ای جدید روبروییم، اتحاد محافظه کاران و اسرائیل، اتحادی شوم که بر ضد منافع کشور و مردم ایران.

آلترناتیو جنبش سبز برای کودتای ۸۸ و فقر و فسادهای ناشی از آن چیست

دفتر اندیشه و نشر جنبش سبز (دانش) با استناد به آمارهای منتشر شده و گفته های مسئولان رسمی، گزارشی از فسادها، غارت ها، گسترش فقر، بحران مسکن، محرومیت مضاعف کارگران و زوال توسعه و رفاه ارائه کرده است که در نوع خود کم سابقه و خواندنی است. این یادداشت تحلیلی، “دیالکتیک کودتا – جنبش” را مبنای وضع کنونی ایران دانسته و آورده است: مفاصل کودتا ذره ذره از هم می گسلد و شاخ و برگ جنبش وجب به وجب، همچون ساقه سبز نیلوفر به پر و پی جامعه می پیچد و بارور می شود. اما برای پیروزی یک جنبش دامنه دار در برابر یک کودتای مسلح نمی توان بی تابی شتاب آلودی داشت.

انجمن‌های اسلامی؛ نماد حرکت و آگاهی

متاسفانه ساختار سیاسی جامعۀ ما حزبی نیست و در نتیجه به گونه ای است که دانشجویان ناگزیر بوده اند در برهه هایی خلاء سیاسی ناشی از فقدان احزاب فراگیر و قدرتمند را پر کنند و به همین دلیل گاهی هزینه های سنگینی پرداخته اند. پای تعداد زیادی از دانشجویان از جمله دانشجویان همین دانشگاه به دادگاهها و زندانها باز شد. این در حالیست که وجود دانشجوی زندانی در هر کشور موجب سرافکندگی آن است.

انتقاد آیت‌الله جوادی آملی از نظام ارباب و رعیتی در دروس حوزه

رژيم ارباب و رعيتي در استادي و تدريسي ممنوع است؛ يعني هيچ استادي شاگرد را به خود دعوت نکند خود و شاگرد را به علم دعوت کند اينکه وجود مبارک پيغمبر(عليه و علي آله آلاف التحيّة و الثناء) به عنوان امين خداست در همه رشته‌هاي علمي و عملي براي آن است که گفت: ﴿أَدْعُوا إِلَي اللَّهِ عَلي‏ بَصيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَني﴾ من و همراهان من, بصيرانه مردم را به الله دعوت مي‌کنيم.