آیت الله جوادی آملی: حکومت اسلامی باید ادب را حفظ کند/ پیامبر(ص) به بت ها هم فحش نمی داد

پیامبر(ص) یک‌بار به این بت‌ها فحش نداد، حضرت فرمود از اینان کاری ساخته نیست، اینان مشکل خودشان را نمی‌توانند حل کنند، پیامبر(ص) با این تقوا جامعه را اداره کرد، اگر فحش بدهید، فحش می‌شنوید و مشکلی حل نمی‌شود، تکفیر بکنید، تکفیر دیگران در کار است و غیر از خون‌ریزی کار دیگری نمی‌شود./ ولیعهد عربستان می‌میرد، برخی می‌روند در کنار سفارت عربستان آجیل و شیرینی پخش می‌کنند، این امر نه واجب و نه مستحب و نه معقول و نه منقول است، جلوی این کارها را می‌شود گرفت؛ آن وقت انتظار داریم برای حجاج فرش قرمز پهن کنند!

مصطفی معین: سیاست کنونی سیاست نیست؛ ریا و فساد است

از نظر اخلاقی، سیاستی باقی نمانده است، سیاست کنونی سیاست نیست، سیاستی که در آن ریا و فساد است، سیاست اخلاقی نیست.

با هم مهربان‌تر باشیم

همیشه توهین و سخره گرفتن، رنجش و کینه و دوری قلوب از یکدیگر را به دنبال خواهد داشت. می توان به روشی انسانی، در چارچوب ادب و با استدلالی قوی به نقد باورها و اندیشه ها نشست. می توان دلی را بدون شکستن دلهای بسیاری به دست آورد. در نزد هر کسی چیزهایی یا افرادی و یا باورهایی عزیزند و از جایگاه بالایی برخودارند و نباید با توهین به عزیزانشان با احساساتشان بازی کرد. فرق بسیاری باید باشد بین ما و آن کسانی که بر اساس بی خردی و سستی منطق و استدلالشان در مقابل هر اندیشه مخالف حکم زندان و شلاق و فتوای قتل انسانها را صادر می کنند.

اخلاق محمدی(ص) در دین و سیاست

اگر اخلاق از این جایگاه و منزلت در اسلام برخوردار است، نظامی که خود را اسلامی می نامد باید بیش از هر چیز به اخلاق توجه کند. اگر اینگونه باشد که در نظامی به یک عمل عبادی مستحب توجه ویژه شود اما اخلاق هرگز مورد توجه نباشد، این نظام انحراف اساسی از دین پیدا کرده است. اگر دروغ و تهمت و افتراء و فحاشی در میان مسئولان یک نظام رواج داشته باشد و حتی در وسط خطبه های نماز جمعه، که یک عمل عبادی است، این امور مکرر دیده شود، و اگر قبح دروغ و خدعه و فریب و حیله از بین رفته باشد، و اگر خشونت و بی رحمی و ناجوانمردی جای مدارا و نرمش و رحمت و جوانمردی را گرفته باشد، و اگر تضییع حقوق مسلم مردم جای عدل و داد و قسط را گرفته باشد، چنین نظامی را به چه معنایی می توان اسلامی خواند؟

پیامبر (ص) الگوی مدارا با مردم

سعد بن‌معاذ كه یكی از فرماندهان سپاه اسلام بود در آن روز رجزهایی بدین مضمون خواند: «امروز روز نبرد است، امروز جان و مال شما حلال شمرده می‌شود.» پیامبر(ص) از شنیدن سخنان سعد، بسیار اندوهناك و غمگین شد و سعد بن‌معاذ را از مقام فرماندهی عزل كرد و پرچم را به‌پسر وی، قلیل بن‌سعد سپرد! این عفو و گذشت، عظمت اندیشه، عطوفت و نسیم ملایم مهربانی، جان‌های مكیان را نوازش داد و دل‌های آنان را به‌سوی اسلام و پذیرش دین پیامبر(ص)، متمایل ساخت. اعلان عفو عمومی مكه و بخشش و مدارا با سران كفر و شرك و دشمنان دیرین خود، پس از فتح مكّه یكی از مهربانانه‌ترین، عالی‌ترین و بزرگ‌منشانه‌ترین برخوردهای پیامبر اكرم(ص) بود.

سیاست، از جور ایدئولوژى تا خیر اخلاقی

رضایتبخش ترین راه جمع میان سیاست واخلاق، بازبودن حوزۀ عمومی به نقد و گفتگوهای آزاد است. زیرا هر استدلال «له و علیه»ِ اخلاقی در باب امر واقعی سیاسی ، از طریق سپهر عمومی ِ مکالمه ومفاهمه، امکانپذیر می شود و شرایطِ به محک خوردنِ مداومِ حقانیتِ نظمِ سیاسی، و امکان اعتبار اخلاقی آن را فراهم می آورد. هر کس یا هر جماعتی که درباب سیاست، نقد ونظری اخلاقی (و یا هر دیدگاه دیگری )داردمی تواند از طریق سخن گفتن ونقد آزاد در حوزۀ عمومی، بر امر سیاسی و جهان اجتماعی تأثیر بگذارد.

سیاست، آزادگی، اخلاق

ظاهرا برخی نمی‌توانند دست از سب و لعن بردارند و در چارچوب اخلاق سخن خود را بازگویند. جالب اینکه هر چه به فصل انتخابات نزدیک‌تر می‌شویم تندرو‌ها از ترس رقبای خود، آتش توپخانه اهانت و تهمت و نارواگویی را زیاد‌تر می‌کنند. چه کسانی برای جلوگیری از این بداخلاقی‌ها باید اقدام کنند؟

میرلوحی: از فضای بدبینی، تهمت و بدگویی متأسفیم

امروز ما در حوزه اخلاق وضع خوبي نداريم و بايد از اين‌كه فضاي بدبيني، تهمت و بدگويي از برخي تريبون‌ها مطرح مي‌شود متاسف باشيم. / اگر دين دكان كسب و كار بود و هركس هرجا كسري آورد به نام دين عمل كند آن وقت نتيجه‌اش تنها زدگي جوانان ما از دين خواهد بود. نبايد از اشتباهات به نام دين دفاع كرد. دين نمي‌تواند توجيه كننده ضعف‌ها، سوء استفاده‌ها و ظلم‌ها باشد، دين خداوند همواره حامي فقرا و ضعفا بوده است.

محمد امجد: جامعه‌ای اخلاقی است که مدافع عدالت، صلح، حقوق بشر و مردم‌سالاری باشد

حکومت مبتنی بر قانون، اخلاقی است و حکومتی که مبتنی بر قانون نباشد غیراخلاقی است. از این رو فرد اخلاقی “خودگردان”، که تحت حاکمیت قانون مطلق اخلاقی است که خود به نحو شهودی و وجدانی آن را دریافته است، می تواند و باید در هر گونه جامعه و فرهنگ و نظم و سامان سیاسی که خواه یا ناخواه عضوی از آن است ناقد وضع موجود در راستای بهبود نسبی وضعیت همگِنان و جهت گیری و جهت دادن خود و دیگران به سمت وضع مطلوب باشد.

قاعده زرین اخلاق در کلام پیامبر و امامان

در اخلاق دو قاعده داريم هر دو ارزشمند اما يكي ارزشمند‌تر. به همين خاطر يكي را طلايي و زرين خوانده‌اند و ديگري را نقره‌اي و سيمين. قاعده زرين اين است: «با ديگران آن گونه رفتار كن كه دوست داري آنان با تو رفتار كنند». و قانون سيمين اين است كه: «با ديگران آن گونه رفتار نكن كه دوست نداري با تو آن گونه رفتار كنند». گويا در اديان و مكاتب مختلف به صورت‌هاي مختلف بر اين دو اصل تاكيد شده است.

چرا گلستان همیشه سبز است؟

سعدی وعده داده است که « گلستان » همیشه « سبز » خواهد ماند و «گردش زمان عیش ربیعش را به طیش خریف مبدل» نخواهد کرد و الحق قرن هاست که مردانه بر این عهد ایستاده است … باب اول گلستان « در سیرت پادشاهان » است و سعدی در این فصل بابی بر سیاست عملی گشوده و نکته های ظریفی را در خصوص «سیاست ورزی اخلاقی» آورده است . نکته هایی که هنوز هم تازه می نمایند و هنوز هم می توان با ادبیات سیاسی امروزی از آنها دفاع کرد و آنها را بکار گرفت…

سیاست دین‌دارانه تا دینداری سیاست‌بازانه

اگر خط سياسي و حزبي ما معيار دينداري قرار گيرد در آن صورت است كه ديگر سياست ما ديندارانه نيست، بلكه دينداري ما سياست بازانه است. دين ما، برخلاف فرمايش امام علي(ع)، حصار سياست ما نيست، بلكه سياست حزبي ما حصار دين ماست و دين ما ابزاري در دست سياست.

سیاست‌ورزی خیرخواهانه به جای سیاست ورزی قدرت طلبانه

برای تمامی “دشمنان” هم که پرونده بسازید، باز باید فکری کنید به حال مردمی که حق شان را می خواهند و انتخابات غیرآزاد را خوش نمیدارند و از مشکلات اقتصادی به تنگ آمده اند و سیاست خارجی ماجراجویانه و خلاف عزت ملی را نقد میکنند و… تا وقتی به فکر اصلاح نیفتید، هنوز مسئله شما در میدانِ سیاست حل نشده است.