شبنامهها علیه تاریکی و استبداد؛ یادداشتی از علی مزروعی
چکیده :خطی که جنبش مشروطه را به جنبش سبز وصل می کند خط آگاهی و «کلمه» است، خطی که همچنان رهایی ایران از دام استبداد و ظلم و عقب ماندگی را تا رسیدن به هدف دنبال می کند. هرچند روزگار مختصات جغرافیایی و تاریخی زمانه ما به ویژه در عرصه اطلاع رسانی و رسانه ها شباهت چندانی با روزگار مشروطه ندارد و امروز وسائل آگاهی بخشی تنوع گسترده ای یافته است اما همچنان استفاده از گونه "شبنامه ها" ی دوران مشروطه در جامعه استبدادزده ایران می تواند کارساز باشد، و این همان کاری است که پایگاه اطلاع رسانی «کلمه» می کند. ...
کلمه – علی مزروعی:
رخداد جنبش مشروطه مهمترین نقطه عطف تاریخ کهن ایران است. در باره علل ایجابی، ابعاد و وجوه این جنبش و تاثیرگذاری آن بر جهت دهی تاریخ معاصر ایران تاکنون صدها مقاله و کتاب و تحلیل نوشته شده است با این همه گویا حدیث این جنبش نامکرر است و شعاع تاثیرگذاری آن همچنان ادامه دارد و در هر سالگرد پیروزی این جنبش می توان درسهای تازه ای را برای امروز گرفت.
جنبش مشروطه که با شعار “تاسیس عدالتخانه” علیه ظلم و استبداد حاکم به راه افتاد، توانست توده مردم را به مفهوم واقعی وارد تاریخ کند و آنها را از وضع رعیت بودن به وضع شهروند شدن ارتقاء دهد و کشت تازه ای را در زمین استبدادزده ایران بکارد. این جنبش که در طی مسیر به جنبش “قانون خواهی” ارتقاء یافت و در پی پیروزی با تشکیل مجلس شورای ملی با تدوین و تصویب “قانون اساسی مشروطه” نام ایران را به عنوان پیشتاز نهضت قانون خواهی در آسیا و منطقه خاورمیانه به ثبت رساند، واژه و مفهوم “قانون” را که در تاریخ 2500 ساله استبدادی شاهنشاهی هیچ نشانی نداشت، در دل و ذهن ایرانیان جا انداخت؛ و نیز اینکه حیطه قدرت حاکمان مشروط است به رعایت قانون، و آنها باید در برابر وظائف و اختیاراتی که دارند پاسخگوی ملت و نمایندگان مردم باشند، و تامین و تضمین حقوق شهروندی از اصلی ترین وظائف حاکمیت است.
اگرچه در عمل سیاسی و اجتماعی به دلیل فراهم نبودن بسترهای ذهنی و معرفتی و عینی لازم در ساختار حقیقی جامعه ما، قانون خواهی این نهضت نتوانست از دو سوی حاکمیت و مردم از عمق جان پذیرفته و اجرایی شود و به همین دلیل در مقاطعی شاهد بازگشت دوباره غول استبداد هستیم، اما همان شعاع اثر جنبش مشروطه باعث برپایی جنبشی تازه علیه استبداد حادث شده و تاریخ معاصر ایران را در پویایی به سوی استقلال، آزادی، عدالت، مردمسالاری و پیشرفت به پیش برده است، که آخرین آنها جنبش سبز ملت ایران است.
برشماری علل برپایی جنبش مشروطه در وجوه عینی و ذهنی در حوصله این نوشتار نیست، اما بدون شک در نقشی که ادبیات نوشتاری در به راه اندازی این جنبش ایفا کرد، تردیدی نمی توان داشت، و در این میان از نقش مطبوعات، و به ویژه “شبنامه ها”ی تک برگی نمی توان گذشت. اگر مختصات جغرافیایی و تاریخی دوران شکل گیری نهضت مشروطه را به یاد آوریم، آنگاه به نقش تاثیرگذاری که این “شبنامه ها” در آگاهی بخشی و انگیزش توده مردم برای همراهی با جنبش داشتند، واقف می شویم، و با قاطعیت می توان گفت ادبیاتی که در این دوران برای محتوابخشی به جنبش از سوی مشروطه خواهان تولید شده است، از آنچنان غنا و پختگی ای برخوردار است که هنوز می تواند الهام بخش ما در پیشبرد جنبش سبز باشد. به نظرم زیبنده است به لحاظ نقشی که این “شبنامه ها” در آن برهه تاریخ ایران برجای گذاشتند، اینگونه توصیف شوند: «شبنامه ها علیه تاریکی و استبداد».
هرچند روزگار مختصات جغرافیایی و تاریخی زمانه ما به ویژه در عرصه اطلاع رسانی و رسانه ها شباهت چندانی با روزگار مشروطه ندارد و امروز وسائل آگاهی بخشی تنوع گسترده ای یافته است اما همچنان استفاده از گونه “شبنامه ها” ی دوران مشروطه در جامعه استبدادزده ایران می تواند کارساز باشد، و این همان کاری است که پایگاه اطلاع رسانی «کلمه» می کند.
این پایگاه اینترنتی از اواسط دوره فعالیت خود و تا امروز، که اتفاقا در سالگرد جنبش مشروطیت هم قرار داریم، تلاش کرده است در عین استفاده از این ابزار مدرن، امکان انتشار یک “روزنامه نگار برگی” را هم فراهم آورد تا همراهان جنبش به راحتی بتوانند جریان آگاهی بخشی را به اعماق جامعه و به درون خانه ها برند.
با تبریک به پایداری همکاران «کلمه» که به رغم همه سختی ها و کمبودها توانسته اند این جریان آگاهی بخشی را تداوم بخشند و با آرزوی اینکه همچنان محکم و استوار به کار خود ادامه ادامه دهند، باید گفت خطی که جنبش مشروطه را به جنبش سبز وصل می کند خط آگاهی و «کلمه» است، خطی که همچنان رهایی ایران از دام استبداد و ظلم و عقب ماندگی را تا رسیدن به هدف دنبال می کند.
* * *
مجموعه مطالب ویژه دویستمین شماره روزنامه تکبرگی کلمه:
دانلود ویژهنامه شماره 200 روزنامه تک برگی کلمه در سه صفحه
آرشیو کامل 200 شماره روزنامه تکبرگی کلمه
گزارش تصویری/ تکثیر و توزیع روزنامه کلمه در مترو و تاکسی، خانه و محل کار، شهر و روستا
رسانه قابل اطمینان/ حسین زمان
به پاس سه سال همراهی/ مریم شربتدار قدس
آرزوهای من برای کلمه/ محمد نوریزاد
دانستن باطلالسحر خفقان است/ فخرالسادات محتشمیپور
شبنامهها علیه تاریکی و استبداد/ علی مزروعی
روزنامهی بیروزنامهها و رسانهای برای هر شهروند/ سید مهرداد طباطبایی
آقای میرحسین! این امانت توست/ حسین ناصری نیا
گسترش آگاهی؛ چشم اسفندیار خودکامگان و اقتدارگرایان/ نسیم بهشتی
نماد ِ بودن و سبز ماندن/ بیتا موحد
چالشهای خبرنویسی درباره زندانیان سیاسی/ مانی حقیقی
انتخاب سبز بودن/ صحرا عابدی
نهضت آگاهیبخشی با دست خالی/ زهره نقیبی
گفت و گو با خانوادههای زندانیان سیاسی درباره آگاهیبخشی و عملکرد کلمه/ زهرا صدر
باید وارد عمل شد .پیروزی در حرکت است
شب نامه ها هنوز یکی از موثرترین رسانه ها هستند و باید جنبش شبنامه جانی دوباره بگیرد و تبلیغ شود
کلمه:شبنامهها علیه تاریکی و استبداد؛ یادداشتی از علی مزروعی
انگولکچی: “روزنامه ها”ی جمهوری اسلامی علیه “روشنایی و دموکراسی”
پیروزی نزدیک است