» گفتار

آیت‌الله منتظری و اصلاحات فقهی

اصلاح طلبی فقیهی چون آیت الله منتظری، بیشتر از خاستگاه فقهی بر می خاست. طبیعی است در جامعه ای دینی، که اکثر آن مسلمان و پای بند به کتاب و سنت هستند، تا در حوزه فقاهت و اجتهاد، اصلاحی و تحولی صورت نگیرد، در حوزه های دیگر نمی توان آرزوی تحولی دیگر را داشت. / بابی که آیت الله منتظری در فقه شیعه گشود، بر این اساس بود که باید یک بازنگری اصولی در معارف اسلام، بالاخص فقه، صورت بگیرد. مهمترین عاملی که این نگاه را در ایشان ایجاد کرد، ارتباط مستمر وی با رسانه ها و در معرض شبهات قرارگرفتن بود. زیرا یک فقیه هر چه نگاه بیرونی او نسبت به تحول و تکامل زندگی بیشتر باشد، در بینش فقهی او تاثیر خواهد داشت.

درباره نقض «سازمان‌یافته» حقوق بشر

نقض ساختارمند حقوق بشر زمانی بدل به عادت می‌شود که مبانی فکری-عقیدتی یک جامعه یا سنت‌های آن از یک سو و در سوی دیگری قانون اساسی و جاری جامعه یا رفتارهای حکومتی و سودجویی حاکمان با پادمان جهانی حقوق بشر هم‌راهی نداشته باشد و این البته بسیار خطرناک‌تر از نقض معمولی حقوق بشر است.

عاشورا، تجلی حقیقت، نه خرافه

سوگمندانه باید اعتراف کنیم که دست‌هایی آشکار یا پنهان ، با آگاهی یا بدون آگاهی، عمدی و یا سهوی، با نیت سوء یا با نیت خیر، در حوزه‌هایی از باور ما شیعیان دست برده‌اند. بدون شک شایسته ترین گروه برای جلوگیری از خرافات و… عالمان دینی هستند که هم وظیفه‌شان می‌باشد و هم در حوزه تخصص علمی و موعظه‌ای‌شان می‌باشد. اگر چه این امر یک وظیفه همه‌گانی است و اختصاص به روحانیون ندارد.

بازخوانی اندیشه سیاسی آیت‌الله منتظری

آخرین دیدگاه حضرت آیت الله منتظری این بود که، خداوند متعال به همراه خلقت بشر، برای او حقوقی در نظر گرفته است که یکی از آنها حق تعیین سرنوشت خویش است. انسان بر اساس همین حق، برای رسیدن بهتر به اهداف زندگی خویش حکومت تشکیل می دهد. او اگر دنیاگرا باشد از این حق در جهت تشکیل یک حکومت سکولار استفاده می‌کند و اگر دین‌باور باشد، از این حق در جهت تشکیل حکومت دینی استفاده می‌کند. حکومت دینی حکومتی است که علاوه بر تامین بهتر معیشت آدمیان، این ظرفیت را دارد که عقاید، اخلاق و شریعت اسلامی را عینیت می‌بخشید. بهترین راه عینیت بخشیدن به این نیاز، ایجاد یک حکومت مشروطه با انتخاب مردم و پرهیز از شکل‌گیری حکومت مطلقه و استبدادی است. برای جلوگیری از استبداد لازم است همه قوا به صورت مستقیم یا غیر مستقیم توسط مردم و به موقتی انتخاب شوند.

جامعیت علمی آیت‌الله منتظری

آیت الله منتظرى فقيهى جامع در همه ابواب فقه و نوآور و آگاه به زمان و نیازهای روز بود. همه تلاش خود را به كار می بست تا فقه را كاربردى نماید. او افزون بر شخصيت مبارز و اجتماعى، دیدگاه های فقهی را با زبان و تقریری جدید بیان می کرد. از ویژگی های روش تدریسی او توجه به سیر تاریخی و تطور آن است، هر گاه که به موضوعی از مسائل فقه می پرداخت، سخن از صاحبانِ آن اندیشه و آغازگران آن به میان می آورد و نشان می داد که چگونه این بحث شکل گرفته و در چه بستری بالندگی یافته و ناظر به چه نیازی و مسئله ای در میان مذاهب دیگر بوده است.

علی‌نامه، یک حماسه‌ی دینی

“علی نامه” کتابی ست از شیعه ای امامی و سراینده ای گمنام ، با تخلّص ربیع ، که در420 ق. – که چهار تا نه سال پس از مرگ فردوسی ست – زاده شد. او در 482 ق. که 62 سال داشت یک مثنوی که در حدود دوازده هزار بیت است به نام علی نامه به نظم در آورد.این اثر در مناقب امام علی بن ابیطالب علیه السلام است و عمدتاً به حوادث دو جنگ جمل و صفین می پردازد واز دلاوریهای علی امیر المومنین و فرزندانش امام حسن (ع) ، امام حسین (ع) ، حضرت عباس (ع) ، جناب محمد حنفیه و یاران آن حضرت سخن می گوید.

بزرگداشت 16 آذر در گذر ایام

16 آذر در اين ميان بيش از 13 آبان اين دوگانگي را به منصه ظهور مي‌رساند. به همين دليل در سال‌هاي اخير برخي تشكل‌هاي دانشجويي، سعي كرده‌اند پيشتاز گراميداشت اين روز باشند و برنامه‌هايي را براي آن تدارك ببينند. هويت دوگانه اين روز موجب شده هر جناحي از منظر خود آن را گرامي بدارد و كسي با آن مخالفت نكند.

هوا آلوده است

گفتم در این روز که برای من و برای همه آنها که همراهمان بودند در این سالها نوستالژیک بود ، باز خوانی کنم نقاط قوت و ضعف جنبش دانشجویی را ، آسیب شناسی کنم اشتباهات جنبش دانشجویی را از دیدگاه خودم. گفتم اشتباهات نسل خودمان را بگویم تا نسلهای بعد دیگر تکرار نکنند آن اشتباهات را ، گفتم بنشینم به یاد قدیم راهکار پیشنهاد بدهم برای جنبش دانشجویی امان به واسطه تجربه اندوخته ام در این ۱۵ سال و گفتم …. . اما آخر مگر می شود صدای پر سوز گیتار و حنجره پر فریاد پارسا را شنید که برای پدرش می خواند وبعد احمد آقا را که ۱٫۵ سال است در زندان رجایی شهر اسیر مانده را به نقد کشید؟ مگر می شود عبداله را الان با آنهمه رنجی که برده نقد کرد در میانه دربندی ؟ بهاره را با چه رویی نقد کنم در حالی که ۹ سال حبسش را در اوین روز به روز شماره می کند ؟ اصلا برای که بنویسم ؟ برای میلاد که هنوز هم نمی دانم تاوان چه را می دهد در کنج اوین با آن جثه نحیف؟ برای سیاوش ؟ برای علی ؟ برای مجید؟ برای ضیا ؟ برای مهدیه ؟ برای حسن ؟ برای ….؟برای که بنویسم ؟ و چه بنویسم ؟

اهل کوفه بودن یا نبودن؟

می توان در پرتو خیزش جنبش های اعتراضی آزادیخواهانه در اقصی نقاط دنیا و در سیمای انسانی جنبش های نوین اجتماعی به جستجوی همبستگی و معنویتی جدید بر آمد و به “اهل کوفه نبودن” معنایی وسیع، آزادیخواهانه و عدالت‌طلبانه بخشید. در این صورت خواهیم توانست اتصالی انسانی بین جنبش سبز و همه جنبش هایی برقرار کنیم که به “دفاع از حقوق انسان ها” و “محکومیت هر ظلم و جنایت “علیه انسان­ها در سراسر جهان معتقد باشند .

هدفمندی و یارانه‌های نقدی، بی‌فایده و خطرناک

اجرای طرح هدفمندکردن یارانه‌ها از این منظر که آثار روانی در جامعه به بار خواهد آورد و پیامدهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی را ایجاد خواهد کرد، دارای اولویت نیست. این طرح پیامدهای اقتصادی و اجتماعی دارد. به استناد اظهارات مقامات رسمی دولتی، مرکز پژوهش‌های مجلس و نیز سایر مراکز تحقیقاتی که درخصوص آثار و پیامدهای اجرای طرح کار کرده‌اند، آثار تورمی اجرای طرح زیاد خواهد بود. / پرداخت نقدی یارانه‌ها مخاطره انگیز خواهد بود. توجه به عدالت و ایجاد آن در اجرای طرح مد نظر است اما آثار این طرح آسیب بیشتری به فقرا وارد خواهد کرد.

تفاوت میان فعال سیاسی و دانشجوی سیاسی

احزاب در قالب دموكراسي‌هاي پيشرفته در امتداد تكامل نهاد انتخابات شكل يافته‌اند. و حزب، رسالت سازمان دادن و ساخت بخشيدن به مشاركت سياسي را عهده‌دار است. دانشگاه نيز نهاد توليد علم است و به امر توليد و نشر دانش و دانايي اشتغال دارد و نهادها در سامان نظم اجتماعي كاملاً منفك از يكديگر هستند. اما در ايران دانشگاه و تحزب سير متفاوتي را طي كرده‌اند. در كشور ما دانشگاه علاوه بر كاركرد دانشي، به عنوان يكي از قواي نظار مدني نيز شناخته مي‌شود و در كنار احزاب به نقد و نظارت بر قدرت سياسي مي‌پردازد. فارغ از درستي و چرايي چنين كاركردي دانشگاه و جنبش دانشجويي به عنوان بخشي از جنبش انتقادي اجتماعي، به كانوني موثر در تحولات سياسي و اجتماعي ايران بدل شده است. بسياري از سازمان‌هاي سياسي شش دهه گذشته ايران را فعالان دانشجويي سابق پايه‌گذاري كرده‌اند و تحزب پايي نيز در دانشگاه دارد. اما فعاليت‌هاي دانشجويي فارغ از شرايط سني، انرژي و انگيزه جواني، تفاوت‌هاي عمده‌‌اي با فعاليت‌هاي سياسي دارد .

دخالت در کار مرجعیت، بدعتی آشکار و خطرناک

اینکه جامعه محترم مدرسین یا هر تشکلی دیگر نهادی رسمی برای اعلام مرجعیت یا عدم مرجعیت یا نهادی برای صدور مجوز برای انتشار رساله علمیه اعلام شود بدعتی آشکار و وحشتناک است. جامعه محترم مدرسین، به عنوان یک تشکل حق دارد که مرجعیت هر کسی را یا عدم شرایط کسی را برای مرجعیت اعلام کند. اما این اعلام هرگز به معنای این نیست که این تشکل مرجع و نهاد ویژه این کار است لذا هر فرد یا تشکل یا گروه دیگر می تواند برخلاف نظر این تشکل نظر دهد.

مدرس، فقیه سیاستمدار

مدرس معتقد بود طلبه ها نباید در چهار دیواری مدارس محبوس بمانند، بلکه باید وارد قلب اجتماع شده و از مسائل سردربیاورند. روی همین اصل می گفت: طلبه ها نیز لازم است دوره نظام وظیفه عمومی (سربازی) را بگذرانند؛ لذا در تصویب قانون نظام وظیفه مجلس کوشش بسیار نمود و طلاب را نیز مستثنی نکرد، در حالی که افکار عمومی خلاف آن را خواستار بود، اما مدرس شخصیتی «جو پذیر» نبود.

خون مظلوم به هدر نخواهد رفت

ای هموطن و ای هم‌رزم زمان جنگ! اینگونه مبارز خواستن و نفس کش طلبیدن رسم من و تو نبود. ما طی سالها نبرد و مبارزه با دشمن این مرز و بوم به تنها چیزی که فکر می‌کردیم، دفاع از این مردم و خدمت به ایشان بود برای رضای خدا. چه شده است که با محاسبات خودت سیزده میلیون از این مردم ناحق می‌گویند و مستحق مجازات‌اند؟ چرا ایشان را به هلاکت می‌خوانی؟ چرا از ریخته شدن خون ایشان بر زمین و خیابان‌ها هراسی نداری؟ آیا این شیوه انبیاء و اولیاء بوده است؟ آیا این روش و سیره پیامبر اسلام و امیر مؤمنان علیهم السلام بوده است ؟ آیا زمانی که پیامبر خدا مکه را فتح کرد و به قدرت رسید، با مخالفانش اینگونه عمل کرد و اینگونه نفس‌کش طلبید ؟ حرمت خون را نگاه دار و آن را بی‌ارزش تصور مکن. قبل از آنکه شمشیر از نیام بیرون کشی، به این مسئله خوب فکر کن که خون مظلوم به هدر نخواهد رفت.

خطر هدفمندی یارانه‌ها با «دکترین شوک»

اگر برنامه و قانون هدفمند کردن یارانه ها به صورت آنچه در ادبیات سیاسی – اقتصادی معروف به «دکترین شوک» شده است اجرا شود، بی شک اثرات اجتماعی بسیار نامطلوب و خطرناکی در پی خواهد داشت. ما باید در کنار سیاست هدفمند کردن بیشترین اصل و اساس را بر حفظ سیستم های حمایت و تامین اجتماعی بگذاریم و اگر قرار باشد بین حفظ این سیستم ها و اجرای قانون هدفمند سازی یکی را انتخاب کنیم، بی شک باید حمایت از سیستم اجتماعی را انتخاب کنیم زیرا تمام سیستم اجتماعی- سیاسی – اقتصادی و فرهنگی ما وابسته به داشتن این سیستم تامین اجتماعی و برخورداری مردم از حمایت های اجتماعی است که در کشوری همچون کشور ما با تنوع فرهنگی اجتماعی ای که از آن برخوردار است اصلی ضروری به شمار می آید.

توزیع درآمد یا توزیع فقر

اگر آن روز طرح تثبیت قیمتها درست نبوده، و دولت در آن روز به اشتباه از آن حمایت کرده است؟! قبل از اجرای این طرح ابتدا باید از پیشگاه ملت ایران به دلیل آن طرح که باعث شد برنامه اصلاح طلبان متوقف شود و هزینه های هنگفتی را بر اقتصاد کشور وارد کرده عذرخواهی کند. و اگر آن طرح درست بوده است امروز چرا رئیس دولت نهم بی توجه به تمامی دغدغه های اهل نظر اصرار بر اجرای ضربتی حذف یارانه ها دارد؟

ترویج افکار منحط به نام دین

جامعه دینی از دو جهت با این مشکل فزاینده روبرو است. از سویی برخی از دست اندرکاران سیاسی به دلیل ضعفها و ندانم کاری ها و بحران مشروعیت ناچارند هرچه بیشتر خود را به شعائر دینی بچسبانند و از اموری استفاده کنند که به کار آنان وجاهت ببخشد و جامعه دینی را به خود جلب کند؛ اموری از قبیل کشف و شهود و شفا یافتن افراد توسط صاحبان قدرت، استفاده از مهدویت برای وجاهت دادن به کارها و فریب مردم با اموری معجزه گونه و ماورایی. و از سویی این سطحی نگری و شعارگرایی در سطح رسانه ملی خواسته یا ناخواسته ترویج می شود.

شاخص‌های دینداری در سطح فرد، جامعه و حکومت

دین ما مجموعه ای از عقاید و باورها، اخلاق و احکام دینی و شرعی است. این سه بخش چه نسبتی با هم دارند؟ اولویت با کدام است؟ بر اساس همین اولویت ها افراد می توانند برنامه ریزی کنند… در این میان شاخص ها باید مشخص شود تا به غلط نیفتیم، بطور مثال اگر میزان چاپ قرآن در جامعه را ملاکی برای سنجش دین داری بدانیم، میزان عمل به آن را نادیده گرفته ایم و فقط پوسته و ظاهر دین وجود دارد… ما در این بحث به دنبال تعیین شاخص های دین داری در سه سطح فرد، جامعه و حکومت هستیم. البته شاخص های هر کدام متفاوت است، ضمن آنکه این یک بحث درون دینی و نه برون دینی است. یعنی منابع از درون دین و مباحث دین شناسی استخراج شده است

پاسداشت «حقوق مردم» در قانون اساسی

بهترین راهكار برای اجرای قانون اساسی این است كه مجریان در هر سطح، قانون اساسی را اجرا کنند. اگر این آگاهی و باور به‌طور فراگیر تحقق یابد برداشتن گام‌های بعدی آسان‌تر خواهد بود. در عین حال از آموزش رسمی و همگانی حقوق اساسی و قانون اساسی به مردم نیز نباید غافل شد. قسمت‌های مربوط به حقوق مردم یعنی فصل سوم و قسمت مربوط به امور اقتصادی و بالاخره اصول مربوط به قوه قضاییه می‌تواند در اولویت مورد توجه قرار گیرد.

هشدار درباره‌ی امنیت سرمایه‌های انسانی کشور

صریحاً هشدار می‌دهم که دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و به طور کلی «سرمایه انسانی کشور» نیاز مبرم به امنیت و آرامش روانی دارد و هر اقدامی و از طرف هر جریان و افراد و گروهی که باشد، که امنیت فکری و آرامش روانی مراکز مذکور را تهدید کند، برای آینده کشور و در جهت تامین استقلال و سربلندی آن، ضربه مهلکی محسوب می‌شود و مسوولان ذی‌ربط بر اساس مسوولیت قانونی خود و هرچه زودتر باید اقدامات عملی و موثر را در این زمینه صورت دهند.

اسلام مصباح یزدی چه می‌گوید، اسلام مطهری چه می‌گوید

اگرچه در باورِ مسلمانان، بعید است گزاره ای را بتوان سراغ گرفت که مردود اخلاق باشد ودر کلاس دین قبول شود، اما در شرایط فعلی که این قاعده دستاویز کسانی قرار گرفته است که بر آن حجت شرعی نیز می آورند و در کامگیری از آن، دین را هم به کام سیاست می برند و در ترویج خشونت، همراه و همگام کسانی چون اسامه بن لادن و سازمان های تروریستی چون القاعده و مجاهدین خلق می شوند، لازم است که از منظر درونِ دین نیز به آن پرداخته شود.

آیا بریدن دست سارق، اسلامی است؟

کسانی که فکر می کنند یکی از شاخصه های حکومت اسلامی اجرای پر تعداد حدود الهی است ، در اشتباهند. باید گفت کمترین اجرای حد، شاخصه نظام اسلامی است. مهمترین وظیفه حکومت اسلامی اقامه قسط اجتماعی و از بین بردن زمینه های جرم است . اجرای حدود هر چه بیشتر باشد ، علامت بیماری بیشتر جامعه است . دنیای امروز با پدیده جرم به عنوان یک بیماری برخورد میکند ؛ منشأ این نوع بیماریها، عمدتاً، به ساختاراقتصادی و سیاسی جامعه برمیگردد.غافل نباشیم که ازاهداف عمده انبیا تحقق عدالت درجامعه است .آنهم نه با حرف که با عمل.

آنچه در بند 350 زندان اوین آموختم

محسن امین‌زاده در یادداشت تازه‌ای که از زندان اوین برای کلمه ارسال کرده، اظهار نظر خود درباره برخی افراد حاضر در دادگاه های نمایشی را شتاب زده توصیف کرده و بابت آن پوزش خواسته است. این زندانی سیاسی در یادداشت خود خاطرنشان کرده که در بند 350 زندان اوین درسهای زیادی گرفته است، از جمله اینکه پرونده‌سازی‌ها فقط مربوط به زندانیان فقط مربوط به فعالان سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نیست، بلکه بسیاری از زندانیان عادی و یا کسانی که گفته می‌شود در آشوبهای خیابانی دستگیر شده‌اند نیز دارای پرونده های مشابهی هستند، پرونده هایی خالی از مدرک و سند برای دادن حکمهایی طولانی.

تجاوز به حدود الهی از سوی مدعیان پاسداری آن

جناب آقاي لاريجاني! شما كه شعار قانون اساسي را مي‌دهيد و مي‌گوييد «نفاق اين است كه بگوييم قانون اساسي را قبول داريم ولي به آن عمل نكنيم» آيا همين سخنان شما مطابق قانون اساسي است. جرم كساني كه به كهريزك برده شدند اين بود كه در راهپيمايي شركت كردند و اصل بيست و هفتم قانون اساسي مي‌گويد: «تشكيل اجتماعات و راهپيمايي‌ها، بدون حمل سلاح، به شرط آنكه مخل به مباني اسلام نباشد آزاد است» و در اصل نهم قانون اساسي آمده است: «هيچ مقامي حق ندارد به نام حفظ استقلال و تماميت ارضي كشور آزادي‌هاي مشروع را، هر چند با وضع قوانين و مقررات، سلب كند». به فرض كه از اين دو اصل دست برداريم و بگوييم قانون عادي مي‌گويد كه راهپيمايي مجوز مي‌خواهد، شما كه در قوه قضائيه مسئوليت داريد و مدافع دولت هستيد و در مجامع بين‌المللي دم از رعايت كامل حقوق بشر در كشور مي‌زنيد، باید برای صدور مجوز راهپیمایی برای مخالفان تلاش کنید. ممکن است بگویید در این جهت چقدر کوشیده اید؟

صدا و سیمای کدام اسلام؟

بر فرض کسی از اصلاح طلبان بر اساس سلیقه شخصی در زندگی خود تصمیم خلافی گرفته باشد. اولا این چه ربطی به کل جریان به قول آقایان، مرده ی اصلاحات! داشته و دارد؟ اگر صدا و سیما پخش اینگونه اخبار! را نوعی اطلاع رسانی و خدمت به مردم می داند چرا در مورد خلافهای افراد منتسب به جناح و صحاب مورد علاقه ضرغامی و تابعین او! هم همین رویه را در پیش نمی گیرد؟

فعالیت حقوق بشری، سیاسی نیست

ظاهراً قرار نيست دو موضوع مهم حقوقي، يكي جرم سياسي و ديگري فعاليت حقوق بشري تعريفي جامع و قانونمند داشته باشد تا فعالان عرصه سياسي و اجتماعي بتوانند دايره تعريف‌شده نوع فعاليت خود را بدون هراس و بيم و ترس از تعقيب انتخاب كنند و ادامه دهند.

بسیجی که امام می‌خواست

مروز هم کشور به بسیجیانی نیاز دارد که از متن مردم بجوشند و در کنار مردم باشند و کارهای بزرگ را بخاطر خدا انجام دهند. امروز ایران نیاز به همکاری و همدلی آحاد مردم برای پیشرفت و آبادانی دارد و انجام “عمل صالح” در این روزگار عقب نیفتادن از دنیا و پاسداری از ارزش های انقلاب اسلامی است. مهم ترین ارزش های انقلاب اسلامی، مخالفت با استبداد و دیکتاتوری و تلاش برای حاکمیت اندیشه پاک اسلامی است . مقابله با ظلم و ظالمین و در کنار مظلومین بودن و مهربانی با آحاد مردم و برپایی عدالت در همه حوزها از رسالت هایی است که بسیج در این دوران می تواند به دنبال آن باشد تا محیطی پر از صفا و صمیمیت و بدور از کینه و نفرت در بین مردم ایجاد گردد.

انقلاب کردیم تا استبداد و حکومت دائمی نداشته باشیم

یکی از اهداف انقلاب اسلامی این بود که مردم دیگر گرفتار حکومت دائمی یک فرد یا یک گروه نباشند چرا که حکومت دائم زمینه‌ساز دیکتاتوری و استبداد است. در حکومت دائم تمام فکر و ذکر حاکم حفظ حکومت و هراس مداوم از سقوط است. این هراس دائم است که زمینه‌ساز سرکوب است. حکومت دائم دیگران را در کمین جایگاه خود می‌بیند و در این توهم، هر انتقاد و اعتراضی را خفه می‌کند، مبادا پایه‌های حکومتش سست شود.

منزلت دانشگاه و مسئولیت اجتماعی دانشگاهیان

دانشگاه، در شرایط موجود، در موقعیت تناقض‌آلودی قرار دارد و از یک سو با سیاست‌های دانشگاهی سخت‌گیرانه‌ای مواجه شده است و از سوی دیگر، ارزشمندی فرهنگی آن بیش از پیش تثبیت می‌شود. امروزه صحبت کردن از ارزشمندی دانشگاه، بدون سخن گفتن از منزلت علوم انسانی نقض غرض است. / رعایت آزادی آکادمیک و استقلال علمی دانشگاه و دانشگاهیان در چارچوب مسؤلیت مدنی ضرورت دارد و بوروکراتیزه کردن دانشگاه، به دلیل عدم همخوانی‌اش با پرورش اندیشمند و پژوهشگر خلاق، آن را نابه‌کار می‌سازد. دانشگاه بوروکراتیک و سیاست‌زده، نه می‌تواند متفکر تربیت کند و نه حتی بوروکرات توانمند. با نگاه ابزاری به دانشگاه، تنها می‌توان انبوه دانش‌آموختگان بی‌کیفیت را روانه نظام‌های کار و شغل ساخت.

استقلال بانک مرکزی؛ استقلال سیاست‌های پولی از نیازهای دولت

شکل غالب در جهان آن است که اعضای مجمع بانک مرکزی توسط دولت تعیین شده اما توسط دولت قابل تغییر نباشند؛ بدان معنا که این اعضا با دولت هماهنگ بوده اما تحت انقیاد و دستور دولت نباشند. به‌نظر می‌رسد در طرح مجلس نیز همین مسئله کم و بیش رعایت شده است. البته قدم بعدی باید این باشد که رئیس‌کل بانک مرکزی عضو کابینه نبوده و به جلسات کابینه نرود.