» اندیشه
فـتـنـــــهگـر ما نبودیم
دوران فعالیت انتخاباتی سال 88 و تظاهرات آرام و مدنی و بدون خشونت تا 28 خرداد 1388 را نهتنها فتنه نمیدانم که آن را نمایشی از بلوغ سیاسی مردم ایران میدانم که اگر ادامه مییافت، میتوانست به وحدت واقعی ملت ـ دولت، منتهی شود و آغاز برای حل مشکلات باشد. فتنهگر اصلی در این ماجراها کسانی هستند که به زعم خودشان به 13 میلیون ایرانی که به آقای موسوی رأی داده بودند «خسوخاشاک» گفتند. فتنهگر کسانی هستند که به مردم حمله کردند و آنها را کشتند و شهید کردند. فتنهگر کسانی هستند که به جای مدیریت این بحران و رفع نگرانی از مردم، به سرکوب و زندانی کردن انسانهای بیگناهی پرداختند و دادگاههای مضحکهای بر پا کردند که روح استالین را از برگزاری دادگاههای مسکوی دهه 1930 و 1940، به خدمت گرفتند. فتنهگر کسانی هستند که به درخواست عموم فرهیختگان و تحصیلکردگان جامعه که آزادی محصوران است و رئیسجمهور قول آن را در قبل از انتخابات داده است، وقعی نمیگذارند و همچنان اختلافات را زنده نگه میدارند.
محسن کدیور: علوم دینی نیازمند پالایش و نقد است
محسن کدیور در گفت و گو با کلمه می گوید: باید قرائت عقلانی، انسانی و اخلاقی از دین در جامعه عینیت بیابد و ملموس شود تا بتوان دربارهی چگونگی تعامل آن با علوم انسانی سخن گفت. باید بپذیریم که علوم دینی ما نیازمند پالایش، بهروزشدن، پذیرش قواعد تفکر انتقادی، نگاه تاریخی و هرمنیوتیک است. البته دغدغهی اصالت و هویت دین هم قابل احترام است، اما خود اصالت و هویت هم جای بحث دارد.
پرسشهای انسان امروز از مولانا
مولوی با وجود این که شهرتش از سایر عارفان جهان اسلام بیشتر است اما ناشناخته ترین عارف جهان است.همین عشقی که ان را رکن عرفان مولانا می دانیم معنایش چندان روشن نیست.بعد از این سخنان، برخی از مخاطبان گفتند شما می خواهید عشق را تعریف کنید درحالی که عشق تعریف پذیر نیست.مگر همه مفاهیم را می توان تعریف کرد؟من در پاسخ می گفتم مفاهیم در یک تقسیم بزرگ تقسیم به دو قسم تعریف پذیر و تعریف ناپذیر می شوند
از دولت آفتاب تا استبداد دینی
به نظرم به روشنی و صراحت امام علی ضرورت تشکیل حکومت و وظائفی را که حکومتگران نسبت به افراد تحت حکومتشان اعم از مومن و کافر به عهده دارند در این سخن بر شمرده اند و از جمله اینکه حکومتگران در خدمت رسانی به شهروندان حق تقسیم آنان به خودی و غیر خودی را ندارند و همه افراد جامعه باید از حقوق یکسان و برابر در همه زمینه های مرتبط با حکومت بر خوردار باشند و این نگاه و تعریف از حکومت و حکومتداری با آنچه امروز در علم سیاست و ادبیات سیاسی بر آن تاکید می شود کاملا همخوان و منطبق است
عدالت در قرآن و نهجالبلاغه
قرآن کریم میفرماید: «اوفوا الکیل و المیزان بالقسط» یعنی پیمانه و ترازو را به عدل و داد برپا دارید. باز هم باید تأکید کنم برپایی عدالت فردی نیست، بلکه لازم است نهادینه شود. ساختارها و نهادها باید عادلانه و منصفانه شوند. این اراده معطوف به رهایی است که در انسانها وجود دارد.
«دیکتاتوریِ مُصلح» درسیره و اندیشه امام علی(ع)
کاربرد زور و تطمیع اگر حتی در بهترین فرض به اصلاح مردم منجر شود – مانند مدل دیکتاتوری مصلح – در سیره و اندیشه ی علوی جایی ندارد چه برسد به قهر و خشونت و تطمیعی که صرفا برای تثبیت حکومت وتامین منافع حکومتگران اِعمال گردد و نه لزوما به قصد اصلاح جامعه.
نوکیسهها، خطر جدی آینده ایران
بهوجودآمدن خودنمایی و مصرفگرایی طبقه نوکیسه، یکی از بزرگترین ضرباتی است که در سالهای اخیر به جامعه وارد شده است و در این زمینه هر کاری بتوان کرد که از این روند جلوگیری کنیم، خدمتی به جامعه است. خصوصیکردن بخشهای مورد نیاز مردم بیهیچ ضابطهای مثل بخش بانکی و مالی، بیمهها، بهداشت و آموزش پیشدانشگاهی و دانشگاهی و مسکن بهطور عام، روشهای خطرناکی برای اداره کشوری است که اکثریت مطلق جمعیت آن را جوانان تشکیل میدهند. نوکیسگی در حال آسیبزدن ارزشهای دینی و اخلاقی کشور است.
مبارزه همیشگی با استبداد و استثمار؛ راه سبز دیروز و فردا
همچنان پافشاری بر سیاست اخلاقی، همچنان سازش ناپذیری بر سر اصول و فریفته نشدن به حصه ناچیز و حقیر قدرت، همچنان مجاهدت با مال و زبان و جان در تقابل با استبداد و استثمار تا زمان تامین آزادی و حق حاکمیت مردم، همچنان حمایت همه جانبه از طبقات استثمار شده که کودتای شوم، سموم مرگ تدریجی را در رگ های آنها تزریق می کند، همچنان صراحت گفتار و صداقت کردار، همچنان نهیب به دیکتاتوری و افشای بی هراس اسلام خور و خواب و خشم و شهوت صفوی; و سر انجام با اقتدا به علی بزرگ: همچنان مرزبندی، مرزبندی، مرزبندی و باز هم مرزبندی.
موانع توسعه در ایران
شاید یکی از دلایل این درجاماندگی این باشد که جنبشهایی که در طول سالیان به وجود آمدند، هدفگذاری لازم را نداشتهاند. اجرای بی تنازل قانون اساسی یک خوسته ی اصولی و ضروری است. علاوهبراین، بحث مطالبات است و عاملی که باید به پیگیری این گونه مطالبات دامن بزند، شهروندان هستند نه دولتها. دولتها وارد چارچوب قدرت میشوند و برای بقای خودشان تلاش میکنند اما این مردم هستند که باید پای مطالباتشان بمانند و از ابزارهای مختلفی استفاده کنند
اسرار «هویدا»یی بدون پیپ و عصا
حال که معلوم شده آن که دچار بی بصیرتی بوده همانا بزرگ ترین مدعی بصیرت بوده، دیگر چگونه می توان همچنان از افسانه پردازی های بیست و چندساله و بخصوص شش سال اخیر درباره فرزانگی و درایت رهبری سخن گفت؟ اینجاست که دستگاه های تبلیغاتی حکومت وارد عمل شده و سعی می کنند ضمن همراهی (شاید از سر ناچاری) با موج انتقادات از دولت های نهم و دهم، همه فسادها و سوء مدیریت ها را به حساب احمدی نژاد و یارانش بریزند و به دوران آغاز «انحراف» آن گروه از خط ولایت منحصر کنند.
نقض دوباره قانون اساسی توسط رهبری
رهبری براساس اختیاری که معلوم نیست از کجا به دست آورده و در حکمی که همچون احکام دوره پیشامشروطه به هیچ قانونی استناد ندارد، با زیر پاگذاشتن قانون، به شکلی خودسرانه جمعی را به عنوان هیات امنای مؤسسه جامعةالامامالصادق معرفی کرده و افراد کاملا نزدیک و بعضا خویشاوند خود را تحت مدیریت شاگرد وفادارش صادق لاریجانی، در این هیات منصوب کرده است تا پس از کمیته امداد، موسسه جامعة الصادق را نیز از تسلط جریان موتلفه اسلامی خارج سازد.
شریعتی؛ زخمها و تیزابها
چه کسی آیا در این تردید دارد که شریعتی در متن یکی از مهمترین مبارزات نظری تاریخ معاصر ما – و درست به دلیل همین معاصر بودن- در متن یکی از مهم ترین مبارزات نظری تاریخ ما قرار دارد و چه کسی تا بدین حد ساده اندیش است که تصور کند مبارزات نظری هرگز نقبی به مبارزات عملی و به همه اجزا و شوؤن آن نخواهد زد.
بهشتی چه گفت که تکفیر شد
مرحوم بهشتی بسیار زیاد مورد حسادت واقع میشدند، زیرا با دیگر روحانیون تفاوت داشت و تسلط او بر زبانهای دیگر برای افراد تن پرور و تنبل قابل هضم و درک نبود/ مرحوم بهشتی به من گفت: درباره 2 چیز در حسینیه ارشاد صحبت کردم که آخوندهای تهران مرا تکفیر کردند، یکی اینکه برای دست برادری دادن با اهل سنت باید ناسزا گفتن به خلفای سنی را رها کنیم و دیگر اینکه زن مسلمان واجب نیست خودش را در خانه محصور کند.
با صبر و امید و استقامت و خلاقیت، پیگیر مطالبات ملی جنبش سبز باشیم
سبزها نه فقط دولت آقای روحانی را در قبال وعدههای انتخاباتیاش مسئول میدانند، بلکه خواستار تلاش مصمم وی برای تغییر شرایط سیاسی برای احزاب و فعالان سیاسی و مدنی و روزنامهنگاران، و بهخصوص کوشش جدی برای آزادی رهبران و فعالان جنبش سبز هستند.
شهید بهشتی به روحانیون میگفت در مقابل پرسشهای نسل جوان، عصا بلند نکنید
مرحوم بهشتی در دیداری خطاب به هم لباسی های خویش می گفتند که در مقابل پرسش های پر دغدغه نسل جوان ما نسبت به موضوعات دینی به طور خاص، کسی عصا بلند نکند. ممکن است با عصا بلند کردن، فرد ساکت شود، اما بدانید که این سکوت او علامت بسیار بدی است، چون این پرسش از درون و مثل موریانه در حال خوردن ایمان اوست. حال شاید جرات و جسارت طرح این سوال را نداشته باشد یا اصلا دیگر رغبت نخواهد کرد که طرح کند. گمان نکنید که این گونه ایمان او حفظ شده است.
نسبیگرایی فرهنگی و سازوکار امر عقلایی
پیدایش امواج چندفرهنگی گرایی در دهه های اخیر، این پرسش را به میان آورده است که با اذعان به گوناگونی فرهنگی در میان جوامع مختلف، آیا هنوز هم می توان صرف نظر از تفاوت های فرهنگی عمیقی که میان آنان وجود دارد از مفاد اعلامیه ی حقوق بشر به مثابه حقوقی برای همه ی انسان ها به عنوان اصول عام و جهانشمول نام برد یا خیر؟ در صورتی که تفاوت های فرهنگی بین انسان ها نشانگر تفاوت موجود میان هویت های بشری باشد، اعلامیه ی حقوق بشر تا چه اندازه و بر چه مبنایی برای کسانی که در صدد حفظ هویت خود در مقابل فشارهای یکسان سازانه جهانی شدن فرهنگ هستند لازم الاتباع است؟ در این نوشتار با استفاده از مفهوم گفتگویی هویت چارلز تیلور، تمایز جان رالز میان امر عقلانی و امر عقلایی، و بحث مایکل والزر درباره ی اخلاق نحیف و اخلاق فربه، نشان داده خواهد شد که در عین حال که نمی توان تأثیر ویژگی های فرهنگی هویت های مختلف را در تبیین و تعلیل حقوق بشر نادیده گرفت، اصول عام و جهانشمولی وجود دارد که پدید آورنده ی حقوقی هستند که در مورد همه ی انسان ها، صرف نظر از هویت فرهنگی خاصشان، صدق می کند.
فاجعه نابودی نیروی اجتماعی
تنها وقتی می توان اقتصاد و روند اقتصادی را در ایران به درستی اصلاح کرد که روند اصلاحات و تغییرات سیاسی و اجتماعی پدیدار شود و تجربه جامعه ایران نشان داده است که تنها در پرتو جنبش اجتماعی است که تغییر و تحولات پدیدار می گردد و از تباهی سرمایه و نیروی اجتماعی جلوگیری می کند.
راه سبز: راه زندگی؛ راه سیاست
اگر باید برای پیشبرد روند اصلاح گری در ایران و نجات کشور از سیاست ها و نهادهای زیان آور، تخریب کننده، تحقیر کننده و نفی کننده مبانی اخلاقی زیست سالم انسانی و حقوق و آزادی های فطری، مشروع و قانونی انسان مسلمان ایرانی تلاش کرد و باید برای ساختن جامعه ای بیشتر سالم و حاکمیتی کمتر فاسد کوشید، آن راه کدام است؟ آیا این اهداف عالی فقط با دل بستن به ورود به دولت یا ساختار حاکمیت و استفاده از امکانات فراوان دولتی محقق می شود؟
راه دشوار دادرسی
برخی از اصلاحات پیشنهادی عملا چیزی جز بهم ریختن فوانین و صورت قانونی بخشیدن به نقض قانون اساسی و قوانین معتبر عادی و در نتیجه ایجاد بلبشوی حقوقی نیست. در واقع با وجود نقدهای فراوان به قوانین ایران اما برخی از مواد این اصلاحیه دقیقا همان مواد قانونی که تامین کننده حقوق شهروندان و منطبق با نظامنامه حقوق بشر است را هدف گرفته است
امام خمینی، فاتح بابِ تأسّی
جامة تکلیف شخصی بر قیام پر شکوه عاشورا پوشاندن، آن را از افق فکر انسانها برتر معرفی کردن و با کلماتی چون رمز، راز، سروغیب هالهای از ابهام برگرد او پیچیدن، مسئلهای بود که حتی عالمان روشنفکر هم به عواقب و آثار آن توجه کافی نداشتند. تنها متفکران ژرفنگر و هشیار، چنین برداشتی را یک «تحریف معنوی» که به «عقیم شدن حادثة کربلا از آثار مفید و زنده» میانجامد، تلقی میکردند.
چه چیز بهتر از غنیسازی، اگر محدود نشود
وزیر امور خارجه و همراهانش به ژنو رفته اند، در حالی که ار دستان خالی آنها منتظر معجزه هستتد. آیا نمی خواهید یک دعای سفر بدرقه راهشان کنید؟ چند کلمه خشک و خالی (در آشتی با مردم) به راستی می تواند حجت آنان را غالب و کفه شان را سنگین کند. منتهی چرا خشک و خالی؟ صمیمانه به مردم باز گردید. ضرر نخواهید کرد.
عقلگرایی و دینداری، تناقض یا سازگاری؟
کلام وحیانی در قلمرو آگاهی و براساس تفکر شکل گرفته است و لذا گزارههای آن نمیتواند نامعقول و یا خردستیز باشد، هر چند بسیاری ازمردم، بهرغم تأکیدات مکرر قرآن در ضرورت تفکر در آیات و پیروی از فرامین عقل، ترجیح می دهند، متعبدانه (و موروثی) دینی را بپذیرند و بیچون و چرا از دستوراتش اطاعت کنند. آموزههای وحیانی این نوع دینداری را یکسره رد می کنند. دینداری مقلدانه چه بسا که مانع از انجام برخی منکرات شود ولی هرگز شخص را در مسیر آگاهی، آزادی و اعتلا و شکفتگی وجودی که هدف وحی است، هدایت نمیکند. چنین فردی نمیتواند از منظر شعورالهی به خود و جهان بنگرد و در پرتو صفات و افعالش درآفرینش جهان و انسان، رفتار خویش را نقد و اصلاح نماید.
به معیارهای دوگانه پایان دهید
در ۲۵ سال گذشته اولین صاحب منصبی که اعلام کرد در انتخابات تقلب شده است آقای جنتی بود که شمارش آرای مردم تهران را در دو انتخابات مجلس سوم و ششم که در هر دو جناح راست شکست سختی خورد، مخدوش و غیرقابل قبول خواند. اولین دولت مردی که ادعا کرد مجریان، آرای وی را در حوزه ای که خود رأی داده صفر منظور کرده اند، آقای حدادعادل نامزد ناکام انتخابات مجلس ششم بود. اولین سیاست مداری که خواهان ابطال انتخابات شد آقای محمد جواد لاریجانی بود.
تفاهم بینالمللی، مرهون مقاومت اخلاقی سبزها
آنچه مجموعه نظام را بهسوی این تفاهم بزرگ بینالمللی سوق داد بیش و پیش از هر چیز مرهون ایستادگی همراهان آزاده و سربلند جنبش سبز، فداکاری زندانیان سیاسی، مطالبهگری و ایستادگی شهروندان برای نیل به حقوق اساسی ایشان، و نیز صبوری و رأی معنادار مردم در خرداد 92 است
دوم خرداد، جنبش اجتماعی تأثیرگذاری که نیازمند نقد است
هشت سال حاکمیت اصلاحطلبان، با همه فراز و فرودهایش، گامی بزرگ در پیشبرد مطالبات ملی مردم ایران به شمار میرود. در این باب فراوان سخن گفته شده و ضرورتی به تکرار آن نمیبینم. اما حیات هر جنبش اجتماعی به ارزیابی و نقد مستمر کارنامه اش سخت وابسته است.
مقایسه مدیریت اقتصادی دولت میرحسین با دولتهای بعدی
هر کس دل در گرو ایران دارد اگر به روش علمی و با انصاف و متانت مورد انتظار از عالمان به این پدیده نگاه کند بدنش میلرزد. ما احتیاج داریم که بسیاری از بدنها از این زاویه بلرزد تا خطاهای محرز در گذشته را دیگر تکرار نکنیم. در گزارش مهرماه 92 مرکز پژوهشهای مجلس تصریح شده که دوره سالهای 1384 تا 1391 کشور ایران برای دستیابی به هر یک واحد رشد اقتصادی در مقایسه با دوره زمانی مشابه یعنی دوره 8 ساله قبل از خودش 5 برابر دلار نفتی بیشتر هزینه کرده ولی با وجود اینکه 5 برابر دلار نفتی بیشتر هزینه شده شاخص فلاکت در این دوره دو برابر شده است.
جنبش سبز؛ جایگزینی برای استبداد دینی، تبعیض شهروندی و بناپارتیسم سیاسی
جنبش سبز، آلترناتیو دموکراتیک وضع موجود است. این جنبشی است که در درون آن گرایش ها، اعتقادها، ایدئولوژی ها و مذاهب مختلف خضور دارند و بنابراین برای طرح اندازی یک چشم انداز دموکراتیک، برابری بی قید و شرط شهروندان را به عنوان مقدمه هر عمل دموکراسی خواهانه مدنظر قرار داده است. در باطن و نسوج حاکمیت کودتایی، گونه ای آپارتاید وجود دارد که با روتوش و آذین بندی سعی در پنهان کردن آن می کند اما در واقع چیزی جز درجه بندی و طبقه بندی شهروندان و اعمال تبعیض سخت گیرانه میان آنها نیست. از این روست که باید گفت وقایع ۸۸ تنها لحظه و دقیقه ای از آن خط طولانی موجودیت کودتایی در ساختار مسلط سیاسی ایران است، لحظه ای از کودتا که میرحسین در مقابل آن ایستاد و گفت: “به افشای رازهای پشت سر این روند پرمخاطره خواهم پرداخت”.
فساد در امپراتوری مالی بنیاد تعاون ناجا/ قصه پرغصه همنشینی قدرت و ثروت
تلخی ماجرا آنجاست این فساد بزرگ در مجموعه ای اتفاق افتاده که قرار بوده ضابط قضایی برخورد با افراد فاسد و متخلف باشد و دزدها را بگیرد. و تلخ تر اینکه نفر اصلی شناخته شده این شبکه، درست از سالی مسئولیت بنیاد تعاون ناجا را برعهده گرفته است که حاکمیت، همین نیروهای پلیس را برای سرکوب اعتراضات حق طلبانه مردم به کار گرفته است؛ مردمی که اتفاقا به رسوخ همین گونه فسادها در دولت و حاکمیت اعتراض داشتند اما فتنه گر نامیده شدند.
درباره سخنان آقای مرعشی
لازم است فعالان شناخته شده اصلاحات و چهره های معتبر و هزینه داده، در آستانه انتخابات مهم مجلس دهم و در تدارک تهیه لیست ها و ستادها، توجه داشته باشند که بزرگترین سرمایه آنها اعتماد عمومی است که به واسطه مقاومت صادقانه شماری از آنها در جریان جنبش سبز نزد مردم پدید آمده است.
عرفان، مفاهیم و راهکارها
به مرگ بیاندیش نه به پس از مرگ، هدف را فراموش نکنید اما نتیجه را به دست فراموشی بسپارید، پرهیز ار تداعی معانی،خاطرات و خطورات و سیالیت آگاهی و … از دیگر راهکارهایی است که استاد ملکیان به تفسیر کارکرد آن ها در عرفان می پردازد
