یک الگوی زیستی در آئین اسلام

انسانی که صاحب عقل است دست‌کم در مورد پذیرش وحی می‌تواند این را بپذیرد که حال که با عقل محدود بشری که روشنایی‌بخش هم هست، راه خود را در تاریکی‌ها پیدا می‌کند، اگر منبع پرنورتری به او ارائه شود، از پذیرش آن ابا نمی‌کند. بنابراین پذیرش اینکه اگر وحی به عنوان منبع شناخت در اختیار ما قرار گیرد از آن بهره‌برداری می‌کنیم، غیرعقلانی نیست.

ورزش ایران رو به رشد است، اما …

زنان ورزشکار ما تا چندی پیش هیچ نگاه مشوقی را پشت سر خود نداشتند. اما در مسابقات اینچئون، 2 مدال طلا، 7 نقره و 7 برنز و در مجمع 16 مدال کشب کردند. این موفقیت با توجه به محدودیت های بسیار بیشتر زنان در داخل کشور، محرومیت از حمایت های تبلیغاتی و استرس های خاص ورزش زنان، از ارج و قرب متفاوتی برخوردار است.

توسعه اقتصادی یا توسعه سیاسی

شما سال ۷۳ یادتان هست که در نماز جمعه شعار می‌دادند، «مخالف هاشمی، مخالف رهبر است، مخالف رهبری، دشمن پیغمبر است»؟ ما در آن زمان نسبت به سر دادن این شعار مخالفت کردیم. اما در عوض برخی از راست‌ها ما را متهم کردند. روزنامه رسالت مقاله نوشت در نقد ما و در دفاع از این شعار. ما می‌دانستیم که وضعیت این جور نمی‌ماند. فشار‌ها کم کم از پایین به بالا منتقل شد. روحانیون پایگاهشان در میان مردم است. آن‌ها این فشار‌ها را تحمل نکرده و مخالفت‌ها را به بالا منتقل کردند. شما یادتان هست که در آن زمان چند تجمع و اعتراض جمعی در سطح کشور رخ داد؟ اسلامشهر، مشهد، قزوین و… از جمله آن‌ها بودند. این وضعیت بود که به هاشمی فشار وارد کرد تا جلوی کار را بگیرد

تقدم معرفت‌شناختی اخلاق بر دین و تأثیر آن بر دیدگاه شهید بهشتی درباره عدالت

نگرشی که می خواهد داوری های اخلاقی را منوط به احکام دینی کند، لاجرم باید آن را به فقیهان بسپارد؛ فقیهانی که نه عصمت از خطا دارند و نه عصمت از گناه. غیبت اولی، آنان را از لغزش های معرفت شناختی مصون نمی دارد و فقدان دومی، ممکن است دانسته یا نادانسته آنان را وادار سازد به نام مصلحت بینی، مجبور به سازگاری با مناسبات قدرت شوند؛ چه قدرت های سیاسی مانند حکومت ها و چه قدرت های اجتماعی مانند منزلت اجتماعی صنفی. در نتیجه، چنین اسلام شناسی تمی تواند به عنوان ملاک و معیار قابل تکیه برای تنطیم زندگی روزمره مطرح باشد.

درباره «مبناهای تئوریک داعش»

در شرايطي كه فرزندكشي براي خدا سنت جاهليت بوده خداوند با نداي خود حقوق بشر را در آن شرايط ظلماني بنيان گذاري كرده است و در آيه ۱۰۳ آل عمران[۵] مطرح مي كند كه تمامي انسانها اعم از كافر و منافق و يهودي و … و حتي انسانهاي شيطان صفت مي توانند در خانه خدا يعني خانه مردم بيايند و تردد داشته باشند و با هم گفتگو و تعامل داشته باشند.

رویکرد نوین صلح‌خواهی

صلح‌خواهی زنان از سر ترس یا محافظه‌کاری و ناتوانی از جنگیدن نیست بلکه این‌نوع صلح‌دوستی ریشه در عقلانیتی دارد که نگاهبان هستی و حیات است. صلح‌خواهان تا پیش از این برای تثبیت دیدگاه صلح‌خواهانه خویش عمدتا به بررسی آثار و نتایج سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جنگ روی کودکان و زنان و مردان می‌پرداختند و نیازهای جامعه جنگ‌زده و هزینه‌های تخریب و کشتار و آوارگی‌ها را محاسبه می‌کردند. دیدگاه جدید در عرصه صلح‌طلبی اما معتقد است ریشه جنگ در استیلاطلبی است که طی رفتار‌های هیجانی و احساسی بی‌رحمانه آماده نابودکردن خود و و دیگرانند.

ده اصل ضروری برای تحقق صلح پایدار جهانی

نمی‌شود از گروهی یا جامعه‌ای یا ملتی خواست صلح را مراعات کند بدون آنکه در حق آنها عدالت مراعات شود. و همچنین نمی‌شود درخواست کرد از جماعتی و گروهی عدالت را رعایت کنند بدون عرضۀ صلح به آنها… صلح پایدار جهانی در جهانی که نابرابریهای اجتماعی و فقر و گرسنگی در آن وجود دارد محقق نمی‌شود. نمی‌شود نابرابریهای فراوان در زمینه‌های مالی، اقتصادی و سایر زمینه‌ها وجود داشته باشد در عین حال در یک جامعه‌ای بگوییم که شما با هم با صلح زندگی کنید.

نسبت دین و دیکتاتوری

متفکران اسلامی قرن اخیر که به سنجش نسبت دین و دیکتاتوری اعتنا کرده اند، بالاتفاق به منافات و ناسازگاری این دو نهاد نظر داده و نظام دینی را مبرا از دیکتاتوری و استبداد معرفی کرده اند، در نزد آنان حاکمی که با استبداد قدرت را تصاحب کند یا با استبداد حکومت را اداره نماید، فاقد مشروعیت بوده و دولتش را نمی توان دینی دانست. ولی آیا این تأکید ها دغدغه استبداد ستیزان را برطرف می کند و جلوی نفوذ استبداد به نظام دینی را می گیرد؟

سلامت اجتماعی و زبان دینی عاری از خشونت

اگر در جامعه‌ای زبان دین و معنویت به صورت‌های گوناگون از خود بیگانه شود كه خطرناك‌ترین آنها قطع ارتباط آن با گذشته و آینده است، چنین زبانی «معطوف به قدرت» می‌شود و زبان معطوف به قدرت به خشونت مشروعیت می‌بخشد و آن را نهادینه می‌كند.

بنيادگرايي بر پايه شريعت و خشونت

شرط اصلي توقف این نوع خشونتها ، خاتمه دادن به اقتدارگرائی سیاسی وتمامیت خواهی مذهبی وایدئولوژیک واعمال خشونت برضد اقلیت های قومی ودینی ومعترضان سیاسی درکشورهای اسلامی وفرصت دادن به جریانهای سیاسی وفکری میانه رو دموکرات وعدالتخواه برای طرح مطالبات برحق همه اقشارونیروهای اجتماعی وسیاسی ویا قومی ومذهبی است. لازم است که هرچه سریعتر به کلیه خشونتهائی كه در سال‌هاي اخيراز جانب حكومت تماميت‌خواه داخلي و قدرت‌هاي سلطه جوي جهاني بر مسلمانان در نقاط مختلف جهان در عرصه‌هاي مختلف اعمال شده ومی شود پایان داده شود. خشونت بیشتر،رشد وگسترش زیادتر افراط گرائی وسلفی گری رابه دنبال دارد.

اظهارات ضد امنیت ملی زاکانی و ضرورت هوشیاری دولت

اینکه یک نماینده مجلس در قامت یک سیاستمدار نتواند تحلیل های جنگ سالارانه را از نقش جدیدش تفکیک کند و با خود اندکی عقلانیت به سیاست آورد، تبعاتی دارد که در نظام بین الملل با ابزارهایی چون تحریم و کاهش روابط پاسخ می گیرد. کاری که همفکران آقای زاکانی در این سالها انجام داده اند و کمترین نتیجه اش این است که باید یک دولت و ملت متحد شوند تا سنگی را که این افراد در چاه می اندازند، به در آورند.

گفت وگوی تمدن ها، اخلاق و سیاست

یک‌سال پس از «سال گفت‌وگوی تمدن‌ها» با وقوع حادثه 11سپتامبر و خشن‌شدن فضای سیاست، ایده «گفت‌وگوی تمدن‌ها» و اهمیت آن به‌لحاظ کاربردی در میان جهانیان به‌ویژه روشنفکران و فرهیختگان، بیش از زمان طرح آن، موردتوجه قرار گرفت. زیرا به‌علت فضای غبارآلود سیاست‌های جهانی، لزوم بازاندیشی درباره ایده‌ها و پیشنهادهای مداراجویانه بیشتر احساس شد و از سویی پرسش‌های ناشی از برخی نظریه‌ها نیز جدی‌تر شد که آیا مرزهای هویتی پررنگ‌تر از گذشته ظاهر خواهند شد یا هویت‌ها، منعطف‌تر و متکثر‌تر می‌شوند؟

عشق؛ تقریر حقیقت یا تقلیل مرارت؟

ما در قبال همنوع دو وظيفه داريم؛ يكي تقرير حقيقت، يكي تقليل مرارت. اگر تقرير حقيقت و تقليل مرارت همسو بودند كه مشكلي نيست اما اگر همسو نبودند چه كنيم؟ يعني اگر تقرير حقيقت درد و رنج را افزايش دهد چه وظيفه‌يي داريم؟ برخي فيلسوفان اخلاق مي‌گويند اولي ارجح است و برخي گفته‌اند شق دوم ارجح است… هيچ انساني به صرف اينكه معشوق تو شد آرماني نخواهد شد. همه انسان‌ها كساني هستند فروتر از آرمان كه البته مراتب آرماني‌تر بودنشان از حد آرمان با هم متفاوت است.

بازتولید استبداد در جهان سوم؛ نقش حاکمان و مردم

همه کودتاگران و دیکتاتورها برای جلب افکار عمومی و فریفتن ملت‌ها، خود را منادی آزادی و دموکراسی دانسته و داعیه مردم‌سالاری داشته‌اند. با روشی که دیکتاتورها در پیش گرفته‌اند و مصادره انقلاب‌ها و واژه‌ها، نیاز به تعریف دوباره این موارد است. به‌طور مثال مراجعه به آرای عمومی یک اصل دموکراتیک است؛ اما آیا می‌توان نتایج یک انتخابات مهندسی‌شده و کودتای صندوق‌های رأی را خواسته مردمی دانست که پای صندوق‌های رأی حضور یافته‌اند؟

سیاست عرصه مبارزه است

سیاستمدار نباید همیشه فحش بشنود و مظلومانه نگاه کند. بعضی مواقع هم باید تندی کند. گاهی لازم است یک فرمانده در عملیات سیاسی یا نظامی تندی کند، مقتضی‌اش است. من معتقد نیستم ادبیات آقای روحانی در آن جمله‌یی که مورد انتقاد برخی قرار گرفت از روی عصبانیت بود. به نظر من ایشان رفتاری طبیعی کرده و کار خودش را به خوبی پیش می‌برد. رای مردم امانتی بود که به ایشان سپرده شده و باید از آن پاسداری کند.

بررسي «رهيافتي به قرآن كريم»

به گمان من عاملي كه موجب غنا و عمق انديشه جابري شده است حضور او در عرصه عمل اجتماعي و سياسي است. عابدالجابري برخلاف بسياري از متفكران مسلمان داراي تجربه فعاليت حزبي و سياسي است، بخشي از عمر خود را در مبارزات سياسي با گرايش چپ گذرانده است

علمای دین نباید از خودشان طاغوت بسازند

امام موسی صدر می گوید: مصلح قبل از هر چیز باید واقعیت را هر چند تلخ درک کند. در جای دیگر می گوید ما علمای دین نباید از خودمان طاغوت های دیگری بسازیم. بشر کسی را می خواهد که کنارش بنشیند و عرقش را خشک کند و با او زندگی کند. اگر برای علمای دین هم جایگاهی بالاتر از دیگران ساختیم آخرین امید باقی مانده بشر را نابود کرده ایم. امام موسی صدر این مباحث را تنها برای مسلمانان مطرح نمی کند و تصریح می کند که در بحث با غیر مسلمانان نه جنگ داریم، نه خشونت و نه قطع رابطه.

دلواپسان، نگران آزادی بیان!

آقایان اقتدارگرا، شما حتما حق انتقاد دارید، پشتوانه آن را هم دارید و نهایتا با هر زبانی که دلتان بخواهد از طریق تریبون های متعدد متعلق به بیت المال بیان می کنید. همچنان نیز جلوی اظهار نظر غیر از خود را می گیرید و خواهید گرفت اما واقعا به این جبروت موحش تان، مظلوم نمایی نمی آید. حالا یکی هم مانند رئیس جمهور از این همه تخریب و مانع تراشی تان به ستوه آمد و اعتراضی کرد، زیاد به دل نگیرید.

کینه‌هایی که طغیان می‌کند

طیف تند و سطحی نگر و جنجالی، مترصد آن است که سخنی بشنود، عملی ببیند، گمانی ببرد و … و با تفسیر و تحلیل کودکانه، هر آنچه که باب میل اوست مطرح سازد و برای کشور و ملت هزینه و مشکل دست و پا کند، کارناوال راه بیندازد، در رسانه ها بر خطایی ناخواسته و یا خواسته ی مصلحتی! زوم کند و با شارلاتانگری اعلام کند که رقیب در خطاست و هرآنچه او می گوید حق است و لاغیر!

تقابل عدالت خواهی و افراط گرایی

کسانی که در مسائل امنیّتی یا نظامی دچار تندروی می شوند به دلیل آنکه اهمیت این مسائل را بیش از مسائل دیگر می بینند، لذا ارزش های اخلاقی در نظرشان کوچک و بی اهمیت جلوه می کند و برایشان سخت و دشوار است که از پیروزی نظامی بر دشمن و یا وارد کردن ضربه به او به دلیل رعایت مسائل اخلاقی صرف نظر کنند.

فرهنگ فدای سیاست و اقتصاد

اگر قرار بود که حوادث سیاسی و اقتصادی جهت جامعه را مورد تعیین قرار دهد، مسیر جامعه به گونه ای بود که سیاست بازان و سرمایه سازان انتظار داشتند در حالی که اینگونه نشده است. معنی دیگری که در این سخن دارم اشاره بر غلبه حوزه اجتماعی و فرهنگی بر حوزه اقتصادی و سیاسی است. این دو حوزه قدرتمند هستند و در بسیاری از جهات هم تعیین کننده جهت عمل حوزه اقتصادی و سیاسی اند. با زبان شما می توان اینگونه گفت که بلوغ فرهنگی است که جهت بلوغ سیاسی و اقتصادی را می سازد، اگر حوزه اقتصادی و سیاسی بدون اعمال نظر و نفوذ عمل می کردند، بلوغ فرهنگی که جامعه دچار شده است با کمترین بحران روبرو شده و جهت دهنده عمل کلی جامعه بود

تحریف موسوی و کروبی

موسوی ـ و نیز کروبی ـ زمانی در برابر احمدی‌نژاد ایستاد که لشکری از رهبر جمهوری اسلامی تا مصباح یزدی، از سپاه پاسداران تا صدا و سیما، و از شورای نگهبان تا مجلس، پشت و کنار رییس جمهور محبوب رهبری بود. انصاف می‌باید؛ آیا انتقاد تند روحانی از باند احمدی‌نژاد در زمانه‌ای که رییس قوه مجریه است و حالا دیگر حتی مصباح هم پشت وی را خالی کرده و صداوسیما حاضر نیست تریبونی به وی برای دفاع از عملکردش بدهد، و سپاه چند سال است جانب ولی فقیه را علیه احمدی‌نژاد گرفته، با نقد موسوی و کروبی از احمدی‌نژاد، هم‌سنگ است؟

آقایان! ردای دعوت به ادب بر تنتان زار می‌زند

کوچک زاده ها و حسینیان ها و شریعتمداری ها و رسایی ها را چه کار به دعوت به نیکو سخن گفتن و پرهیز از توهین؟ آیا کار “ادب” در این مملکت آنچنان خراب شده که این گونه افراد بخواهند مدافع آن شوند؟ زمانه ای که فحشنامه کیهان و جبهه کینه پراکن پایداری بشوند مدعی اعتدال در سخن، همان زمانی است که داعش می شود مدعی اسلام و جواد لاریجانی می شود مدافع حقوق بشر و اختلاس گران می شوند مدعی ساده زیستی، و از آن سو کسانی که حق و اعتراض خود را در نهایت نجابت، با سکوت سه میلیونی دنبال می کنند، می شوند فتنه گر و قاتل.

نرمش قهرمانانه در خارج، مشت و مال جانانه در داخل

آن چه در یک سال اخیر مشاهده شد، نرمش قهرمانانه در خارج و مشت و مال جانانه در داخل بود. به نظر من علت این دوگانگی را باید در فشار تحریم ها بر حضرات دید با توجه به آن که قدرت افکار عمومی از تأثیر تحریم ها بیشتر است. البته به شرط این که به گونه ای مستمر و همه جانبه اقدام های غیرقانونی و انسداد آفرین نهادهای انتصابی را رصد کرده در باب تک تک آن ها اظهارنظر کنند.

روحانی، جنبش سبز و چالش‌های دو ائتلاف سیاسی

یکی از زمینه‌های چالش بین ائتلاف راست مدرن و سنتی که می تواند چالش و درگیری احتمالی پیش رو را برای روحانی پر هزینه کند، بی‌تفاوتی نسبت به خواسته‌های تحول خواهان و جنبش سبز است که اکنون دیگر هویت و وجود آن را نمی توان انکار کرد. روحانی نباید فراموش کند که بخش عمده‌ای از موقعیت و هویت خود را از جنبش سبز و حوادث پس از سال ۸۸ به عاریه گرفته است و نمی تواند آن را نادیده بگیرد.

افراطی‌گری‌ها با علی(ع) چه کرد

حجت الاسلام محمد سروش محلاتی در مقاله پیشین خود، به این واقعیت تلخ اشاره کرده بود که در میان اصحاب ائمه، گاه گرایش های افراطی وجود داشته و آنان نیز چه بسا از خط اعتدال امامت خارج می شدند. او به چند شاخص افراطیون در عرصه سیاست اشاره کرده بود؛ از جمله: تحمیل بیعت، حبس متهمان، برخورد با ساکتان، حذف نیروهای عاقل، و اقدامات تند علیه دشمنان. اینک در مقاله حاضر، او موارد دیگری همچون حبس و قتل دگراندیشان، غوغاسالاری و بدبینی و سوء ظن را به عنوان شاخص های دیگر افراطی گری تشریح می کند.

چرا محسنی اژه‌ای و دوستانش بیشتر از قبل می‌ترسند

مردم در چند سال گذشته آرمان های خود را نه مبارزه، که زندگی کردند، و این آن نوآوری بزرگی بود که مخالفانشان را سردرگم کرد. این گونه زیستن شیوه ای بود که آنها نمی شناختند، لذا بی فایده دست و پا زدند و پی در پی غافلگیر شدند. در انتخابات ۹۲ جامعه مدنی ظرف ۴۸ ساعت تمامی آرایش خود را تغییر داد. مردم این همه چالاکی را در کجا، در کدام صحنه، در جریان کدامین تجربه های مکرر اجتماعی تمرین کرده بودند که به این همه هماهنگی رسیدند؟ در جریان زندگی.

باد بی‌نیازی خداوند است که می‌وزد؟

متجاوزان، غزّه را اشغال و ویران کردند، کودکان را کشتند، بیمارستان ها و دبستان ها را به خمپاره ستم، پاره پاره کردند، مردان و زنان را آواره کردند، بازارها را به خون کشیدند، … اما خیمه ی غیرت و عَلَم مقاومت آن مظلومان را در هم نشکستند، بل جان غمگینشان را که چون عودی می سوخت، سوخته تر کردند، تا عطر دادخواهی شان در جهان بپیچد و وجدان های خفته را بیدار کند، و همّت عدالت خواهان را برانگیزد و طشت رسوایی تبهکاران را از بام تاریخ فرو افکند و آشکار کند که اهریمن اگرچه جلوه ای و جولانی دارد، اما دولت جاودان با صبوران و مجاهدان است. تا عدالت طلبی هست نشان می دهد که جهان از خدا خالی نشده است و تا عدالت طلبان هستند نشان می دهد که خداوند از بشریّت قطع امید نکرده است.

ریشه‌یابی جریان تکفیر

سوگمندانه باید گفت که جریان فکری تکفیر قدمتی به درازی تاریخ اسلام دارد اما زاد و ولد این فکر در ایندوره و زمانه آنهم در قالب گروه های تکفیری- تروریستی ناشی از تحقیر بیرونی و وضعیت حکمرانی استبدادی و اسف انگیز در غالب کشورهای اسلامی است که بهانه های لازم را به دست این گروه ها برای قیام و درگیری داده است.

دروغ به مثابه عامل فروپاشی اجتماعی؛ صداقت به مثابه عامل صلح، سرمایه اجتماعی و قدرت ملی

امام می فرمایند صداقت باعث وفای به عهد می شود. یعنی انسان صادق به قراردادها پایبند می شود. وقتی چنین شد، در جامعه و خانواده، بین من و دلم صلح می شود و با اطرافیانم نمی جنگم. می دانید اکثر درگیری ها ناشی از درگیری درون است. آدمی به هم می ریزد و به خانواده و همسایه می پرد. صلحِ حاصل از وفای به عهد باعث اعتماد عمومی می شود. آدم ها مشکل یکدیگر را حل می کنند. آدمی اگر رأی می دهد نگران نیست که رأیش به هدر می رود و اگر وزیری دارد نگران نیست که او خیانت خواهد کرد. ما در ایران این اعتماد عمومی را تا حدی از دست داده ایم