مقاولهنامه شماره ۸۷ سازمان بینالمللی کار؛ دربارهٔ «آزادی تشکل و حفاظت از حق سازماندهی»
چکیده :گروه کارگری کلمه به مناسبت فرا رسیدن «روز جهانی کارگر» قصد دارد ترجمهٔ متن کامل ۸ مقاوله نامه اساسی «اعلامیه جهانی اصول و حقوق بنیادین کار» را برای آگاهی کارگران از حقوق خود منتشر کند. پیش از این، متن مقاولهنامه شماره ۲۹ با موضوع «کار اجباری» منتشر شده بود و حالا مقاوله نامه شماره ۸۷ با موضوع «آزادی تشکل و حفاظت از حق سازماندهی» را در ادامه میخوانید....
کلمه – گروه کارگری: روز جهانی کارگر در شرایطی در پیش روست که با وجود تعهد قبلی جمهوری اسلامی برای اجرای مقاولهنامههای اساسی سازمان بین المللی کار در «اعلامیه جهانی اصول و حقوق بنیادین کار»، برخی مقاولهنامه هایی که از سوی اعضای سازمان بینالمللی کار از جمله ایران پذیرفته شده اند، هنوز به درستی در ایران اجرا نمی شوند و سه مقاولهنامه مهم نیز هنوز در ایران تصویب نشدهاند.
گروه کارگری کلمه به مناسبت فرا رسیدن «روز جهانی کارگر» قصد دارد ترجمهٔ متن کامل ۸ مقاوله نامه اساسی «اعلامیه جهانی اصول و حقوق بنیادین کار» را برای آگاهی کارگران از حقوق خود منتشر کند. مقدمه این سلسله مطالب را در اینجا بخوانید.
پیش از این، متن مقاولهنامه شماره ۲۹ سازمان بینالمللی کار با موضوع «کار اجباری» منتشر شده بود و حالا مقاوله نامه شماره ۸۷ با موضوع «آزادی تشکل و حفاظت از حق سازماندهی» را در ادامه میخوانید:
«اعلامیه جهانی اصول و حقوق بنیادین کار»
مقاولهنامه شماره ۸۷ «سازمان بینالمللی کار» دربارهٔ «آزادی تشکل و حفاظت از حق سازماندهی»
مقدمه
کنفرانس عمومی سازمان بینالمللی کار که بنا بهدعوت هیأت مدیرهٔ دفتر بینالمللی کار در روز ۱۷ ژوئن ۱۹۴۸ سی و یکمین دوره اجلاسیه خود را در سانفرانسیسکو برگزار کرد، پس از تصویب لزوم تدوین یک مقاولهنامهٔ بینالمللی بر اساس پیشنهادهای مختلف ارائه شده دربارهٔ آزادی و تأمین حقوق سندیکایی (هفتمین موضوع دستور جلسه)، و با توجه به مقدمهٔ اساسنامهٔ سازمان بینالمللی مبنی بر بهرسمیت شناختن اصل آزادی سندیکایی با هدف بهبود شرایط کار و برقراری صلح، و نیز نظر بهتصویب اصول بنیادین مقررات بینالمللی کار در سیامین دورهٔ اجلاسیهٔ کنفرانس بینالمللی کار بهاتفاق آراء و همچنین، با توجه به تصویب این اصول در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در دومین دورهٔ اجلاسیهٔ خود و فراخواندن سازمان بینالمللی کار در این اجلاس به ادامهٔ مساعی خویش در خصوص تصویب مقاولهنامههای بینالمللی کار، کنفرانس بینالمللی کار در روز نهم ژوئن سال ۱۹۴۸ مقاولهنامهٔ ذیل را با عنوان «مقاولهنامهٔ آزادی تشکل و حفاظت از حق سازماندهی» بهتصویب رساند.
بخش اول: آزادی سندیکاها
مادهٔ ۱
هر یک از کشورهای عضو سازمان بینالمللی کار که این مقاولهنامه دربارهٔ آنها لازمالاجرا است، متعهد به اجرای مقررات زیر است.
مادهٔ ۲
کارگران و کارفرمایان بدون هیچگونه تبعیضی میتوانند آزادانه و بدون اجازهٔ قبلی، سازمانهای خود را تشکیل دهند یا به سازمانهای موجود بپیوندند، بهشرط آنکه اساسنامههای مصوب را رعایت کنند.
مادهٔ ۳
۱ـ سازمانهای کارگری و کارفرمایی حق دارند آزادانه اساسنامه و آئیننامههای خود را تدوین کنند؛ نمایندگان خویش را برگزینند؛ چگونگی اداره امور و فعالیت خود را تنظیم کرده و برنامهٔ عملی خویش را اعلام کنند.
۲ـ مقامات دولتی باید از هرگونه مداخلهای که منجر به محدودیت این حق یا اشکال در اجرای قانونی آن شود، خودداری کنند.
مادهٔ ۴
سازمانهای کارگری و کارفرمایی را نمیتوان با احکام اداری منحل یا توقیف کرد.
مادهٔ ۵
سازمانهای کارگری و کارفرمایی از حق تشکیل اتحادیه برخوردارند و حق آن را دارند که به سازمانهای بینالمللی کارگری و کارفرمایی بپیوندند.
مادهٔ ۶
مفاد مواد ۲، ۳ و ۴ این مقاولهنامه، شامل اتحادیهها و کنفدراسیونهای متشکل از سازمانهای کارگری و کارفرمایی نیز میشود.
مادهٔ ۷
شخصیت حقوقی سازمانهای کارگری و کارفرمایی و نیز اتحادیهها و کنفدراسیونهای آن نباید مشروط به شرایطی شود که ناقض مفاد مواد ۲، ۳ و ۴ این مقاولهنامه گردد.
مادهٔ ۸
۱ـ سازمانهای کارگری و کارفرمایی، ضمن برخورداری از حقوقی که این مقاولهنامه برای آنها قائل است، مانند همهٔ اشخاص و مجامع متشکل، موظفند قوانین جاری را رعایت نمایند.
۲ـ قوانین کشورها نباید به مفاد تصریح شده در این مقاولهنامه خللی وارد آورد یا اجرای آن ها را با مشکل روبرو سازد.
مادهٔ ۹
۱ـ درجهٔ تأمین و اجرای تضمینهای تصریح شده در این مقاولهنامه در مورد نیروهای مسلح و پلیس باید بر اساس قوانین و مقررات هر کشور تعیین شود.
۲ـ بر اساس اصول و مفاد مقرر در بند ۸ مادهٔ ۱۹ اساسنامهٔ سازمان بینالمللی کار، تصویب این مقاولهنامه از سوی هر کشور عضو، نباید در قوانین، احکام، عرف و توافقهای موجود که متضمن حقوق تصریح شده در این مقاولهنامه برای نیروهای مسلح یا پلیس باشد، تأثیر بگذارد.
مادهٔ ۱۰
در این مقاولهنامه، عبارت «تشکل» هر سازمان کارگری یا کارفرمایی را در بر میگیرد که بهمنظور گسترش و حفظ منافع کارگران یا کارفرمایان تأسیس شده باشد.
بخش دوم: حفاظت از حق سازماندهی
مادهٔ ۱۱
هر عضو سازمان بینالمللی کار که متعهد به اجرای این مقاولهنامه باشد، موظف است همهٔ اقدامات لازم و مناسب را در جهت تضمین حق سازماندهی و استفاده آزادانهٔ کارگران و کارفرمایان از این حقوق به عمل آورد.
بخش سوم: دیگر ملاحظات
مادهٔ ۱۲
۱ـ بهجز سرزمینهای مشمول بند های ۴ و ۵ ذکر شده در مادهٔ ۳۵ اساسنامه سازمان بینالمللی کار که بر اساس سند مصوب ۱۹۴۶ اصلاح گردید، هر عضو سازمان که این مقاولهنامه را میپذیرد، پس از تصویب آن باید در کوتاهترین مدت، همراه با اطلاعیهٔ رسمی پذیرش مقاولهنامه، اطلاعات زیر را برای مدیر کل دفتر بینالمللی کار ارسال کند:
الف ـ مناطقی که در آنها این مقررات بی کم و کاست اجرا خواهد شد؛
ب ـ مناطقی که در آنها این مقررات با جرح و تعدیلهایی اجرا خواهد شد؛
ج ـ مناطقی که در آنها این مقررات قابل اجرا نیست، همراه با ذکر دلایل غیر قابل اجرا بودن آنها؛
د ـ مناطقی که دربارهٔ آنها اخذ تصمیم به آینده موکول میشود.
۲ـ تعهدات برشمرده در عبارتهای الف و ب نخستین بند از این ماده جزء لاینفک این مقاولهنامه بوده و از اعتباری یکسان برخوردارند.
۳ـ هر یک از کشورهای عضو میتواند با ارسال یک اعلامیهٔ جدید، کل یا بخشی از محدودیتهایی را که در خصوص عبارتهای ب،ج، د نخستین بند از این ماده در اعلامیهٔ قبلی خود مطرح کرده است، از میان بردارد.
۴ـ در مدت پیشبینی شده در مادهٔ ۱۶ در خصوص فسخ این مقاولهنامه، هر کشور عضو میتواند با ارسال یک اعلامیهٔ جدید، هرگونه تجدید نظر در مضمون اعلامیههای قبلی خود و همچنین سیاست کنونی خود در مورد سرزمینهای مذکور را به اطلاع مدیر کل برساند.
مادهٔ ۱۳
۱ـ هنگامی که پذیرش مفاد این مقاولهنامه در حیطهٔ اختیار یک سرزمین خودگردان تحتالحمایه باشد، کشور عضوی که مسؤولیت روابط بینالمللی آن سرزمین را برعهده دارد میتواند، با موافقت دولت آن سرزمین، اعلامیهای بهنیابیت از سرزمین مذکور مبنی بر پذیرش تعهدات این مقاولهنامه از سوی آن، برای مدیرکل بفرستد.
۲ـ پذیرش این مقاولهنامه میتواند از سوی اعضاء یا مقامات زیر به مدیرکل دفتر بینالمللی کار اعلام شود:
الف ـ دو یا چند عضو سازمان که ادارهٔ سرزمین تحتالحمایه را بهطور مشترک برعهده دارند؛
ب ـ هر مقام بینالمللی که بر اساس منشور سازمان ملل متحد یا هر مصوبهٔ دیگر بینالمللی مسؤولیت اداره یک سرزمین را برعهده دارد؛
۳ـ در اعلام پذیرشی که بر اساس مقررات بندهای فوق برای مدیرکل دفتر بینالمللی کار ارسال می شود، باید تصریح شود که آیا مقررات این مقاولهنامه عیناً یا با تغییراتی در آن سرزمین اجرا خواهد شد. در صورتی که اعلامیه متضمن آن باشد که این مقاولهنامه با تغییراتی اجرا خواهد شد، باید جزئیات تغییرات ذکر شود.
۴ـ عضو، اعضاء یا مقام بینالمللی ذیربط میتوانند در هر زمان با ارسال یک اعلامیهٔ جدید، تمامی یا بخشی از تغییرات برشمرده در اعلامیهٔ پیشین خود را پس بگیرند.
۵ـ عضو، اعضاء یا مقام بینالمللی ذیربط، در فاصلهٔ مدت پیشبینی شده در مادهٔ ۱۶ این مقاولهنامه در خصوص فسخ آن، میتوانند یک اعلامیهٔ جدید مبنی بر تجدید نظر در مفاد اعلامیههای قبلی خود، و نیز سیاست کنونی خود در خصوص چگونگی اجرای این مقاولهنامه در سرزمین مذکور، برای مدیرکل ارسال کنند.
بخش چهارم: مقررات پایانی
مادهٔ ۱۴
الحاق رسمی به این مقاولهنامه باید به مدیرکل دفتر بینالمللی کار ابلاغ شود و در دفتر مدیرکل به ثبت برسد.
مادهٔ ۱۵
۱ـ این مقاولهنامه فقط برای کشورهایی لازمالاجرا خواهد بود که الحاق آنها توسط مدیرکل دفتر بینالمللی کار به ثبت رسیده باشد.
۲ـ این مقاولهنامه دوازده ماه پس از آنکه الحاق دو کشور توسط مدیر کل دفتر بینالمللی کار به ثبت برسد، به مرحلهٔ اجرا گذاشته خواهد شد.
۳ـ این مقاولهنامه دوازده ماه پس از تاریخ ثبت الحاق هر کشور برای آن کشور لازمالاجرا خواهد بود.
مادهٔ ۱۶
۱ـ هر یک از کشورهای عضو که این مقاولهنامه را امضاء کرده باشد میتواند پس از پایان ده سال از تاریخ اجرای این مقاولهنامه در نوبت نخست، طی یک اعلامیهٔ رسمی که برای ثبت در دفتر مدیرکل دفتر بینالمللی کار ارسال میکند، الحاق خود را لغو نماید. لغو الحاق یک سال پس از ثبت آن در دفتر بینالمللی کار رسمیت خواهد یافت.
۲ـ هر یک از کشورهای عضو که به این مقاولهنامه ملحق گردیده و ظرف یک سال پس از انقضای دورهٔ ده ساله از حق مندرج در بند ۱ این ماده استفاده نکند، برای یک دورهٔ ده ساله دیگر به رعایت مقررات آن ملزم خواهد بود. اما در نوبت بعد میتواند در پایان انقضای دورهٔ ده ساله دیگر، طبق شرایط پیشبینی شده، الحاق به این مقاولهنامه را پس بگیرد.
مادهٔ ۱۷
۱- مدیرکل دفتر بینالمللی کار گزارش ثبت همهٔ درخواستها برای الحاق به این مقاولهنامه یا انصراف از آن را به اطلاع اعضای سازمان بینالمللی کار خواهد رساند.
۲ـ مدیرکل دفتر بینالمللی کار، پس از دریافت دومین اعلام درخواست الحاق به این مقاولهنامه و ثبت آن، توجه اعضای سازمان را به تاریخ ورود مقاولهنامه به مرحله اجرایی جلب خواهد کرد.
مادهٔ ۱۸
مدیرکل سازمان بینالمللی کار، بر اساس مادهٔ ۱۰۲ منشور سازمان ملل متحد، موظف است گزارشی جامع از ثبت همهٔ درخواستهای الحاق یا انصراف از آن را برای دبیرکل سازمان ملل متحد ارسال کند.
مادهٔ ۱۹
هیأت مدیرهٔ دفتر بینالمللی کار در هر زمانی که لازم بداند، ضمن ارائه گزارش جامع در خصوص اجرای این مقاولهنامه به کنفرانس عمومی، در خصوص تجدید نظر کلی یا جزئی در این مقاولهنامه و درج آن در دستور جلسهٔ کنفرانس برای تصمیمگیری، اقدام خواهد کرد.
مادهٔ ۲۰
۱ـ در صورتی که کنفرانس عمومی مقاولهنامهٔ جدیدی را مبنی بر تجدیدنظر کلی یا جزئی در متن این مقاولهنامه تصویب کند و در مقاولهنامهٔ جدید ترتیبات دیگری مقرر نشده باشد:
الف ـ هرگاه مقاولهنامهٔ جدید وارد مرحلهٔ اجرایی شده باشد، پذیرش مقاولهنامهٔ جدید توسط یک کشور عضو، جدا از مفاد مادهٔ ۱۶ این مقاولهنامه، موجب لغو فوری مقاولهنامهٔ کنونی خواهد بود.
ب ـ از تاریخی که مقاولهنامهٔ جدید بهمرحلهٔ اجرا درآید، پیوستن به مقاولهنامهٔ کنونی ممکن نخواهد بود.
۲ـ در هر صورت، این مقاولهنامه به شکل و مضمون کنونی آن برای اعضایی که بدان ملحق شدهاند و به مقاولهنامهٔ تجدیدنظر شده نپیوستهاند، همچنان نافذ و معتبر خواهد بود.
مادهٔ ۲۱
متنهای فرانسوی و انگلیسی این مقاولهنامه هردو از یک اعتبار برخوردارند.
