اصلاح‌طلبي به مثابه يك پارادايم

عقلانيت و پرهيز از روياپردازي و رمانتيك‌مآبي و آرمانگرايي تخيلي، ‌مهم‌ترين وجه اصلاح‌طلبي به شمار مي‌آيد. عقل، به مثابه يك شاخص ملموس براي سنجش و نقد و ارزيابي وضع موجود، تشخيص مقدورات و محدوديت‌ها، تعيين كميت براي كيفيت‌هاي مورد نظر و خلاصه، قابليت محاسبه نقطه به نقطه حركت اصلاحي، ستون پايه رفتار اصلاح‌طلبانه است.

ناگفته‌های «حسین وارث آدم»

تفسیر شريعتي قابل توجه است: انتخاب مرگ به قصد افشاگري در ادامه استراتزي آگاهي بخشي. از همين رو كار زينبي و حسيني را در ادامه هم مي داند. مي گويد كسي كه براي كسب قدرت مي رود با خانواده و بچه نمي رود. كسي كه با نيت كسب قدرت به مصاف مي رود مي داند كه با هفتاد نفر نمي توان با يك لشكر رو به رو شد.حتي مهم تر از شهادت به نيمه تمام گذاشتن حج اشاره مي كند كه نوعي گشودن قبله ديگري است. اينها بحث هايي است كه در شهادت و پس از شهادت مطرح مي شود .

شوق وصال و شور وداع؛ حسین(ع) در آیینه عزا و سماع

پیش فرض ما این است عارفی که حتی یک لحظه و آنی طعم وصل و وصال حق را چشیده باشد و لذت آن را درک کرده باشد، یعنی از مرگ گذر کرده باشد چیزی جز شادی و شعف در آن نمی بیند. این تجربه که مولوی اصرار دارد شیعیان حلب را در آن سهیم کند، و حتما اگر داستان ادامه پیدا می کرد از زبان آن شاعر به شیعیان حلب پیشنهاد می کرد که در روز عاشورا به جای مجلس عزا مجلس سماع برگزار کنند

موانع توسعه یافتگی در ایران

من حسرت می‌خورم چون جمهوری اسلامی از قدرت و اقتدار بالایی برخوردار بود و از نظر من از نوع رژیم‌های اقتدارگرای قرن بیستم مانند رژیم فرانکو بود که می‌بایست یک مرحله تاریخی ایران را به جلو ببرد. البته کارهای زیادی هم صورت گرفته مثلا میزان جمعیت باسواد و صاحبان مدارک تحصیلات عالیه بالا رفت، میزان جمعیتی که صاحب خانه شدند بالا رفت و اگر خودش دموکرات نبود در عوض زمینه و پیش شرط‌های دموکراسی را فراهم می‌کرد. الان هم عملا با دستاوردهای خودش دچار مشکل شده است. ایدئولوژی هم دست و پایش را بسته است و نمی‌گذارد خود را با شرایط زمانه هم‌سو سازد. اگر این مشکلات و تحریم‌ها نبود یقینا پیشرفت ایران زبان‌زد همگان می‌شد. راه‌های غیرشفاف باعث فساد می‌شود و فساد، زمینه‌ساز بحران‌های دیگر. رقابت‌ها و چالش بر سر قدرت هم، مزید بر علت می‌شود. من واقعا نمی‌دانم احمدی‌نژاد چه مأموریتی برای خود قائل است ولی می‌دانم که ضربه‌هایی که ایران خورد، قابل جبران نیست.

پروفسور فرید العطاس: آرمان اخلاقی حسین(ع)، الگویی برای انسان امروز

مراسم مردمی ایام محرم به همت گروهی از جوانان سبز اندیش و با حضور گسترده ایرانیان در مالزی برگزار شد و با دعا برای آزادی زندانیان سیاسی و رهبران جنبش سبز همراه بود. این مراسم در سه شب آخر دهه محرم و نیز ظهر روز عاشورا برگزار شد و در آن پروفسور العطاس، دکتر سنجری و حجت الاسلام بنایی به سخنرانی پرداختند. متن ترجمه مقاله ای که فرید العطاس در این مراسم ارائه کرد، برای انتشار در اختیار کلمه قرار گرفته است.

«یا حسین، میرحسین»؛ شعاری که با رفتاری حسینی معنا یافت

اباعبدالله هم زمانی را برای حرکت عاشورایی خود برگزید که میوه سمی و هرز استبداد کاملا رسیده بود. جامعه، چه در فرض همراهی با قیام امام و چه در فرض ترس از سرکوب، متوجه عمق انحراف از مبدا شده بود و اتهام تندروی یا تعجیل بر خروج امام، قابل طرح نبود.

امام حسین(ع) هم نگران بود که حکومت یزید حقایق را تحریف کند

مکرر دیده‌اید چگونه حقایق را تحریف می‌کنند و به خورد مردم می‌دهند. در آن روزگار که ارتباط‌ها کمتر بود، وسایل رساندن حقایق به مردم خیلی کمتر بود. کسانی که حکومت را در دست داشتند، تمام ابزارها را در اختیار داشتند و تحریف حقایق کار بسیار ساده‌ای بود. می‌گویید نه؟ ببینید معاویه در شام علی(ع) را چگونه معرفی کرده بود؛ آن وقت دیگر چه جای تعجب که حسین نگران باشد… فرمود: آی مردم که آمده‌اید اینجا مگر شما از من دعوت نکرده‌اید؟ آن دعوتتان چه بود، این آمدنتان چیست؟ آیا در فاصله آن دعوت شما و این آمدن از من خطا و گناهی سر زده است که خون من و کشتن من را مُباح و روا کند؟ آیا من کسی از شما را کشته‌ام؟ آیا من به مال و منالی از شما تجاوز کرده‌ام؟ آیا حلالی را حرام کرده‌ام؟ آیا حرامی را حلال کرده‌ام؟ به چه بهانه شما خون من را مُباح می‌دانید و حاضر به جنگ با من شده‌اید؟ این مطلب را فرمود تا دیگر کسی کار مردم بی‌ثُبات کوفه را توجیه نکند و بگوید هر کسی بر خلاف حکومت وقت قیام کند خارجی و خونش مباح است.

مانیفست سیاسی قیام امام حسین(ع)

امام در این خطبه دلیل به وجود آمدن انحراف، فساد و بی‌عدالتی جامعه اسلامی را، عدم انجام وظیفه و سکوت و سکون عالمان دین در مقابل قدرت کلان سیاسی دانسته است. گویا امام در این سخنرانی با صدور یک مانیفست و بیانیه سیاسی می‌خواهد با آسیب‌شناسی جامعه دینی و ریشه‌یابی آن، انگیزه و هدف قیام خود را روشن سازد و بگوید به دلیل فساد حاکمان و بی‌توجهی عالمان، انحرافی عمیق در جامعه اسلامی پیش آمده است، عالمان باید از فرصتی که پیش آمده و احتمالاً دیگر پیش نخواهد آمد، استفاده کنند و جلو این انحرافات را بگیرند و آن را به جایگاه اصلی خود بازگردانند.

پایان عصر زندان‌های خشن پلیسی

باید اذعان کنیم که شیوه‌های تنبیه غیرپلیسی و غیرحبسی در کشور ما چندان مورد توجه نبوده است، به طور مثال فردی جرمی مرتکب شده و باید مجازات آن را تحمل کند. مجازات آن این است که هر روز باید یک مسیر طولانی را جارو بزند. در واقع دیگر عصر زندان‌های خشن پلیسی گذشته و سرعت تحولات اجتماعی به گونه‌ای است که می‌توانیم به شکل دیگری افراد ناهنجار را به واقعیت‌های موجود زندگی امروز آگاه سازیم. اما خب هنوز هستند کسانی که نمی‌توانند با واقعیت‌های امروز جامعه کنار بیایند.

پاسخ به آنها که امام حسین و شیعیانش را به “فتنه انگیزی” متهم می کنند

مروان حکم، به معاویه نامه نوشت که امام حسین درصدد ایجاد فتنه است. و متقابلا حضرت پاسخ داد که حکومت معاویه، خود بزرگترین فتنه است… در روز عاشورا هم عمروبن حجاج فرماندار جناح راست سپاه عمروبن سعد بود به نیروهای خود گفت: “در کشتن کسی که بر امام مسلمین شورش کرده تردید نداشته باشید”. نعمان بن بشیر، فرماندار کوفه، که از حمایت مردم از مسلم در کوفه آگاه شده بود، اعلام خطر می کرد که “فتنه” در راه است. گروهی از صحابه پیامبر هم، که حضرت علی (ع) را در برابر جنگ طلبان داخلی تنها گذاشتند، می گفتند: فتنه اتفاق افتاده است!

بر ماست که زینب‌وار پیام‌آور «واقعیت عاشورای 88» باشیم

ننگ عاشورای ۱۳۸۸ چیزی نیست که به این زودی از خاطر کسی پاک شود و شاید تصویری که میرحسین موسوی از جنایتی که در روز عاشورا اتفاق افتاد ارائه می دهد، گویاترین و نزدیکترین تصویر به واقعیت است. فاجعه ای که سخت است پاک کردنش از صفحه ذهن مردمی که برای عزاداری امام حسین به خیابان ها آمده بودند و خود را مواجه دیدند با لشکر تا بن دندان مسلحی که تنها می توانست یادآور یک لشکر در ظهر عاشورا باشد.



مفهوم انسانيت در حماسه عاشورا

امام حسين در پي مردن نبود؛ در پي دانستن بود يعني به دنبال اين نبود كه با دست خودش مهلكه‌يي درست كند، او دنبال زندگي با استانداردهاي انساني و احساس سلامت بود/ اگر امام حسين در ميان ما بود پيش از آنكه از سياست و حكومت سخن بگويد و مثلا نگاه كند كه شما چند مسجد ساخته‌يي و امتياز بدهد، مي‌پرسيد چقدر به حقوق انسان‌ها احترام مي‌گذاريد؟

دخالت‌های فراقانونی رهبری

مجلس این کشور، که همه می‌دانیم چه‌قدر نمایشی‌است، حتی نمی‌تواند اراده‌ی خود را در طرح یک سؤال ساده از رییس دولتی که همه می‌دانیم چه‌گونه منتصب شده‌است، پیاده کند… در ماجرای مصلحی، توجیه این بود که در برکناری وزیر اطلاعات از «مصلحت بزرگی» غفلت شده‌است. این‌بار فرموده‌اند پی‌گیری سؤال از رییس دولت، همان چیزی‌ست که «دشمن» می‌خواهد؛ البته این را «مردم»، که «بابصیرت»اند، «تشخیص می‌دهند».

نظر رهبری به نظر چند درصد مردم نزدیک تر است

در نظرسنجی پیامکی که 12 روز قبل توسط صدا و سیما انجام شد، تنها 14 درصد از شرکت کنندگان خواستار منتفی شدن سوال از احمدی نژاد بودند و 86 درصد بقیه قائل به ضرورت طرح سوال در مجلس (به صورت علنی یا غیرعلنی) بودند. این نظرسنجی البته تنها مربوط به مخاطبان رسانه ملی است و بسیاری از منتقدان حاکمیت جزو مخاطبان صداوسیما محسوب نمی شوند. با این حساب، می توان تخمین زد که نظر امروز رهبری برای توقف پیگیری سوال، فقط با نظر حدود ده درصد از مردم مطابقت دارد. آیا این واقعیت نباید همگان را به فکر وادارد؟

استفاده ترکیه از فرصت جنگ غزه

ترک ها به غزه بازمی گردند؟ موج تحولات نظامی در غزه و تکرار خاطره جنگ در سرزمینی که حصر جغرافیایی و حبس سیاسی را تجربه می کند باز هم پای بازیگران و میانجی گرهای جدید و قدیمی را باز کرده است. اگر امیر قطر در جامه نخستین رهبر عربی که پس از آغاز حصر غزه به این منطقه سفر می کند، به نوعی خود را وارد بازی سیاسی حماس در منطقه کرد همزمان رجی طیب اردوغان هم با انتقادهای تند و تیز خود از سیاست های تل آویو ، مواضع ضدصهیونیستی خود را به رخ رقیبان در منطقه و البته اسرائیلی هایی که هنوز در اغمای سیاسی با ترکیه هستند، کشید.

عاشورا؛ قیام اصلاحی با روش مسالمت‌آمیز

امام هرگز خشونت طلب نبود و هرگز در پي اين نبود كه با زور شمشير به هدف خود برسد. از اين به بعد تا روز عاشورا لشكر حر اجازه بازگشت به امام نداد تا اينكه جنگ بر امام تحميل شد. بنابراين هم اصل قيام و همه دست بردن به شمشير به امام(ع) تحميل شده است. امام(ع) نه در پي قيام بود و نه به دنبال خشونت و خونريزي. آن حضرت تنها ظلم و ستم و فساد و تباهي را تأييد نمي‌كرد.

امام حسین در برابر امتی با وجدانی به خواب رفته

امام حسین خود را در برابر امتی دید که وجدانش بـه خـواب رفته است: امتی سلطه‌‌پذیر و بزدل و طمع‌کار که نمی‌‌تواند حقوق خود را به دست آورد و حاکمان هرگونه که بخواهند با آن برخورد می‌‌کنند و می‌‌توانند صد هزار نفر را که به گفتة معاویه «شتر نر را از شتر ماده تشخیص نمی‌‌دهند،» برای سپاه خود جمع‌‌آوری کنند. در برابر این واقعیت تلخ، امام حسین راهی برای بیدار کردن این وجدان‌ها و بازگرداندن خون سالم به رگ‌های افراد این امت نیافت، جز اینکه بزرگ‌ترین جان‌فشانی را رقم زند.

آسیب شناسی موقعیت زندانیان سیاسی

مدتی است که گاهی به مساله “زندانی، شهرت، هویت” فکر می‌کنم. به نظرم آسیب های متوجه وضعیت ما به عنوان زندانیان سیاسی است که بهتر است نرم نرم بدان پرداخته شود، چه شاید از زاویه‌ای دیگر نگریستن به موضوع، به گستره نظر میانمان، وسعت و عمق و شفافیت بیشتری ببخشد.

از سیدالشهدا سخن می گوییم، ولی به کوفیان و یزیدیان عصر کاری نداریم

نوحه می نویسند و می نویسیم و به مسائل روز کاری نداریم. از نصیحتهای سیدالشهدا سخن می گوییم ولی به کاربردهای آنها در زمان حال بی توجهیم. درنهایت فقط تاریخ کربلا را می گوییم ولی به کربلای معاصر و حسین معاصر و کوفیان و یزیدیان عصر چندان کاری نداریم. نباید شک کرد که “دین عافیت” را برگزیده ایم راهی که حسین از آن کناره گرفت. راهی که دیگران را در بلا می خواهیم و خود در نهایت کوفی وار برای گرفتاری آنها غصه می خوریم و احتمالا اشکی می ریزیم!

اقتدارگرایان و منطق چکش

نظام هایی که حراست از مردم سالاری و حفظ ثبات بادوام در صدر فهرست منافع ملی شان قرار دارد، نظامیان را از دخالت در سیاست و اقتصاد باز می دارند. نظامی اگر دید که نمی تواند صنعت نفت را اداره کند، آن را تعطیل می کند و شیرهای نفت را به هر بهانه ای می بندد. نظامی اگر دید در فضای باز سیاسی جایی برای نقش آفرینی ندارد، آن را می بندد و مهندسی انتخابات را در پیش می گیرد. نظامی اگر دید باز گذاشتن میدان برای آفرینش های هنری و بحث آزاد در مطبوعات عرصه را برای نقد عملکردش باز می کند، سینما را منحل و «اخراجی ها» می سازد، مطبوعات آزاد را تعطیل و انتشار کتاب را محدود می کند. نظامی هر مشکل را به مثابه یک میخ تلقی می کند که باید با چکش بر آن کوبید!

دولت اصلاحات با اقتصاد چه کرد؛ دولت احمدی نژاد با اقتصاد چه کرد

رویکرد دولت اصلاحات این بود که کشور در کجاها می‌تواند بازار داشته باشد و همان طور که در حوزه‌های دیگر نیز برخورداری از یک سرپل در نقطه‌ای می‌تواند شما را در آنجا تثبیت کند و کار را آهسته آهسته گسترش دهد… در طول هفت سال گذشته آنچه که اتفاق افتاده رشد بی رویه واردات بوده است… اگرچه این روزها از فشارهای تحریم‌ها داد سخن سر داده می‌شود ولی به اعتقاد من اگر آن را در یک کفه قرار دهیم و مشکلات مدیریتی را در کفه دیگر قرار دهیم، قطعا سهم مشکلات مدیریتی در شکل دادن به وضعیت موجود سنگین‌تر بوده است.

حتما باید شورش نان رخ دهد تا واقعیت ها را بپذیرید؟

سید علیرضا بهشتی شیرازی در آبان 1388 نوشت: قاطبه نیروهای باتجربه انقلاب نگران وقوع یک بحران بزرگ در اقتصاد ملی هستند… خیال آن که می‌توان برای اقشار محروم در برابر فشارهای ناشی از این بحران سپری از کمک‌های نقدی درست کرد کاملا خام است، زیرا در یک بی‌نظمی اقتصادی عظیم، لاجرم و بدون تردید بازنده اصلی و نهایی اقشار ضعیف هستند. و زمانی که زندگی مردم فقیر تحت تاثیر این بی‌نظمی قرار گیرد آنان نه به آمارهای مسئولان و صورتحساب‌های بانکی که برایشان فرستاده می‌شود، که به زندگی‌های از رونق افتاده‌شان می‌نگرند و فقط آن چیزی را که با پوست و گوشت خود لمس می‌کنند باور خواهند کرد.

زنان و واقعیت های زنده جامعه

صحبت از موضوعات زنان که می شود، اشاره به تفکیک جنسیتی رشته ها کافی است تا او حدیث مفصل از این مجمل را بخواند و با واقعیت های زنده جامعه، و البته با زبان مردمی، نه نخبه گرا، تحلیل های جامعه شناختی خود را ارائه کند.

شهر مردگان؛ مدیریت پادگانی

در شهر مردگان، شهروندان «کالآلة» اند، دیگران آنها را «می برند» و همه مسئولیت ها هم متوجه دیگران است، بر خلاف شهر زندگان که شهروندان آن، خود «اسباب» تدبیرند و همه مسئولیت ها هم متوجه خود آنهاست. در شهر مردگان فقط یک صدا به گوش می رسد صدای کسی که بر سر گور نشسته و «تلقین» می خواند، و با آهنگ صدای او «مرده» را حرکت می دهند، ولی در شهر زندگان صداهای فراوان شنیده می شود، صدای کسی که «می پرسد»، صدای کسی که که «نظر می دهد»، صدای کسی که «اعتراض می کند»، در اینجا نه کسی در گور است، و نه کسی بالای سرش، چرا که اگر حتی زعامت با «پیامبر» هم باشد که عقل کل است، مأمور به، تدبیر به شیوه «عقل جمعی» است، و باید «در ردیف» دیگران قرار گیرد.

کدام سیاست خارجی شاه‌سلطان‌حسینی بود؟

آقای خاتمی زمانی پذیرفت شنونده نطق افتتاحیه رئیس جمهور امریکا در اجلاس سران کشورهای عضو سازمان ملل باشد که آقای کلینتون متقابلاً همان روز هنگام سخنرانی رئیس جمهور کشورمان در سالن مجمع حاضر شود. او حتی چند دقیقه بیشتر در ساختمان ماند بدان امید که با رئیس دولت اصلاحات دست بدهد. این صحنه‌ها را مقایسه کنید با صحنه‌های حقارت‌باری که در دوران پس از اصلاحات و به نام اصول‌گرایی شاهد آن بودیم. آقای احمدی نژاد، دست کم دو سال پای سخنرانی رئیس جمهور امریکا نشست بدون آن که هنگام نطق وی، حتی وزیرخارجه آن کشور در محل اجلاس حضور یابد. او پیروزی انتخاباتی آقای اوباما را تبریک گفت اما دریغ از پاسخی شفاهی به پیام مکتوب او. نامه‌های بدون پاسخ به سران کشورهای آلمان و آمریکا حتماً از خاطر مبارک نرفته است.

اقتصاد گرفتار نقاهت بی‌برنامگی

قبل‌ از ورود به‌ بحث‌ واژه‌ «برنامه‌ ملی» را تعریف می‌کنم که مقصود‌ من‌ از آن این است‌ که‌ برنامه‌ باید شاخص‌های‌ جدی‌ داشته‌ باشد. این شاخص‌ها عبارت است‌ از: عنایت‌ جدی‌ به‌ وضعیت‌ موجود هر مقطعی‌ که‌ قرار بوده‌ در آن مقطع‌ برنامه‌ریزی‌ طراحی‌ شود، نسبت‌ و ضریب‌ کارشناسی‌ ملی‌ که‌ در آن برنامه متراکم‌ شده، استفاده‌ از منابع‌ داخلی، مساله‌شناسی، حل‌ مساله‌ و امکان‌آفرینی‌ در دوران‌ آن برنامه‌.

اخلاق و رفتار امام علی

آئینه وند که معتقد است امیرالمومنین در همه زمینه ها اخلاقی مطلق داشته است، به تشریح ویژگی ها و خصوصیات اخلاقی و رفتاری امام علی (ع) پرداخت و بیان کرد: امام علی (ع) “حق”، “آزادی” و “عدالت” را سه محور حرکت خود در حاکمیت قرار داده بود.

اندیشه و بیان شهید بهشتی

اگر امروز شهيد بهشتي در رمزگشايي از «…الذي يتخبطه الشيطان من المس: او كه دستخوشِ دست‌كاريِ اهريمن دچار خبط است و مرزها را در هم مي‌بيند» با ما سخن مي‌گفت، نيازي نمي‌ديد كه مصداق چنين «آشفتگيِ انديشه» را در گوشه‌هايي بيابد كه سرمايه‌داري از بيم اين يا آن باند كارگستر، از آرامش محروم است!

از دین باید درست و مؤدبانه دفاع کرد

ممكن است كسي موضع حقي داشته باشد و از حق دفاع كند، اما روش و شيوه‌اي نامناسب در پيش بگيرد و سفيهانه و نابخردانه برخورد كند و همين روش نادرست او به موضع حق او نيز لطمه بزند. ادبيات عالمان بزرگ ما نياز به اصلاحات جدي دارد. هرگز اين زيبنده نيست كه يك عالم طراز اول شيعه درباره سران اديان یا مذاهب ديگر الفاظ زشت و درشت به كار برد. به كار بردن الفاظ نادرست در ميان ائمه جمعه و خطبا و واعظان به امري متعارف تبديل شده است. ما بايد حتي درباره ملحدان با ادبيات زيبا سخن بگوييم و تنها انديشه‌ انان را با استدلال محكم نقد و يا رد كنيم. سنت و سيره ائمه اطهار اين بوده و حتي مخالفان، آنان را به چنين چيزي مي‌شناخته‌اند.

شهید بهشتی 1359: انقلاب نباید به سمت فاشیسم و استالینیسم منحرف شود

اگر قرار شود حرکت انقلاب صرفاً به سوی سفت گرفتن هدایت شود، این خطرناک است. خطری که در آن نهفته این است که انقلاب ما به زودی به یک فاشیسم ضد اسلامی تبدیل می‌شود. به یک استالینیسمی که خود نوعی از فاشیسم است با ویژگی‌های خاصش تبدیل می‌شود. ما نمی‌خواهیم اینطوری شود. اسلام هم نمی‌خواهد. اسلام اساسش بر این است که انسان باید آزادانه و آگاهانه شکفته شود و تربیت معنایش همین است. اساس اسلام این است که انسان باید آزادانه و آگاهانه شکفته شود. کی گفته که ما باید اجازه دهیم در جریان انقلاب و حرکت‌های پس از آن، زمینه‌های سنگرهایی آزادانه و آگاهانه رو به نابودی برود.