مقاولهنامه شماره ۱۸۲ سازمان بینالمللی کار دربارهٔ کار کودک و بدترین اشکال آن
چکیده :در ادامه انتشار ترجمهٔ متن کامل ۸ مقاولهنامه اساسی «اعلامیه جهانی اصول و حقوق بنیادین کار» در کلمه، که با هدف آگاهی کارگران از حقوق خود تهیه شده است، اینک مقاولهنامه شماره ۱۸۲ دربارهٔ «منع بدترین اشکال کار کودک و اقدام فوری برای حذف آن» در اختیار علاقهمندان قرار میگیرد....
کلمه – گروه کارگری: روز جهانی کارگر در شرایطی در پیش روست که با وجود تعهد قبلی جمهوری اسلامی برای اجرای مقاولهنامههای اساسی سازمان بین المللی کار در «اعلامیه جهانی اصول و حقوق بنیادین کار»، برخی مقاولهنامه هایی که از سوی اعضای سازمان بینالمللی کار از جمله ایران پذیرفته شده اند، هنوز به درستی در ایران اجرا نمی شوند و سه مقاولهنامه مهم نیز هنوز در ایران تصویب نشدهاند.
گروه کارگری کلمه به مناسبت فرا رسیدن «روز جهانی کارگر» ترجمهٔ متن کامل ۸ مقاولهنامه اساسی «اعلامیه جهانی اصول و حقوق بنیادین کار» را برای آگاهی کارگران از حقوق خود منتشر کرده است. مقدمه این سلسله مطالب را در اینجا بخوانید.
پیش از این، متن مقاولهنامه شماره ۲۹ سازمان بینالمللی کار با موضوع «کار اجباری»، مقاولهنامه شماره ۸۷ سازمان بینالمللی کار با موضوع «آزادی تشکل و حفاظت از حق سازماندهی»، مقاولهنامه شماره ۹۸ سازمان بینالمللی کار با موضوع «حق تشکل و مذاکرهٔ دستهجمعی»، مقاوله نامه شماره ۱۰۰ سازمان بینالمللی کار با موضوع «دستمزد برابر»، مقاولهنامه شماره ۱۰۵ سازمان بینالمللی کار با موضوع «ممنوعیت کار اجباری»، مقاولهنامه شماره ۱۱۱ سازمان بینالمللی کار با موضوع تبعیض در استخدام و اشتغال و مقاولهنامه شماره ۱۳۸ سازمان بینالمللی کار با موضوع «حداقل سن اشتغال به کار» در کلمه منتشر شده بود.
اینک ترجمه هشتمین مقاولهنامه، یعنی مقاولهنامه شماره ۱۸۲ دربارهٔ «منع بدترین اشکال کار کودک و اقدام فوری برای حذف آن» برای اطلاع علاقهمندان منتشر میشود:
«اعلامیه جهانی اصول و حقوق بنیادین کار»
مقاولهنامه شماره ۱۸۲ دربارهٔ «منع بدترین اشکال کار کودک و اقدام فوری برای حذف آن»
مقدمه
کنفرانس عمومی سازمان بینالمللی کار، به دعوت هیأت مدیرهٔ «دفتر بینالمللی کار» در ژنو هشتاد و هفتمین جلسهٔ خود را در روز اول ژوئن ۱۹۹۹(۱۱ خرداد ۱۳۷۸) برگزار کرد با توجه به ضرورت پذیرش اسناد جدید برای منع و محو بدترین اشکال کار کودک، به مثابه اولویت اصلی اقدام ملی و بینالمللی، از قبیل همکاری و کمک بینالمللی جهت تکمیل این مقاولهنامه و توصیهنامه حداقل سن اشتغال به کار ۱۹۷۳، که همچنان سندی مهم در مورد کار کودک محسوب میشود و با توجه به این که حذف کامل بدترین اشکال کار کودک مستلزم اقدام فوری و جامع میباشد، و با توجه به اهمیت آموزش پایه رایگان و لزوم جدا کردن کودکان از کلیه بدترین اشکال کار کودک، و فراهم کردن زندگی عادی برای آنها و ادغام آنها در جامعه و در عین حال بذل توجه به نیازهای خانوادههای آنها، و با در نظر گرفتن قطعنامه مربوط به حذف کار کودکان که توسط کنفرانس بینالمللی کار در هشتاد و سومین جلسه خود در تاریخ ۱۹۹۵، به تصویب رسید، و با تاکید بر این نکته که کار کودک به میزان قابل توجهی براثر فقر به وجود میآید و راه حل دراز مدت آن، تنها رشد اقتصادی پایدار است که منجر به پیشرفت اجتماعی، به ویژه فقرزدایی و آموزش همگانی میشود، و با توجه به مقاولهنامه حقوق کودک که در ۲۰ نوامبر ۱۹۸۹ (۳۰ آبان ۱۳۶۸)به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید، و با در نظر گرفتن منشور سازمان بینالمللی کار در باره اصول و حقوق بنیادین مربوط به کار و مصوبات تکمیلی آن که توسط کنفرانس بینالمللی کار در هشتاد و ششمین جلسه آن درسال ۱۹۹۸ به تصویب رسید، و با تاکید بر اینکه سایر اسناد بینالمللی حاوی برخی از بدترین اشکال کار کودکاند، به ویژه مقاولهنامه کار اجباری، مصوب ۱۹۳۰، و مقاولهنامه تکمیلی سازمان ملل متحد درباره محو بردگی، تجارت برده، موسسات و حرفههایی مشابه برده داری، ۱۹۵۶، و در پی تصمیم گیری درباره پذیرش پیشنهادهای معینی در مورد کار کودک، که چهارمین ماده دستور کار جلسه {کنفرانس عمومی}است، و در پی اتخاذ این تصمیم که این پیشنهادها باید در قالب یک مقاولهنامهٔ بینالمللی تدوین شوند، کنفرانس مقاولهنامهٔ زیر را در روز هفدهم ماه ژوئن سال هزار و نهصد و نود ونه (۲۸ خرداد ۱۳۷۸) تصویب میکند که از این پس می توان آن را با عنوان «مقاولهنامه بدترین اشکال کار کودک»، ۱۹۹۹، نام برد .
ماده ۱
تمام اعضای سازمان بینالمللی کار که این مقاولهنامه را تصویب و به آن پیوستهاند موظند به منظور تضمین منع بدترین اشکال کار کودکان وحذف آن، اقدامات فوری و موثر اتخاذ کنند و این مسئله را امری اضطراری تلقی کنند.
ماده ۲
در این مقاولهنامه منظور از واژه «کودک» همه افراد زیر ۱۸ سال است.
ماده ۳
در این مقاوله نامه منظور از «بدترین اشکال کار کودک» عبارت است از:
الف- کلیه اشکال برده داری و حرفههای نظیر برده داری مانند قاچاق کودکان و خرید و فروش آنها، کاراجباری در مقابل پرداخت وام، سرف داری، کار اجباری و یا به زور از قبیل استخدام کودکان برای استفاده در درگیریهای مسلحانه؛
ب- استفاده از کودک برای گرداندن مراکز فساد یا ارایه کودکان برای فحشا، و برای تولید مطالب یا انجام کارهای مستهجن ؛
ج- استفاده از کودک و در دسترس قرار دادن او جهت انجام فعالیتهای غیرقانونی، به ویژه برای تولید و تجارت مواد مخدر همانطور که در معاهدات بینالمللی مربوطه تعریف شده؛
د-کاری که به دلیل طبیعت کاری و یا شرایط انجام آن، احتمالا موجب به خطر افتادن سلامت، ایمنی یا اصول اخلاقی کودک خواهد بود.
ماده ۴
۱- انواع کارهایی که مصداق بند (د) ماده سوم این مقاولهنامه اند، باید توسط قوانین و مقررات کشور یا توسط مرجع صالح، پس از مشورت با سازمانهای ذیربط کارفرمایان و کارگران، و با در نظر گرفتن استانداردهای بینالمللی مربوطه، به ویژه بندهای ۳ و ۴ معرفی بدترین اشکال کار کودک،۱۹۹۹، مشخص شوند.
۲- مرجع صالح، پس از مشورت با سازمانهای ذیربط کارفرمایان و کارگران، موظف است موارد وجود چنین کارهایی را شناسایی کند.
۳- فهرست انواع کارهایی که ذیل بند (۱) این ماده تعیین شدهاند، در صورت لزوم با مشورت سازمانهای ذیربط کارفرمایان و کارگران، باید به طور مرتب مورد بررسی و بازنگری قرار گیرند.
ماده ۵
هر عضوی پس از مشورت با سازمانهای ذیربط کارفرمایان و کارگران، به منظور نظارت بر اجرای مفادی که این مقاولهنامه را محقق می کنند، باید ساز و کارهای مناسبی را ایجاد کند.
ماده ۶
۱- تمام اعضا موظفند به منظور حذف بدترین اشکال کار کودک، تدوین و اجرای برنامه اقدام را در اولویت قرار دهند.
۲- تدوین و اجرای برنامه اقدام باید از طریق مشورت با نهادهای دولتی مربوطه وسازمانهای ذیربط کارفرمایان و کارگران تحقق پیدا کند، و در شرایط مقتضی دیدگاههای سایر گروههای مربوطه نیز در نظر گرفته شوند.
ماده ۷
۱- تمام اعضا موظفند اقدامات لازم به منظور تضمین اجرای موثرمفاد این مقاولهنامه را انجام دهند، از جمله اعمال مجازاتهای کیفری، و در شرایط مقتضی سایر مجازاتها.
۲- تمام اعضا موظفند با در نظر گرفتن نقش آموزش در از بین بردن کار کودک، اقدامات موثر و زمانبندی شدهای رابرای رسیدن به اهداف ذیل اتخاذ کنند:
الف – ممانعت از شرکت کودکان در بدترین اشکال کار کودک؛
ب – تامین کمک ضروری، مستقیم و مناسب به منظور جدا کردن کودکان از بدترین اشکال کار کودک، و بازگرداندن کودکان به زندگی عادی و ادغام آنها در جامعه؛
ج- تضمین دسترسی به آموزش پایه رایگان، و در صورت امکان و به شکل مناسب، تامین آموزش حرفهای برای تمام کودکانی که از بدترین اشکال کار کودک جدا شدهاند؛
د- شناسایی و یاری به کودکانی که در شرایط خطرناک قرار دارند؛
ه- توجه به شرایط ویژه دختران.
ماده ۸
اعضا موظفند به منظور مساعدت به یکدیگر در تحقق بخشیدن به مفاد این مقاولهنامه از طریق همکاریهای بینالمللی فزاینده، اقدامات مقتضی اتخاذ کنند، از جمله پشتیبانی از توسعه اجتماعی و اقتصادی، حمایت از برنامههای فقرزدایی و تحصیل همگانی.
ماده ۹
تصویب و پذیرش رسمی این مقاولهنامه از سوی اعضا باید برای ثبت به اطلاع مدیرکل دفتر بینالمللی کار رسانده شود.
ماده ۱۰
۱- این مقاولهنامه فقط برای آن اعضایی از سازمان بینالمللی کار لازمالاجرا است که تصویبنامهٔ آنها در دفتر مدیر کل سازمان بینالمللی کار ثبت شده باشد.
۲- این مقاوله نامه دوازده ماه پس از تاریخی که تصویبنامهٔ دو عضو در دفتر مدیرکل ثبت میشود لازمالاجراست.
۳- از آن تاریخ به بعد، این مقاولهنامه دوازده ماه پس از ثبت تصویب نامه هر عضو، برای آن عضو لازمالاجراست.
ماده ۱۱
۱- عضوی که این مقاولهنامه را تصویب کرده و به آن پیوسته است، میتواند پس از سپری شدن ده سال از تاریخ آغاز لازمالاجرا شدن این مقاولهنامه، از طریق سندی رسمی که برای ثبت به اطلاع مدیرکل دفتر بینالمللی کار میرساند، پیوستن خود به این مقاولهنامه را پس بگیرد. این ترک مقاولهنامه، تا یک سال پس از تاریخِ ثبت آن قابل اجرا نخواهد بود.
۲- هر عضوی که این مقاولهنامه را تصویب کرده و به آن پیوسته است، و تا یک سال بعد از سپری شدن دورهٔ ده سالهٔ مذکور در بند قبلی از حق خود مطابق این ماده برای ترک این مقاولهنامه استفاده نکند، برای یک دورهٔ ده سالهٔ دیگر متعهد به اجرای آن خواهد بود، و پس از آن، میتواند پس از سپری شدن هر دورهٔ ده ساله، تحت شرایط قید شده در این ماده، این مقاولهنامه را ترک گوید.
ماده ۱۲
۱- مدیر کل دفتر بینالمللی کار موظف است همه اعضای سازمان بینالمللی کاررا از ثبت شدن تمام تصویبنامهها وشکایتهایی که به اطلاع او رسیده است، آگاه سازد.
۲- مدیر کل دفتر بینالمللی کار پس از آنکه همه اعضای سازمان بینالمللی کاررا از ثبت شدن دومین تصویبنامهای که به اطلاع او رسیده است، آگاه ساخت، توجه آنها را به تاریخی که این مقاولهنامه لازمالاجرا خواهد بود جلب خواهد کرد.
ماده ۱۳
مطابق مادهٔ ۱۰۲ منشور سازمان ملل متحد، مدیرکل دفتر بینالمللی کار موظف است جزئیات کامل همهٔ موارد پیوستن یا ترک اعضا را که توسط او و مطابق با مفاد مواد قبل ثبت شده است، برای ثبت به اطلاع دبیرکل سازمان ملل متحد برساند.
ماده ۱۴
هیئت مدیرهٔ دفتر بینالمللی کار هرگاه که لازم تشخیص دهد، موظف است گزارش کارکرد این مقاولهنامه را به کنفرانس عمومی بدهد و لزوم قرار دادن موضوع تغییر کامل یا جزئی آن را در دستور کار کنفرانس، بررسی کند .
ماده ۱۵
اگر کنفرانس از راه اصلاح کامل یا جزئی این مقاولهنامه، مقاولهنامهٔ جدیدی را تدوین کند، مگر آنکه در مقاولهنامهٔ جدید تدبیر دیگری در نظر گرفته شده باشد، آنگاه:
الف- به رغم ماده۱۱ بالا، اگر و زمانی که مقاولهنامهٔ اصلاح شدهٔ جدید لازم الاجرا شده باشد، تصویب مقاولهنامهٔ اصلاح شدهٔ جدید توسط یک عضو و پیوستن به آن، از لحاظ قانونی خودبهخود به معنای ترک بلافاصلهٔ [آن عضو از] این مقاولهنامه خواهد بود؛
ب- از تاریخ لازمالاجرا بودن مقاولهنامهٔ اصلاح شدهٔ جدید، این مقاوله نامه کنونی دیگر قابل تصویب نخواهد بود و پیوستن اعضا به آن میسر نمیباشد.
ماده ۱۶
نسخههای به زبان انگلیسی و فرانسهٔ متن این مقاولهنامه به طور یکسان معتبرند.
