سایت خبری تحلیلی کلمهhidden pichidden pichidden pichidden pichidden pic
  • صفحه اصلی
  • » انتخابات آزاد مبنای تضمین اعمال حق حاکمیت مردم در اندیشه سیاسی امام خمینی است...

انتخابات آزاد مبنای تضمین اعمال حق حاکمیت مردم در اندیشه سیاسی امام خمینی است

چکیده :امام تاکید دارند اگر خلیفه مسلمین در جلسه ای نشست و کسی حرفی داشت، شجاعانه بگوید و هیچ کس هم متعرض وی نشود. این اصل نظارت همگانی و نحوه اجرای آن و باب تکلیف دینی و روایی «النصیحه لائمه المسلمین» در ساختار نظام تعریف و تضمین نشده است و نظارت به شکلی که باید توسط مردم بر کلیت حرکت نظام اعمال شود، شفاف نیست. ...


امام خمینی دارای دیدگاه روشنی بودند بر این اساس که حکومتی تشکیل شود که اسلام محتوای آن را تشکیل می دهد و آرای جمهور مردم تعیین می کند یعنی حاکمیتی دینی که جامعیت لازم را دارد تا در همه امور با نقش آفرینی و مشارکت مردم و متکی بر خواست و رأی مردم بتواند جامعه را به خوبی اداره کند.

این بخشی از گفت و گوی حمید انصاری، قائم مقام مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام خمینی در مورد اندیشه سیاسی امام خمینی است که در گفت و گو با نسیم بیداری عنوان کرده است.

به گزارش کلمه از این گفت و گوی تفصیلی، انصاری با تاکید بر نقش مردم در اندیشه سیاسی امام خمینی می گوید:  مبنای جدی امام این است که اشخاص و جمعیت ها و اقلیت ها حق ندارند چیزی را به عموم مردم تحمیل کنند. یعنی اگر مطمئن هستید مردم اشتباه می روند، اگر توانستید آنها را آگاه کنید و در صورتی که نمی توانید، حق تحمیل کردن نظر خود را ندارید. در مواردی که مردم احیاناً در جایی اشتباه کردند یک مصلح و هادی باید برود به مردم آگاهی بدهد و آنها را همراه کند. این لزوم همراهی مردم با حکومت از نظر برخی آقایان، با احکام اولیه در تعارض بود.

ضرورت انتخابات آزاد

وی با اشاره به ضرورت برگزاری انتخابات آزاد در اندیشه امام خمینی می گوید: به عنوان تضمین اعمال حق حاکمیت مردم. امام با هر بهانه و استدلالی که آزادی مردم در انتخابات را محدود کند مخالف بودند. حتی در جایی با صراحت فرموده اند (نقل به مضمون) که 500 مجتهد هم حق ندارند برای ملت تصمیم بگیرند. موضع گیری از این صریح تر می شود؟ البته نهادهای نظارتی داریم تا شرایطی مانند اینکه شناسنامه ایرانی باشد ، محرومیت قانونی و محکومیت کیفری نداشته باشد و التزام به مسائلی که در اصول قانون اساسی آمده و شرایطی که ذکر شده است داشته باشد.

انصاری ادامه می دهد: اما اینکه این آقا یا خانم به درد وکالت ، ریاست جمهوری، خبرگان و … می خورد یا نه، و این اصلح است یا دیگری، این گروه به آرمانهای انقلاب و مصالح کشور پایبند تر است یا فلان گروه، تشخیص در این باره حق مردم است نه تشخیص آن نهادها. اینها نصوص امام است و برداشت نیست و به اندازه کافی نص درباره آن وجود دارد. ی

وی می افزاید: امام تاکید دارند اگر خلیفه مسلمین در جلسه ای نشست و کسی حرفی داشت، شجاعانه بگوید و هیچ کس هم متعرض وی نشود. این اصل نظارت همگانی و نحوه اجرای آن و باب تکلیف دینی و روایی «النصیحه لائمه المسلمین» در ساختار نظام تعریف و تضمین نشده است و نظارت به شکلی که باید توسط مردم بر کلیت حرکت نظام اعمال شود، شفاف نیست.

رویه های انحصار طلبانه فعلی

وی با انتقاد از ویژگی های فعلی سیاسی می افزاید: علاوه بر تصریحات قانون اساسی، حوزه های علمیه، مراجع عظام تقلید، باورهای عمیق هزارساله دینی مردم ایران پشتوانه تضمین اسلامیت نظام می باشند اما جمهوریت نظام سیاسی ایران فقط سابقه ای 30 ساله دارد آنهم با وجود افکار مخالف و رویه های انحصار طلبانه ای که اخیرا روبه توسعه نهاده است و متأسفانه هر روز هم دامنه تعریفها تنگتر و دفعی تر می شود، این رکن از نظام جمهوری اسلامی جدا در معرض اسیب است. بیشترین نگرانی که امام نسبت به آینده نظام ابراز کرده اند به گواهی دهها نص کلام ایشان در همین زمینه است. صحیفه امام گواه این مدعاست. میزان پایبندی به این رکن، محک سنجش ادعای پیروی از امام است.

وی با اشاره به دیدگاه های سیاسی امام خمینی در خصوص روند تغییر در این اندیشه می گوید: این تغییر صورت و ساختار نظام بوده را در دو شعبه ببینیم؛ یکی تابع نگاه عرفی امام باشد و دیگری تابع اندیشه دینی امام. خیر اینگونه نبوده است و این جامعیت حرکت، متاثر از نگاه دینی ایشان بوده است در واقع امام فقه راستین را تئوری اداره جامعه می دانستند. با این دیدگاه بود که امام وضع موجود حکومت در ایران در نظام پهلوی را مغایر با اسلام می دیدند.

استبداد جایی ندارد

انصاری در خصوص مصداق های این بینش می افزاید:  تعارض ماهیت نظام سلطنتی با دین و فاصله پر نشدنی راهبرد نظام سلطنتی با موازین دینی یکی از این مولفه ها بود. استبداد به عنوان یکی از مشخصات نظامهای سلطنتی در اندیشه دینی امام هیچ جایگاهی ندارد و قابل جمع با اسلام نابی که امام منادی آن بود نیست، بنابراین یکی از اعتراضات جدی ایشان وجه استبدادی نظام سلطنت بود. نظام مطلوب امام نظامی بر پایه نقش آفرینی مردم و نه یک نفر می باشد. این رویکرد هم شامل تغییر چهره و هم شامل تغییر ساختار و محتوا است. امام عدم نقش آفرینی مردم در حاکمیت و سرنوشت آن را نقطه تقابل دیدگاه اسلامی با نگاه سیاسی حکومت وقت مطرح کردند و حکومت اسلامی را در قالب نظام جمهوری اسلامی به عنوان مدل مطلوب ارائه دادند.

وی با اشاره به نگاه امام به مساله استقلال می افزاید: مداخله بیگانگان در امور داخلی کشور، موضوعی بود که از دید امام، نظام سیاسی ایران همواره در چند قرن اخیر با آن مواجه بوده است. قطع دست بیگانگان، یکی از اهداف مطلوب ایشان بود که پشتوانه منطق دینی دارد. نکته مهم دیگری که امام تعقیب می کردند در نهایت، تامین نظام معیشتی مطلوب و در شان ملت متمدن و متدین ایران بود. در اندیشه سیاسی امام خمینی آبادی دنیای مردم در کنار وظیفه دینی و ایجاد بستر تامین سعادت اخروی از اهم وظایف حکومت دینی است. هدف امام از تغییر چهره ، اینها بوده است. ساختاری که دگرگون شد و ساختار جدیدی که پیشنهاد دادند و تبیین کردند و ارکان اصلی را در زمان خودشان شکل دادند، کاملا ظرفیت لازم را برای نیل به این اهداف دارد. حالا اگر در عمل، ساختارها کارکرد لازم را بواسطه موانع نداشته باشد یا خدای نکرده، ساختارهای طراحی شده در کل و یا ماهیت دگرگون شوند یا برداشت از آنها به نوعی باشد که کارکرد متفاوت و متناقض با اهداف داشته باشد بحث دیگری است.

جمهوری یعنی جمهور مردم

قائم مقام مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام خمینی در مورد نگاه امام به جمهوری بر این باور است که اساس اندیشه سیاسی امام بر پایه رای مردم شکل می گیرد  می افزاید: در اندیشه سیاسی امام چون در زمان غیبت، امام معصوم حاضر نیستند، عنصر زمان و مکان در فهم احکام دینی تعیین کننده و در همه بسترها و عرصه ها از جمله حکومت تسری دارد. قلمرو اجتهاد و نقش زمان و مکان در آن، نکته کلیدی در فهم اندیشه و دیدگاه امام است و کسانی که درباره باورهای امام، حرف های عجیب می زنند باید مستندات خود را ارائه کنند. کسانی که فکر می کنند جمهوریت به عنوان شکل صحیح حکومت در عصر حاضر در اندیشه امام با شیوه حکومتی اسلام تقابل دارد و باید همان مدل دوران خلافت اسلامی و ده قرن پیش و یا مدلی که در ساختار آن جمهور و جمهوریت و رأی مردم و انتخابات نقشی ندارد پیاده شود اینها از مفهوم اجتهاد در منطق امام و نقش زمان و مکان در آن بی اطلاع هستند.

وی  در ادامه گفت: از دید امام آن شیوه در دنیای امروز اصلاً قابل دفاع نیست هرچند که همان شیوه خلافتی که نه بر اساس نص خدا و رسول و نه بر اساس بیعت و رأی مردم که بر اساس تصمیم چند نفر بجای امت و یا بر اساس وراثت بدون نص حجت معصوم شکل می گرفت نیز در اندیشه امام خمینی فاقد مشروعیت است . از دید امام، در این عصر بهترین و کامل ترین شکل حکومت مشروع همان نظام دینی مبتنی بر جمهوریت به معنای رایج آن است یعنی اینکه اصل این نظام با رأی مستقیم مردم تعیین می شود و مصادر و ارکان آن از رهبری نظام گرفته تا ریاست جمهوری و نمایندگان قوه مقننه آن با رأی (مستقیم یا غیر مستقیم) مردم انتخاب می شوند.

ولی فقیه انتخابی است

وی ادامه داد: جمهوریت ضامن مشروعیت حقوقی و قانونی آن است و اسلامیت آن با حضور ولی فقیه حائز شرایط رهبری که با رأی منتخبان ملت انتخاب می شود تضمین گردیده است. لذا این مدل دینی و کاملی که امام پیشنهاد داد و قریب به اتفاق مردم ایران – بجز اقلیتی بسیار اندک – به آن رأی مستقیم دادند اگر هویت جمهوریتی آن کمرنگ و بی تأثیر و یا حذف شود و یا ماهیت محتوایی آن دگرگون شود و بجای احکام و اندیشه های ناب و مترقی و آزادیخواهانه اسلام – آنگونه که امام در مقابل قرائتهای متحجرانه و یا منادیان اسلام آمریکایی و یا دیدگاههای سکولاریستی و یا ضد دینی مطرح کرده است- دگرگون شود به همان میزان از روح و محتوا و قالب نظامی که محصول انقلاب اسلامی و مطلوب امام و مردم ایران بود فاصله خواهد گرفت.

وی در مورد “ولایت مطلقه” و تاکید امام بر آن بر این باور است که پافشاری امام روی قید اطلاق در بحث ولایت مطلقه بیشتر برای شکستن بن بست هایی بود که امکان حضور مردم را در عرصه تعیین سرنوشت سلب می کرد. یعنی نگران نفوذ آنهایی بودند که می گفتند احکام اولیه و فقه و اجتهاد معهود کفایت می کند و نه تنها نقشه راه بلکه جزئیات آنرا هم فقط باید در متون و نصوص دید. امام نگران آن قرائتی بود که برای رأی مردم در عرصه حکومت و رضایت آنان اعتباری قائل نبود و آنرا حق طبقه ای خاص می دانست.

انصاری با تاکید بر نقش مردم در اندیشه سیاسی امام خمینی می گوید:  مبنای جدی امام این است که اشخاص و جمعیت ها و اقلیت ها حق ندارند چیزی را به عموم مردم تحمیل کنند. یعنی اگر مطمئن هستید مردم اشتباه می روند، اگر توانستید آنها را آگاه کنید و در صورتی که نمی توانید، حق تحمیل کردن نظر خود را ندارید. در مواردی که مردم احیاناً در جایی اشتباه کردند یک مصلح و هادی باید برود به مردم آگاهی بدهد و آنها را همراه کند. این لزوم همراهی مردم با حکومت از نظر برخی آقایان، با احکام اولیه در تعارض بود.

کسی حق محدود کردن ندارد

وی با اشاره به ضرورت برگزاری انتخابات آزاد در اندیشه امام خمینی می گوید: به عنوان تضمین اعمال حق حاکمیت مردم. امام با هر بهانه و استدلالی که آزادی مردم در انتخابات را محدود کند مخالف بودند. حتی در جایی با صراحت فرموده اند (نقل به مضمون) که 500 مجتهد هم حق ندارند برای ملت تصمیم بگیرند. موضع گیری از این صریح تر می شود؟ البته نهادهای نظارتی داریم تا شرایطی مانند اینکه شناسنامه ایرانی باشد ، محرومیت قانونی و محکومیت کیفری نداشته باشد و التزام به مسائلی که در اصول قانون اساسی آمده و شرایطی که ذکر شده است داشته باشد.

انصاری ادامه می دهد: اما اینکه این آقا یا خانم به درد وکالت ، ریاست جمهوری، خبرگان و … می خورد یا نه، و این اصلح است یا دیگری، این گروه به آرمانهای انقلاب و مصالح کشور پایبند تر است یا فلان گروه، تشخیص در این باره حق مردم است نه تشخیص آن نهادها. اینها نصوص امام است و برداشت نیست و به اندازه کافی نص درباره آن وجود دارد. یکی دیگر از اصول مورد نظر امام، بحث امر به معروف و نهی از منکر است که بعد از انتخاب آزادانه، مردم کنار نروند و بر مصادر قدرت و عملکرد منتخبین خویش نظارت کنند. امام در نوفل لوشاتو می گوید (نقل به مضمون) حکومتی می خواهیم که مردم در برابر هر مسئولی «چرا» بگویند. و حکومت نیز پاسخگو باشد در سخنرانی های امام می بینیم وقتی که ایشان می خواهد مدل حکومتی پیشنهادی خود را تبیین کند تا مردم را با نظر خود همراه کند و رای بدهند، امام تاکید دارند اگر خلیفه مسلمین در جلسه ای نشست و کسی حرفی داشت، شجاعانه بگوید و هیچ کس هم متعرض وی نشود. این اصل نظارت همگانی و نحوه اجرای آن و باب تکلیف دینی و روایی «النصیحه لائمه المسلمین» در ساختار نظام تعریف و تضمین نشده است و نظارت به شکلی که باید توسط مردم بر کلیت حرکت نظام اعمال شود، شفاف نیست.

وی با انتقاد از ویژگی های فعلی سیاسی می افزاید: علاوه بر تصریحات قانون اساسی، حوزه های علمیه، مراجع عظام تقلید، باورهای عمیق هزارساله دینی مردم ایران پشتوانه تضمین اسلامیت نظام می باشند اما جمهوریت نظام سیاسی ایران فقط سابقه ای 30 ساله دارد آنهم با وجود افکار مخالف و رویه های انحصار طلبانه ای که اخیرا روبه توسعه نهاده است و متأسفانه هر روز هم دامنه تعریفها تنگتر و دفعی تر می شود، این رکن از نظام جمهوری اسلامی جدا در معرض اسیب است. بیشترین نگرانی که امام نسبت به آینده نظام ابراز کرده اند به گواهی دهها نص کلام ایشان در همین زمینه است. صحیفه امام گواه این مدعاست. میزان پایبندی به این رکن، محک سنجش ادعای پیروی از امام است.

 

متن کامل این گفت و گو را در اینجا بخوانید.


13 پاسخ به “انتخابات آزاد مبنای تضمین اعمال حق حاکمیت مردم در اندیشه سیاسی امام خمینی است”

  1. ايران گفت:

    درود بر سه سيد فاطمي خميني , خاتمي , ميرحسين

  2. ناشناس گفت:

    دورود برنخست وزير امام

  3. فرزانه گفت:

    خميني كجايي موسوي تنها شد

  4. ناشناس گفت:

    دست سيد حسن خميني هم درد نكنه براي سايت جماران سلام بر سبزها سلام بر امام سبز ياور ميرحسين

  5. حسين سبز انديش گفت:

    vvvvvvvvvvvvvv همه با هم پیش به سوی vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv

    ( 25 بهمن سبز )

    vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvما بیشماریمvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv

  6. احسان گفت:

    خمینی کجایی موسوی تنها شده،
    کاش زمان امام جنگ نمی بود تا نهاد های مردم سالار قوت می گرفت
    امام مغلوب کاریزمای خودش شد و نتوانست خبرگان را قدرتمند پایه گذاری کند.
    با تشکر از سایت کلمه که در مسیر تفکر مهندس است.

  7. امام خميني گفت:

    امام خميني : من از آقاي كروبي تشكر مي كنم براي زحمت هايي كه ايشان در بنياد شهيد كشيدن

  8. رزمنده دفاع مقدس گفت:

    بنام خدای خمینی(س)
    ذهنیت امام(س) بسیار جلوتر از زمان خویش بود و اگر در دهه شصت به تمام فرامین امام(س) عمل میشد هرگز تندرویهای گاه و بیگاهی که دیده میشد اتفاق نمی افتاد، اگر چه دهه شصت برای من رزمنده با رهبری چنین و عامل اجرایی چون سید بزرگوار و عارف مسلکی چون موسوی عزیز دهه ای آرمانی بود ولی همین دهه چندین و چند سال از ذهنیت مترقی برگرفته از اسلام ناب حضرت امام(س) دور بود! ای کاش منافقین و…دست به اسلحه نمی بردند تا میدیدم که آزادی سیاسی تا کجا میتوانست جان بگیرد و آنگاه به اندیشه های سیاسی حضرت امام(س) بسیار بسیار نزدیکتر میشدیم! او رفت و همه چیز را با خود برد و البته یادگارانی از بیت شریف و همچنین نخست وزیری واقعا از جنس خود باقی گذاشت! انشاء الله سید بزرگوار موسوی عزیز رو تنها نخواهیم گذاشت تا آب رفته با شجاعت و شهامت و درایت این فرزند خلف امام خمینی(س) به جوی بازگردد و با ویرایش اشکالات دهه شصت جمهوری اسلامی بسازیم با مردمانی به معنای واقعی کلمه آزاد اندیش و عزتمند و دولتی پاسخگو در برابر هر اعتراضی!! خدایا به عظمت خون شهدا و رنجها و سختیهای فراوان امام(س) و امت امام(س) سید بزرگوار موسوی و کروبی عزیز رو در زیر چتر حمایت خود قرار بده تا این مردم مظلوم به حق به یغما رفته خود برسند هر چند که شاهدیم که سنتهای تو قدم بقدم در خواب اهالی ظلم به وسیله ی ذخیره انقلاب یعنی موسوی دلاور اجرا میشود!!

  9. اهل کاشانم گفت:

    تو روزگار ما امام (س) خیلی مظلومه، هم خارجی ها علیه ایشون دروغ پراکنی می کنن، هم قدرت طلبان داخلی دروغ هایی را به ایشان نسبت می دهند.
    خدایا خودت چهره ی واقعی امام رو به مردم معترض و مخصوصا ً جوونا نشون بده.

  10. ناشناس گفت:

    یاد امام و شهدا دل و می بره کرب و بلا

  11. هادی سبز گفت:

    مسئولین کلمه باید یک ستونی را اختصاص بدهند به اندیشه های امام تا مردم هر چه بیشتر ازاندیشه های ناب امام آگاه بشوند

  12. محمد رزمنده سابق گفت:

    اقای خمینی بساری از حرف ها و نوشته ها و قول هائی که در حومه پاریس و بهشت زهرا گفتند و قول دادند به عمل در نیامد .و این ها درد ها و پرسش
    ها ئی هستند که ما نند من که در انقلاب شرکت کردیم و هزینه دادیم درذهن مان وتاریخ بی جواب باقی خواهد ماند

  13. خودم گفت:

    بنظر میرسه که شما هم نظر مخالفین رو سانسور می‌کنید، اگر یه ذره به آزادی عقیده و بیان پایبند هستید این نظر من رو سانسور نکنید. مسیحیان یه جملهٔ خوبی‌ دارند:
    By their fruits you will know them
    یعنی‌ “از ثمر‌هایشان خواهید شناختشان”، و ثمر‌های آیت‌الله خمینی همینی هست که در این سی‌ و اندی سال مشاهده کردیم و امروز هم مشاهده می‌کنیم.