• صفحه اصلی
  • » زندگی در خیابان ۱۴؛ جنبش سبز ایران به‌مثابه «یک شبکه»...

» گفتار

زندگی در خیابان ۱۴؛ جنبش سبز ایران به‌مثابه «یک شبکه»

شبکه‌ها به سبب نوع معماری، ساختارهای «باز» دارند، می‌توانند با سهولت و با سرعت بیشتری گسترش یابند و محدودیت‌های مکانی، زمانی و بوروکراتیک حاکم بر سایر نظام‌های اجتماعی بر آن‌ها غالب نیست. هر گروه، سازمان و یا شبکه‌ای، کافی است که از کدهای ارتباطی مشترک(پروتکل) یک شبکه‌ را استفاده کند و قواعد اتصال به آن‌را بپذیرد تا به همراه ساختارهای مرتبط،‌به آن‌ بپیوندد.

زنده باد سیاست به مثابه مقاومت

این آقا و آن دوی دیگر در زمانه ای ایستادند که رسم ایستادگی فراموش شده بود و عقب نشینی تحت الفاظ زیبا تئوریزه شده بود. پس ایستادند و بهای ایستادگیشان شد قلب های زخمی ، موهای سپید، جسمهای بیمار اما با روحی متعالی و سرافراز با یک نه بزرگ مقاومت کردند تا در تاریخ ما ثبت شود در زمانه ای که عده ای دنبال این هستند حاکم مطلقه میدان بازیشان را مشخص کند آنها میدان بازیشان را در کنار ملت تعریف کردند و به حاکم مطلقه یادآوری کردند حدت کجاست.

چرا همتی را بزرگترین خطر برای دموکراسی‌خواهی می‌دانم؟

روحانی قصد نداشت تا قیامت گزینه نیابتی باقی بماند. بر دوش جنبشی اجتماعی از نردبان قدرت بالا رفت و بلافاصله درصدد تثبیت گفتمان محافظه‌کارانه خود برآمد. شبکه‌های اجاره‌ای، فقط تا پیش از کسب قدرت برای ما استدلال می‌کنند که «بد» بهتر از «بدتر» است. همین‌ها به قدرت که می‌رسند مدعی می‌شوند اصلا «خوب» همان است که ما هستیم و هرچه جز این تندروی و «ویرانی‌طلبی» است!

برای کسب حمایت های مردمی راههای دیگری هم هست

تا جایی که میدانم نظر کروبی بر نفی سیستمی است که قدرت را در دستان شخص متمرکز کند و بر همین اساس کروبی خواستار اصلاحات ساختاری مبتنی بر نفی قدرت مطلقه، دخالت نظامیان در سیاست و نظارت استصوابی است و از انتخابات آزاد و تقویت جامعه مدنی با هدف مهار قدرت خود سر دفاع میکند ضمن اینکه نهاد انتخابات را مهم میداند اما نه در شرایطی که در بازی از پیش طراحی شده مهندسان انتخابات بیفتیم‌.

زندگی در خیابان ۱۳؛ هدف هیچ و «جنبش» همه‌چیز است…

هویت‌ها و کنش‌ها تاثیر متقابلی بر یکدیگر دارند. یعنی هویت به رفتار جهت می‌دهد و رفتار هم هویت‌ساز است. بر این اساس، هویتِ جمعی فرآیندی است که در حین ِ عمل توسط کنش‌گران اجتماعی برساخته می‌شود. تکامل عمل جمعی موجبِ تداوم، تقویت، تضعیف و یا باز تعریفِ یک هویت جمعی می‌شود

این یک انتخابات نیست

تفاوت تنها از حیث جامعه‌شناسی سیاسی است. در گذشته ما شاهد وجود یک تصمیم جمعی برای حضور سلبی بودیم که افراد را به تصمیم برای مشارکت می‌کشاند. این تصمیم از کجا آمده بود؟ مهم نیست، مهم نفس حضور مردم در انتخابات بود.

تیغ استصواب بر شاهرگ جمهوریت

از جنابعالی انتظار می‌رفت مانند سلف خود فقهای بی‌طرف را به عضویت شورای نگهبان منصوب کنید یا از انتصاب تمام اعضای شورای نگهبان از یک گرایش سیاسی خاص خودداری کنید تا بی‌طرفی آن زیر سوال نرود و نبود تکثر سیاسی در شورا عملا آن را نردبان گرایش خاصی نکند. وابستگی همه فقها و حتی حقوقدانان به یک جناح سیاسی خاص، در زمانی که شاهد گرایش‌های متنوع در جامعه و حتی در حکومت هستیم، فاقد وجاهت است و مانع شکل‌گیری توازن لازم در شورای نگهبان محسوب می‌شود.

زندگی در خیابان ۱۲؛ برسازی هویت در منازعه

در اتاقی از کلاب‌هاوس در حال گوش دادن به تحلیل‌های سیاسی هستید؛ پنجره کوچکی بر صفحه نمایشگر کامپیوتر شما باز است و در حال چت با همسرتان در خانه هستید در حالی‌که یک‌ساعتی است که به دفتر کارتان در مرکز شهر رسیده‌اید. شما هم‌زمان در اجتماع‌های مختلفی حضور دارید و در نقاط مختلفی آن‌لاین هستید و همین نشان می‌دهد که گونه‌های متنوعی از اجتماع و حضور داشتن وجود دارد.

قحط الرجال!

به راستی چرا کشوری با این سابقه تمدنی و فرهیختگی با چنین پدیده ای روبرو می شود؟ به نظر می رسد این پدیده ریشه در ساختار حکومت دارد و منتسکیو(۱۶۹۹-۱۷۵۵) در “روح القوانین” به خوبی آن را تبیین کرده است. از نظر وی در حکومت هایی که اقتدار نهایی به فرد منتهی می شود، افرادی به پست های مهم دست می یابند که التزام نظری و عملی خود به فرمان های وی را اثبات کنند.

زندگی در خیابان ۱۱؛ جنبش‌ اجتماعی، فرهنگ، پادجنبش‌ها

جنبش اجتماعی را نباید با پدیده‌های نامتعارف دیگری که گاه از عمل مستقیم بهره می‌برند، یکسان دانست. پدیده‌های نامتعارف اجتماعی چون انقلاب، اغتشاش، آشوب، گروه‌های فشار و اصلاحات نه تنها در ماهیت و ساختار با جنبش تفاوت دارند، بلکه پدیده‌های ضدِ‌جنبش (پادجنبش) محسوب می‌شوند و تهدید آن‌ها برای جنبش‌های اجتماعی کمتر از حکومت نیست.

نقدی به ادعای یکی از نامزدهای ریاست جمهوری؛ ارزش پول ملی در گرو سیاست خارجی است

برجام وقتی به تصویب رسید از همان آغاز بنای آن بر باد ساخته شده بود. نه دولت و نه وزرات خارجه نتوانستند این مسئله را درک کنند. ممکن نیست، ممکن نیست، تا صدسال دیگر تکرار خواهیم کرد که ممکن نیست، شما دنبال محو اسرائیل باشید، دنبال گسترش شیعه‌گرایی در منطقه باشید، دنبال تکنولوژی‌هایی باشد که مانند شوری سابق با هدف تسخیر فضا و دریا طراحی می‌شوند، دنبال تشنج و بحران در منطقه باشید، بعد انتظار داشته باشید که ارزش پول ملی را حقظ کنید.

الزامات اخلاقیِ شاگردان مکتب امام صادق(ع)

الان وضع “مکتب امام صادق” چگونه است؟ دانش آموختگان آن مدرسه، در چه سطحی از انتقال معارف اخلاقی توانسته اند موفق باشند؟ چه مقدار از محتوای سخنان آنان منطبق بر اخلاق اصیل قرآنی و اهل بیتی قرار دارد ؟ سخنرانی ها که ما در فضای مجازی و اجتماعی از خطباء میبینیم چقدر از موهومات و خوابهای بی ربط و یا من درآوردی تغذیه میشود؟

امام، ببین با میراثت چه کردند!

حالا که به طرف بالای تهران برمی‌گردیم، آن دامنه کوه را نگاه کن، همان جماران، فرشته، نیاوران، فرمانیه، زعفرانیه، صاحبقرانیه… می‌دانی الان همه مقامات ما آنجاها می‌نشینند. از همان‌جا برای ما تصمیم می‌گیرند، از همان‌جا برایمان نسخه می‌پیچند، از همان‌جا برای ما نیازمندان یارانه می‌ریزند، از همان‌جا به ما می‌گویند صبر داشته باشیم و دم بر نیاوریم…

سحابی؛ دریایی!! گوئی واژگونه بر فراز شهر! می بارد

در حالی که آنچه حاکمیت ما به نام دین علی انجام می‌دهد آسان‌گیری و گذشت از هر فساد و تباهی سیاسی و اقتصادی و قتل و غارتی است که بعضی از خودی‌ها در بانک و شرکت و بازار و یا کوی دانشگاه و زندان اوین و کهریزک انجام می‌دهند و سخت‌گیری و فشار، آن هم با به کارگیری انواع فشار‌ها علیه زنان و مردان دست‌بسته و چشم‌بسته و بی‌گناهی است که اهداف و آمال و وعده‌‌های همان انقلاب را مطالبه می‌کنند. ای خدای بزرگ، ای تغییر دهنده قلب‌ها و فکرها، یا حال و روز ما را دگرگون کن یا مرگ مرا برسان.

سروش محلاتی: جریانی برخلاف امام جمهوریت را قبول ندارد/ احساس خطر می‌کنم

یک جریان فکری که میداندار شده و خود را به امام هم منتسب می‌کند، هیچ توجهی به این مفهوم ندارد و من از آسیب دیدن افکار امام توسط این جریان فکری احساس خطر می‌کنم.

رهبری کارگزاران خود را تحقیر میکند

تناقض آیت الله خامنه ای اینجاست که هم می خواهد رهبری یک جناح سیاسی را در دست داشته باشد و هم رهبری یک مملکت را. این دو نقش را یکجا نمی شود ایفا کرد. پس کارگزارانش را در افکار عمومی له می کند و خود را علیه همان مناسباتی نشان می دهد که خو از بنیانگذارانش بوده

دوراهی شورای نگهبان

از نظر حقوقی، هر تصمیم که بر اساس اطلاعات و اسناد و مدارک خلاف واقع گرفته شود، محکوم به بطلان است. شورای نگهبان به هر ترتیب که بر اساس گزارش خلاف واقع تصمیم گرفته؛ چون مبنای تصمیم، خلاف واقع بوده، مردود است. تصمیم شورای نگهبان هم باید باطل اعلام شود. دراین‌صورت، راهی نمی‌ماند جز اینکه صلاحیت آن فرد را اعلام کند.

کابینه‌ای بر روی آب!

اینکه احزابی مانند مرتز، راعم، کارگر و حتی حزب آبی – سفید و یش آتید چگونه می‌خواهند تحت رهبری بنت کاری را در جهت علایق خود پیش ببرند، غیر قابل فهم است. همینطور مشخص نیست که حزب یمینا، اسرائیل بیتینو و امید تازه که هر سه گرایش ملی‌گرایانۀ افراطی دارند چطور می‌توانند با مرتز و راعم و کارگر و غیره همگام شوند، اصلاً قابل تصور نیست.

انتقادات تند فرشاد مومنی از «بسته نجات اقتصاد ایران»: این برنامه به سفله پروری، شوک قیمتی و سقوط کشور می انجامد/ محتوای این بسته شرم آور است

تحت عنوان ارائه‌ی برنامه به کاندیدهای ریاست جمهوری یک سندی تحت عنوان برنامه‌ی نجات بیرون درمی‌آید که می‌بینید دقیقاً معطوف به مؤلفه‌هایی است که کشور را در معرض سقوط قرار داده است.

زندگی در خیابان ۱۰؛ جنبش‌ اجتماعی، رفتار معطوف به مسئله

قانون‌گذاری یا تغییر رسمی قانون اگرچه توسط قوه مقننه انجام می‌شود و ظاهراً یک فرایند درون حکومتی است، اما اراده‌ای که برای تغییر قانون وجود دارد یا ایجاد می‌شود، خارج از ساختار حکومت است. این اراده ممکن است توسط سازمان‌های رسمی، مطبوعات و سایر نهادها به حکومت اعمال شود ولی این کفایت نمی‌کند.

زندگی در خیابان ۹؛ جنبش‌های اجتماعی و حکومت

جنبش‌های اجتماعی همواره در حال «منازعه» با حکومت‌ها هستند. حل مسالمت‌آمیز این منازعه نیازمند زبانِ مشترک، گفت‌وگو و مذاکره است. در آغاز این زبان مشترک وجود ندارد. حکومتْ جنبش را آشوب و اغتشاش و خواسته‌های جنبش را غیرقانونی و رفتار آن را قانون‌شکنی می‌نامد و برخورد با آن را حق خود و اجرای قانون می‌داند.

از رنجی که می‌بریم!

فهرست ثبت‌نام‌کنندگان انتخابات ۱۴۰۰ حکایت از نوعی تکثر و تنوع داشت و از اصلاح‌طلبی پیش‌رو تا اصول‌گرایی تندرو را در برمی‌گرفت اما حذف اصلاح‌طلبان، اعتدال‌گرایان و حتی بخشی از اصول‌گرایان نشان داد بنا نیست روزنی کوچک برای عبور منتقدان –ولو خودی- گشوده بماند تا مبادا از آن ناحیه هم اتفاقی پیش‌بینی‌ناپذیر رخ دهد. با این حال، نامزدهای موجود به‌نوعی مدرج می‌شوند که گویی همه طیف‌ها بر سر خوان انتخابات حاضر شده‌اند.

عادلانه و بدون تبعیض رسیدگی شود

کل مداخلات ارزی در دوره پنج‌ساله سیف حدود ۳۵ میلیارد دلار است. خوب بفرمایید! که مجموع مداخلات ارزی دوره آخرین رییس کل بانک مرکزی در طول پنج سال آخر دولت احمدی‌نژاد چقدر بوده است؟ گزارش رسمی دولت می‌گوید، ۱۶۰ میلیارد دلار در زمان آقای بهمنی مداخلات ارزی شده است، یعنی بیش از ۴.۵ برابر سیف!!

زندگی در خیابان ۸؛ جنبش‌های اجتماعی و دموکراسی

طاها پارسا در این روزنوشت‌ها، مفاهیم و مقدمات علمی جنبش‌های اجتماعی معرفی می‌شوند و جنبش‌های معاصر و نزدیک از جمله جنبش تنباکو، جنبش ۵۷، جنبش دوم خرداد، جنبش اصلاحات، جنبش سبز و… در مقام مثال و نمونه به صورت موردی مطالعه خواهند شد. رویکرد این نوشته‌ها به جنبش‌های اجتماعی جامعه‌شناسانه است، عنوان اصلی این مجموعه «زندگی‌ […]

پیام تشییع نمادین: تا گور هم آزارتان میدهیم

نقطه اوج تشییع، قتل هاله سحابی بود. لگد مامور بر پهلوی او تراژدی را تکمیل کرد. مرگ دختر در مراسم پدر همه ماهیت جمهوری اسلامی را فاش کرد: زاری کنندگان بر جرج فلوید آمریکایی خود قاتلان جرج فلویدهای وطنی اند. پرونده این قتلها آنچنان طولانی و سنگین است که هاله سحابی تنها یک برگ از دفتری بی پایان است.

۱۲سال پس از آن خرداد!

خامنه‌ای هیچوقت در جای درست نایستاد، همیشه از اکثریت مردم عقب‌تر بود و از متوسط شعور جامعه پایین‌تر. هر چه بیشتر گذشت او ملتِ دیگری ‌خواست و مردم حکومتِ دیگری. او «جمهوری اسلامی» را می‌خواهد و ما «ایران» را؛ و این دو دیگر با هم قابل جمع نیست.

رفیق جمهور

جریان رد و احراز صلاحیت ها به شیوه ای که می شناسیم از ابتدا غلط و مغایر مردم سالاری و حکمت در حکومت بوده است، متاسفانه آن روز وقوف نداشتیم یا چون متوجه خودمان نبود، دردش را حس نکردیم. مردم می توانند و حق دارند، فرق خادم و غیر خادم و فرق مدیر کارآمد و ناکارآمد و فرق صادق و غیر صادق را تشخیص دهند و نیاز به قیم ندارند. سکوت و رضایت هر یک از ما در مقابل خطاهای گذشته، از عوامل انحراف امروز است.

زندگی در خیابان ۷؛ چگونه می‌توان به «شورای نگهبان رهبری» اعتراض کرد؟

حکومتِ قانون نه‌تنها باید از مشروعیت برخوردار باشد، بلکه همواره به مشروعیت نیازمند است‌، اما قاعده‌ای که مشروعیتِ دائم قانون را تضمین کند، وجود ندارد. یعنی قواعد قانونی هم ممکن است در طول زمان یا در شرایطی خاص به قواعد نامشروع تبدیل شوند.

انتخابات بی معنی، رئیس جمهور منصوب؛ انتخابات در حکومتی که هرگز جمهوری نبوده است

رژیم جمهوری اسلامی هرگز «جمهوری» نبوده است! گنجانیدن واژه جمهوری در نام این حکومت تزویری بزرگ بوده است. سیر تدریجی این رژیم به سوی ماهیت اصلیش «حکومت اسلامی» یا خلافت اسلامی به روایت شیعی یا حکومت ولایی است. در حکومت اسلامی یا ولایی همه کاره به معنای واقعی رهبر است و استقلال قوای سه گانه در آن افسانه ای بیش نیست.

زندگی در خیابان ۶؛ دولتِ بی‌وجدان و حقِ اعتراض

هر جا که قانون وجود دارد، رفتار قانون‌شکنانه هم وجود دارد. این رفتار هم‌زاد قانون است. «قانون»‌ها هنجارهایی هستند که توسط حکومت‌ها وضع می‌شوند تا رفتار مدنی افراد بر اساس آن صورت گیرد. قانون‌هایی که توسط حکومت‌ها وضع می‌شوند «قوانین موضوعه» هستند و به حقوقی که بر اساس قوانین موضوعه به شهروندان تعلق می‌گیرد، «حقوق مدنی» گفته می‌شود. هر گاه شهروندی یکی از هنجار‌های وضع‌شده از سوی حکومت را به هر علتی نقض کند، می‌گویند رفتار او قانون‌شکنانه بوده است.