فرشاد مؤمنی: اقتصاد ایران را نه تحریم‌ها و کرونا که نظام تصمیم‌گیری کشور شکننده ساخته است/ توطئه اندیشی ما را مسلوب‌الاختیار و مقهور توطئه‌ها فرض کرده و احساس حقارت ملی ایجاد می‌کند

ناصر اعتمادی: فرشاد مؤمنی، اقتصاددان در ایران، در گفتگویی با خبرگزاری ایلنا دربارۀ چشم انداز اقتصادی ایران در پرتو بحران ناشی از کرونا در کشور گفته است : “پیش از آنکه کرونا و بازگشت تحریم های آمریکا شرایط کشور را تحت تاثیر قرار بدهند، از اقتصادی به غایت شکننده، جامعه ای با مناسبت به غایت نابرابر […]

چشم انداز سال ١٣٩٩: با پدیده آینده فروشی مواجهیم

بر اساس آنچه در سند لایحه بودجه سال ۱۳۹۹ مشاهده می‌شود، میزان تعهد حکومت به امور حاکمیتی خود به پایین‌ترین سطح خود در پنج دهه گذشته رسیده است و این یعنی کسری مالی دولت در شرایطی ایجاد شده که بی‌سابقه‌ترین سطح مسئولیت‌گریزی و کاهش تعهدات حکومت در آموزش، مسکن، بهداشت و … نسبت به مردم مشاهده می‌شود.

فرشاد مومنی: نهاد رهبری به موضوع افزایش قیمت بنزین ورود کنند/ مسئولان اقتصادی را به مناظره دعوت می‌کنم

به ازای یک واحد افزایش سطح عمومی قیمت‌ها، هزینه‌های سلامت بین ۲٫۵ تا ۳٫۵ برابر افزایش می‌یابد یعنی به دلیل عدم تقارن اطلاعات در هزینه‌های سلامت، واکنش این بخش به سیاست‌های تورم‌زا نزدیک به ۳ برابر واکنش میانگین کلیه کالاها و خدمات دیگر است، این موضوع دیگر بحث نظری نیست بلکه چیزی است که اتفاق افتاده است.

فرشاد مومنی: مناقصه‌های دولتی یکی از کانون‌های فسادند

این فساد ذینفعانی دارد که از طریق مافیای رسانه‌ای نظام تصمیم‌گیری را در تشخیص اولویت‌ها سردرگم می‌کند. کانون چهارم، مناقصه‌های دولتی است بطوریکه که در پنجاه سال اخیر مناقصات دولتی سالانه معادل ۱۵ درصد تولید ناخالص داخلی بود.

فرشاد مومنی: در این نظام مالیاتی صاحبان درآمدهای بی‌زحمت تشویق و درآمدهای کوچک تنبیه می‌شوند

اگر این سیستم که مشوق رانت، ربا، دلالی و واردات است جای خود را به سیستم مشوق تولید دهد و در الگوهای مالیات‌گیری تشویق‌ها و تنبیه‌ها معکوس شوند در آن صورت شاهد دو اتفاق خواهیم بود، اولا درآمدهای دولت جهش خواهد داشت و دیگر نیازی به سیاست‌های تورم‌زا و تعرض به دارایی‌های فکری و مادی مردم ندارد. دوماً خود رونق اقتصادی برای جامعه‌ای که ادعای فرهنگی دارد یک مسئله حیاتی است چون این جامعه در ساحت معرفت دینی ادعا دارد یک پیوند تمام عیار بین معاش و معاد وجود دارد موضوعی که بسیاری از متفکران بزرگ به بیان های دیگر به آن اشاره کرده‌اند.

فرشاد مومنی: تا زمانیکه به سوداگری مسکن، خودرو، ارز و طلا میدان داده می‌شود محال است که فقر و فلاکت ریشه‌کن شود

براساس داده‌های سال ۹۶، از کل فقرای ایران بیش از ۵۹ درصد آن را شاغلین و ۳۰ درصد را بازنشستگان تشکیل می‌دهند. یعنی به دلیل آنکه دولت در انباشت سرمایه صنعتی و ارتقای بنیه تولیدی خطاهای نابخشودنی انجام داده، ریشه حدود ۹۰ درصد فقرای کل ایران در اشتغال در ساخت تولید معیشتی بوده است و تا زمانیکه به این سوداگری مسکن، خودرو، ارز و طلا اینگونه میدان داده می‌شود محال است که فقر و فلاکت در ایران ریشه‌کن شود

فرشاد مومنی: دولت و مجلس به اداره بی‌برنامه کشور تن داده‌اند

وقتی دولت و مجلس به صورت هماهنگ به اداره بی‌برنامه کشور تن داده‌اند، باید مشوقانه و صمیمانه توصیه کرد که این طریق اداره کشور، مناسبات رانتی و نابرابرساز را شدت می‌بخشد و برای اینکه از این شرایط نجات پیدا کنیم باید تلاش شود تا زور علم بر زور رانت، ربا و دلالی بچربد.

احمدی‌نژاد اقتصاد ایران را ۵ برابر وابسته‌تر‌ کرد

مداخله عملی دولت در اقتصاد به طرز غیرمتعارف و فاجعه‌آمیزی بالاست و دلالت دوم که شاید مهم‌تر هم باشد این است که دولت به طرز غیرقابل بخششی از ١٣۶٨ تا امروز از مسئولیت‌های حاکمیتی خودش که بسترساز توسعه هستند هم طفره می‌رود ولی دولتی که چنین رفتار ناهنجاری را از خودش به نمایش می‌گذارد در معرض هیچ جوسازی قرار ندارد اما درباره دوران جنگ این‌قدر موارد غیرعادی می‌شنوید و کار تا جایی پیش می‌رود که غیرواقع‌نمایی‌ها تبدیل به باور همگانی هم می‌شود

فرشاد مومنی: نباید اجازه داد عده‌ای با آتش‌زدن مملکت محبوبیت دست‌وپا کنند

در دوران جنگ، دولت وقت داوطلبانه به مجلس نامه نوشت و تقاضا کرد، تصمیم‌گیری درباره دلارهای نفتی بر عهده مجلس باشد. این کار موجب شفاف‌سازی در مهم‌ترین کانون رانت کشور شد. تجربه مدیریت کشور که از دوران جنگ بهترین الگوی مدیریتی در حوزه اقتصاد است که باید در عمل موردتوجه کارگزاران نظام قرار گیرد، اما همان‌طور که گفتم متأسفانه علم و دانایی در فرآیند نظام تصمیم‌گیری کشور دخالتی ندارد

فرشاد مومنی: کوته‌نگری نتیجه اقتصاد رانتی است

در اقتصادهای رانتی، معمولا در هیچ یک از ساحت‌های حیات جمعی، مناسبات دو طرفه نیست بلکه یک طرفه است و ما در هیچ عرصه‌ای، تمرین گفت‌وگو نیز به حد نصاب نداریم و بنابراین، بازکردن افقی برای گفت‌وگو به ویژه اگر بخواهد درباره آینده باشد، به نظر می‌رسد که یک گام ارزشمند و مفید برای آماده شدن برای آینده است

فرشاد مومنی: وابستگی به استکبار در دوره دولت قبلی ۵ برابر شده بود/ بی‌سابقه‌ترین سطح فساد و ناکارآمدی در ۵۰ سال اخیر

بر این اساس وابستگی به ارز حاصل از نفت برای هر یک واحد تولید ناخالص داخلی در ایران در دوره احمدی‌نژاد پنج برابر دوره دولت اصلاحات بود و به عبارتی تفاوت ۴۰۰ درصدی با دوره اصلاحات داشت. این در شرایطی بود که ژست و تظاهر، زدن مشت محکم به دهان ابرقدرت‌ها بود اما در عمل وابستگی ایران به همان‌که استکبار جهانی می‌خواندند را پنج برابر بیشتر کرد

دشواری‌های اقتصادی دولت و چند نکته

در سند لایحه بودجه سال ٩١ که قبل از اوج‌گیری تحریم‌ها تهیه شده و مسئله حیاتی تحریم‌ها در آن دیده نشده بود، مجموعه منابعی که دولت از محل وام داخلی، وام خارجی و انتشار اوراق مشارکت برای فراهم‌کردن تراز صوری مصارف و منابع بودجه پیش‌بینی کرده بود، ٢,۴ برابر سهم نفت در بودجه عمومی دولت بود.

فرشاد مومنی: دولت دفاع‌مقدس برای شفافیت نحوه تخصیص دلارهای نفتی، برترین دولت‌ها در جلوگیری از فساد بود

معمولا برای توجیه عدم شفافیت، سوءاستفاده استکبار جهانی دستاوزیر است که به نظر من اگر قرار بودن چنین چیزی توجیه‌پذیر باشد در دوران دفاع مقدس این موضوع توجیه‌ بیشتری داشت. ولی دولت وقت به خوبی دریافته بود که در وضعیت آن سال‌ها ما اگر غیر شفاف عمل می‌کردیم حیثیت و مشروعیت خود را از دست داده بودیم و دولتی که حیثیت خود را از دست داده باشد، نمی‌تواند امور خود را پیش ببرد

فرشاد مومنی: دولت قبل کاری کرد کسی جرات نکند از عدالت اجتماعی حرف بزند

متاسفانه در دولت قبل آن قدر تعریف بدی در عدالت اجتماعی ارائه شد و اقدامات غلطی به نام عدالت اجتماعی صورت گرفت که الان کسی جرات نمی کند در این خصوص صحبت کند و حتی شعار آن را بدهد. ما هنوز فکر می کنیم عدالت اجتماعی را می‌توان از طریق صدقه دادن و تشویق به مصرف برآورده کرد

فرشاد مومنی: کانون‌های اصلی فساد همچنان در حال فعالیت هستند

دولت جدید هنوز نتوانسته بعد از گذشت دو سال میزان بدهی‌های قوه مجریه را به پیمانکاران مشخص کند و فقط به صورت برآوردی یک رقمی را اعلام می کنند که این به خاطر عدم شفافیت در دولت قبل در مورد هزینه کردها و مخارج بوده است. اگر ما در دولت شفافیت سازی کنیم یعنی اینکه ۸۵ درصد GDP کشور شفاف شده است

فرشاد مومنی: ایران از ۷۷ درصد کشورهای جهان فاسدتر است

در زمان احمدی نژاد کار به جایی رسیده بود که فرد شماره یک دستگاه اجرایی به صورت فرد به فرد با مردم صحبت می کرد و می خواست مشکلات آنها را حل کند حتی بعد از توصیه کارشناسان به وی که این مدل رسیدگی به مشکلات مردم ۱۵۰ سال وقت می برد باز هم وی به کار خودش ادامه داد این نوع رفتار نشان از نبودن فهم نظری در شخصیت احمدی نژاد است

تبعات شوک‌درمانی و ارز‌فروشی: ۷۵ درصد بی‌ثباتی‌های دولت گذشته به این دولت منتقل شده

فرشاد مومنی در یادداشتی درباره نقد‌های اصولی به سیاست‌های اقتصادی دولت، تشریح می کند که مانده بدهی‌های شرکت‌های دولتی در سال ۱۳۶۷ حدود ۱۲۸ میلیارد ریال بوده و کل بدهی‌های شرکت‌های دولتی در پایان جنگ حدود ۱۰۲ میلیارد بوده، طی دوره‌های ۱۳۶۷ و ۱۳۷۳ که شوک‌درمانی درباره نرخ ارز در ایران اجرا شده، مانده بدهی‌های شرکت دولتی به سیستم بانکی چیزی حدود ۹ برابر افزایش پیدا کرده و به رقم ۹۷۳۴ میلیارد رسیده است.

مومنی: دولت‌ها تا ۲۰ سال بعد، گروگان اقدامات ضد توسعه‌ای احمدی‌نژاد هستند

دولت محترم حتی در حیطه توانایی‌های خود در ارائه یک تصویر شفاف از آنچه که از دولت احمدی‌نژاد تحویل گرفته نیز کوتاهی کرده است و الان دارد چوب این کم کاری را می‌خورد. یعنی از نظر کارشناسی برآورد ما این است که تا ۲۰ سال آینده همه دولت‌های بعدی نیز در گروگان اقدامات ضد توسعه‌ای دولت احمدی‌نژاد هستند

راهكارهاي مبارزه با فساد

در شرايط كنوني تمام قواي دستگاه‌هاي اجرايي و نهادهاي نظارتي بر كشف فساد و برخورد با مفسدان متمركز شده است از اين رو من اين برنامه را برنامه مبارزه پسيني با فساد مي‌نامم كه نمي‌تواند برنامه‌اي پيش برنده و تاثيرگذار باشد و اين در حالي است كه برنامه قاطع با فساد بايد به نحوي باشد كه به پيشگيري از فساد منجر شود. اين برنامه مي‌تواند هزينه‌هاي اجتماعي ناشي از بروز فساد را در جامعه ايران و هر جامعه ديگري به‌شدت كاهش دهد

کار بد مصلحت‌ آن است که مطلق نکنیم

آمیزه‌ای از دانش ناکافی و منافع غیر هم‌راستا با مصالح توسعه ملی به‌ویژه طی یک دهه گذشته یکی از غم‌انگیزترین کارنامه‌ها را رقم زده است

فرشاد مومنی: فلاکت را جایگزین عدالت کردند/ آثار مخرب آن هشت سال تا مدت‌ها گریبان‌گیر کشور است

با توجه به همه آثار شوم اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی که ربا بر سر ما آورده، به گمان من با مددگیری از الگوی راهگشای شهید بهشتی هم می توانیم این ریشه ها را خوب شناسایی کنیم و هم ساز و کارهای اجرایی – عملیاتی برای برون رفت از آن را تدارک ببینیم. ضمن اینکه باید بدانیم آثا مخربی که از دولت گذشته به یادگار مانده تا مدت ها گریبان کشور را رها نخواهد کرد

فرشاد مومني: روحاني سياست‌هاي غلط احمدي‌نژاد را اصلاح نكرد

فرصت پساتحريم به‌همان اندازه كه گرامي و مغتنم است، به همان اندازه هم خطرناك است، اگر ذهن ايراني را دچار تحير و سرگرداني كند.بايد تاثير پساتحريم بر زندگي احساس شود در غير اين صورت در عمل مشاهده مي‌شود سياست‌هاي تنش‌زا و تنش‌زدا اثر يكساني بر كيفيت زندگي ايراني‌ها دارد و همين مساله راه براي يكه‌تازي تندروها باز مي‌كند.

فرشاد مومنی: شهید مطهری فقیهان را مقصر اصلی انحطاط جوامع اسلامی می‌دانست

وقتی در دولت قبل به نام عدالت، کارایی و آزادی را با محدودیت ها و ناهنجاری های غیر عادی روبرو کردند و با نام عدالت اخلاق را زیر پا گذاشتند و به فساد دامن زدند؛ بنابراین اشتغال مولد در ایران به یک آرزوی دست نیافتنی تبدیل شد. گروهی آمدند از عدالت اجتماعی بد دفاع کردند و در دولت جدید هم گروهی دیگر برای اینکه با آن بد دفاع کردن نسبتی پیدا نکنند؛ اساسا مساله عدالت اجتماعی و توجه برنامه ریزی شده به آن را به طور کلی کنار گذاشتند. بنابراین دولت کنونی هرچه دیرتر از این غفلت بیرون بیاید هزینه های حیثیتی بسیار بزرگی را به خود تحمیل می کند و هم سبب می شود که از فرصت های کوچک و بزرگ جدیدی هم که در اختیار جامعه قرار می گیرد به ضد خود تبدیل شود. با توجه به اینکه امسال سال تدوین برنامه میان مدت است باید تلاش کنیم و امیدوار باشیم که غفلت نابخشودنی از ناحیه دولت تصحیح شود

فرشاد مومنی: رشد اقتصادی سال بعد 2 درصد است

رشدهای حاصله نیز بیشتر جنبه صوری داشته، و ناظر بر تغییرات غیر موثر در بهبود وضعیت کلی اقتصاد با خصلت پایداری خواهد بود. مانند آنچه امسال اتفاق افتاد و 4 درصد رشد اقتصادی برای 6 ماهه اول امسال اعلام شد که احتمالاً برای کل سال 2 درصد خواهد بود. اگرچه در محاسبات آماری واقعاً این رشد اتفاق افتاده، اما رشد با کیفیتی که مبتنی بر افزایش تولید و رونق بنگاه های تولیدی باشد، نبوده و بیشتر به رشد نقدینگی دلالت داشته. در سال آینده نیز در سند بودجه 2.5 درصد رشد اقتصادی برآورد شده، اما در صورت حصول این نتیجه هم رشد اقتصادی با کیفیتی نخواهیم داشت و صرفاً شاهد بالا رفتن کمیت اعداد و ارقام بوده ایم

بدون رعایت عدالت، جامعه سالم اداره نمی شود

در هیچ شرایطی نمی توان از الزامات اداره سالم جامعه فاصله گرفت. اداره سالم ویژگی هایی دارد که همیشه باید مد نظر باشد و بروز یا بقای فساد را نمی توان توجیه کرد. ایشان نشان داد که می شود این چنین زندگی کرد و این خیلی مهم است چون نوعا اطرافیان ما می گویند نمی شود. رعایت عدالت شرط اساسی و مبنای اداره سالم است. بدون رعایت عدالت امکان نیل به اداره سالم وجود ندارد

فرشاد مومنی: در اوج دوران تحریم، منابع برای واردات دارو تخصیص داده نمی شد اما 50 درصد فروش کل پورشه به ایران بود

وقتی‌که شما میگویید ما می‌خواهیم پرداخت یارانه را هدفمند کنیم بدیهی عقلی اولیه این است که ابتدا باید گروه‌های هدف را مشخص کنیم و در شرایطی که گروه‌های هدف شناسایی نشده‌اند معلوم است که از بیخ و بن مسئله هدفمندسازی بی‌معنا می‌شود وقتی‌که در دولت قبلی ما این مسئله را تذکر دادیم آن‌ها در واکنش آمدند چند ده میلیارد هزینه کردند و به قول خودشان از طریق بانک مرکز آمار ایران به سمت روش‌های خود اظهاری برای شناخت گروه‌های هدف حرکت کردند ما در آن زمان توضیح دادیم که اولاً روش خود اظهاری در تمام تجربه‌های دنیا حتی در کشورهای صنعتی که از یک شفافیت اطلاعاتی و کارآمدی بالای نظام آمار و اطلاعات برخوردار هستند شکست خورده است

واکاوی ريشه هاي اقتصادي انقلاب اسلامی

در موضوع واکاوی ريشه​هاي اقتصادي انقلاب اسلامي ابتدا باید اهميت تاريخ و معرفت تاريخي را مدنظر قرار داد متاسفانه نظام آموزشي رسمي کشور در عرصه کل علوم اجتماعي و به ويژه علم اقتصاد اهميت خاصی به معرفت تاريخي نمي​دهد! و در مقام تحلیل با قاطعیت می­توان گفت يکي از ريشه​هاي ناکارآمدی علوم اجتماعي و علم اقتصاد در ايران، کم قدر دانستن معرفت تاريخي است

بودجه پر از اشكال است

اگر منصفانه بگوييم دولت فعلي در مقايسه با دولت قبلي ناهنجاري‌ها و بي‌انضباطي‌هاي كمتري را به نمايش مي‌گذارد اما اگر مبنا را اسناد بالادست قرار دهيم، نمي‌توانيم اين ادعا را بپذيريم چراكه من با قاطعيت اعلام مي‌كنم كه تقريبا همه مشكلات مزمن و ساختاري نظام بودجه‌ريزي كشور در اين بودجه 94 هم ديده مي‌شود

خطر بزرگ در کمین اقتصـاد ایران در سـال 94

مردم و به ويژه نيروي كار در ١٠ سال گذشته متوجه شدند كه افزايش صوري دستمزد در پرتو سياست‌هاي تورم‌زا سطح زندگي آنها را بهبود نمي‌دهد

فرشاد مومنی:عزم دولت برای مبارزه با فساد در لایحه بودجه منعکس شود

مهم‌ترین مسئله‌ای که باید مشخص شود این است که در هیچ جای دنیا ما اقتصاد عاری از رانت نداریم، اما بحث اصلی برسر عملکرد متفاوت‌ کشورهاست، زیرا در برخی‌ از کشور‌ها این رانت‌ها به سمت ارزش‌زایی، تولید، ‌اشتغال کانالیزه می‌شود اما متاسفانه در برخی از کشورها از جمله کشور ما٬ رانت‌ها به سمت مفت‌خوری و ‌مصرف گرایی معطوف شده‌ است