ورزش ایران رو به رشد است، اما …

چکیده :زنان ورزشکار ما تا چندی پیش هیچ نگاه مشوقی را پشت سر خود نداشتند. اما در مسابقات اینچئون، 2 مدال طلا، 7 نقره و 7 برنز و در مجمع 16 مدال کشب کردند. این موفقیت با توجه به محدودیت های بسیار بیشتر زنان در داخل کشور، محرومیت از حمایت های تبلیغاتی و استرس های خاص ورزش زنان، از ارج و قرب متفاوتی برخوردار است....

کلمه – سید مسیحا موسوی:

بازی های آسیائی اینچئون در کره جنوبی در حالی به پایان رسید که کاروان اعزامی کشورمان با کسب 21 مدال طلا، 18 نقره و 18 برنز در رده پنجم مجموع مدال ها قرار گرفت. با این نتیجه، ایران رکورد خود در این بازی ها را به لحاظ کسب مدال طلا شکست، اما نسبت به دوره قبلی این مسابقات که 4 سال پیش در گوانگجو چین برگزار شد، یک رتبه در رده بندی کسب مدال ها، سقوط کرد. ایران در آن مسابقات 20 طلا، 14 نقره و 25 برنز کسب کرده بود.

نتایج کسب شده کاروان ورزشی ایران در این مسابقات، می تواند محل ارزیابی نسبتا دقیقی از شرایط ورزش قهرمانی در کشورمان باشد. در واقع این مسابقات در کنار رقابت های المپیک، کارنامه ورزش قهرمانی کشورمان را به دست مردم و مسئولان می دهد تا بدانند که در این حوزه چه پیشرفت و پسرفت هایی صورت گرفته و در رقابت با سایر کشورها، کجای کاریم.

از جهتی این موضوع می تواند برای فعالان اجتماعی نیز حائز اهمیت باشد. ما جزو کشورهای پرجمعیت قاره آسیا محسوب می شویم و به لحاظ فرهنگی و قانونی، این جمعیت کثیر بعضا امکان آزاد کردن انرژی و شادی های جمعی را که در سایر کشورها در زمینه های مختلفی صورت می گیرد، ندارد. به بیان روشن تر در شرایطی که فعالیت هایی چون موسیقی با محدودیت روبه‌روست و برخی موارد دیگر چون رقص و … به کلی ممنوع است، توجه به امر ورزش برای کشور ما به عنوان زمینه مهمی برای نشاط عمومی جامعه مهم تر از بسیاری از کشورهای دیگر می تواند باشد.

بر این اساس، یک ارزیابی گذرا از نتایج حاصله در این رقابت ها، اهمیتی فراتر از نقدهای معمول ورزشی می تواند داشته باشد. این یادداشت کوتاه هم در مروری گذرا بر چند نکته دریافتی از مسابقات اینچئون، هدف مشارکت در بحث های عمومی در این باره را دنبال می کند.

1- ورزش ایران رو به رشد است

این گزاره ای کلی است که از رکوردشکنی کسب مدال های طلایمان در این مسابقات قابل اثبات است. توجه به این نکته که در این دوره از مسابقات به نسبت 4 سال پیش به دلیل محدودیت های مالی، حدودا 88 نفر از تعداد نفرات اعزامی ما کاسته شده و کمیته ملی المپیک و فدراسیون هایمان اغلب از منابع درآمدی محدودتری برخوردار بوده اند، اهمیت این نتیجه را مضاعف می کند. ایران در این مسابقات به گفته کیومرث هاشمی، رئیس کمیته ملی المپیک، 282 ورزشکار داشت. وی پیش از این گفته بود که 58 زن و 124 مرد در کاروان ما حضور خواهند داشت.

2- در ورزش های جمعی، رو به رشدیم

کسانی که پیگیر جدی تر اخبار ورزشی هستند، به خاطر دارند که تا همین چند سال پیش قرار گرفتن رشته هایی مانند والیبال و بسکتبال در بین 5 تیم اول آسیا، یک هدف بزرگ برای ما محسوب می شد. در هندبال و هاکی و برخی رشته ای دیگر، محلی از اعراب نداشتیم و تنها متکی به فوتبالی بودیم که در کوچه و خیابان و زمین های خاکی در گوشه و کنار کشور، از آن بازیکن می جوشید. همین مساله باعث شده بود که یک گزاره ساده انگارانه همه گیر شود، مبنی بر اینکه ایرانیان اهل کار جمعی نیستند. اما دیدیم که کار اصولی در برخی رشته های جمعی ما را در میان قدرت های آسیا و حتی جهانی قرار داده و اتفاقا این فوتبال است که از قافله پیشرفت جا مانده و امسال بدترین نتایج ممکن را کسب کرد. این که ما در فوتبال، فارغ از برخی نتایج گمراه کننده مانند حضور در جام جهانی؛ مسیری رو به افول داریم، باید به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گیرد، اما عجالتا فسادی که در این حوزه ی پر از گردش مالی بی حساب اتفاق می افتد را می توان به عنوان ریشه این پسرفت دانست.

مروری بر آنچه در مدرسه های فوتبال رخ می دهد، جایی که جایگزین زمین های خاکی و کوچه پس کوچه ها به عنوان محل پرورش به اصطلاح علمی بازیکن شد، اما در عمل دلالی بازیکن و حق خوری های فاحش را جا انداخت، تعطیلی بازیکن سازی در باشگاه ها، زمین گیر شدن باشگاه های اصیل و با سابقه، عدم زمینه سازی برای حضور اصولی بخش خصوصی در فوتبال، مدیریت غیر خلاق و ضعیف در فدراسیون و بسیاری عوامل دیگر باعث شد تا فوتبال از غافله پیشرفت ورزش در ایران جا بماند. منتها خوبی این پسرفت این است که باز عده ای پیدا نمی شوند که به راحتی نتیجه گیری های مهم و کلانی همچون «ایرانی ها کار جمعی بلد نیستند» را مطرح کنند.

3- ورزش زنان، توسعه یافته است

نکته بسیار مهم در مسابقات اینچئون، کسب 2 طلا، 7 نقره و 7 برنز و در مجمع 16 مدال از سوی زنان ورزشکار ما در این مسابقات بود. شاید کسب این موفقیت برای زنان ایرانی که امکان حضور در بسیاری رشته های دیگر را همچون مردان ندارند، در داخل کشور با محدودیت های بسیار بیشتری برای ورزش به صورت کلی و ورزش قهرمانی به صورت خاص مواجهند، از حمایت تبلیغاتی و انگیزه بخشی از راه هایی همچون پخش تلویزیونی مسابقاتشان محرومند، هر زمان در استرس این هستند که پوشش آنها از سوی نهادهای ورزشی بین المللی پذیرفته نشود و بالاخره همین نوع پوشش خودبخود محدودیت هایی را به نسبت سایر رقبا برای آنها ایجاد می کند، از ارج و قرب متفاوتی برخوردار باشد.

فراموش نکنیم که همین زنان تا چندی پیش هیچ نگاه مشوقی را پشت سر خود نداشتند. به عنوان مثال، تیم فوتبال زنان ایران به گفته برخی مربیان آن به این دلیل به این مسابقات اعزام نشد که مقامات فدراسیون فوتبال به آنها گفته بودند که ممکن است حضورتان با نتایجی همراه شود که آبروی فوتبال ایران را ببرد. آن وقت فوتبال مردان ایران با حذف و شکستی تحقیرآمیز در برابر تیم های رده آخر آسیا همچون ویتنام و قرقیزستان به کشور بازگشت و هیچ اتفاق خاصی هم نیفتاد!

4- معضلات فرهنگی عمومی در کشور، در ورزش هم جاری است

نمی توان کتمان کرد که یکی از مهم ترین و عمومی ترین جلوه های عرضه سطح فرهنگی و اجتماعی هر کشوری در منظر جهانیان، مسابقات ورزشی است. فارغ از نتایج ورزشی کسب شده، سطح فرهنگی هر کشوری در این گونه رقابت ها مورد قضاوت افکار عمومی جهان قرار می گیرد و اغراق نیست اگر بگوییم که افراد اعزامی به این مسابقات، خواسته یا ناخواسته سفیران فرهنگی ما هم هستند. با توجه به این مهم، اتفاقات تلخی که به عنوان مسئول از سوی یکی از مسئولان تدارکات تیم ملی فوتبال به عنوان هتک حرمت یکی از زنان صورت گرفت و یا آنچه درباره رفتار خلاف ادب برخی ورزشکاران در مواجهه با زنان کشور میزبان مطرح شد، تاسف عمیق همه باورمندان به حرمت ایران و ایرانی را برانگیخت. این رفتارها زمانی معنی دارتر می شود که خود را جای یک ناظر خارجی بگذاریم. کشوری به همراه خود یا ورزشکار زن نمی آورد و یا تنها در رشته هایی حضور می یابد که زنان در آن با حجاب کامل اسلامی باشند. محدودیت های رسمی و قانونی در روابط زن و مرد در کاروان ایران مشهود است و شعارهای دهان پرکن اخلاقی و مذهبی را بیش از هر جایی از ایران می شنوند. آن وقت آن چیزی که مستقل از این شعارها در عمل می بینند چیز دیگری است. اینجاست که خارجی ها هم متوجه می شوند که محدودیت های موجود در کشور چه نتایج متفاوتی را در عمل به همراه آورده است.