گاردین: اعتراضات استانبول آغاز بهار ترکی است

چکیده :ناظران اعتقاد دارند، به رغم محبوبیت اردوغان، ادامه‌ بحران و درگیری‌های اخیر می‌تواند موقعیت او را به خطر بیندازد. اعتراض به رفتار خشونت‌آمیز پلیس ترکیه نه تنها به دیگر شهرهای این کشور که به برلین نیز رسیده است. جمعه شب پایتخت آلمان، به عنوان بزرگترین مرکز تجمع مهاجران ترک، شاهد تظاهرات بزرگی در همبستگی با معترضان این کشور بود....

در حالی که تنها چند روز از اعتراضات مردم ترکیه در استانبول می گذرد، روزنامه انگلیسی گاردین از بهار ترکی نوشته است. ریچارد سیمور نویسنده گاردین اعتراضات اخیر را آغاز نبرد مردمی علیه دولت ترکیه می داند.

معترضان ترک از چهار روز پیش در پارک قزی در حاشیه میدان تقسیم در مرکز استانبول تحصن کرده‌ بودند. معترضان از برنامه ساخت و ساز در اطراف این میدان، خشمگین هستند. با وجود اینکه دادگاهی در استانبول برنامه قطع درختان را تعلیق کرده بود اما تحصنی که برای حفاظت از محیط زیست برپا شده بود به اعتراضات سیاسی تبدیل شد.

نارضایتی گسترده‌ از رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه، اعتراض ها را به آنکارا، کشاند و اینگونه شهرهای دیگر مانند بادروم، قونیه و ازمیر نیز درگیر شدند.

به گفته گزارشگران خشونت بی حد پلیس ترکیه باعث گسترش این تظاهرات شد. نیروهای پلیس از همان ابتدا برای متفرق کردن مخالفان از گاز اشک‌آور و خودروهای آب‌پاش استفاده کردند.

در جریان درگیری‌های شدید روز جمعه، شمار زیادی از معترضان، از جمله چند خبرنگار و نماینده مجلس زخمی و عده‌ای بازداشت شدند. سازمان عفو بین‌الملل پلیس ترکیه را متهم کرده که در برخورد با یک حرکت اعتراضی مسالمت‌آمیز افراط کرده است. تشکل‌ها و سازمان‌های مدافع حقوق بشر نیز دولت ترکیه را متهم می‌کنند که حقوق شهروندی را نقض کرده و با اعتراض مسالمت‌آمیز شهروندان با خشونتی نامتناسب برخورد کرده است.

نخست‌وزیر ترکیه اخیرا گفته است پروژه‌ احداث مرکز تجاری در محل پارک گزی، به رغم اعتراض‌ها عملی خواهد شد. تشکل‌های اپوزیسیون دولت اردوغان را متهم می‌کنند که به خواسته‌ها و منافع دیگر گروه‌های سیاسی و اجتماعی اعتنایی نمی‌کند.

ریچارد سیمور نویسنده گاردین به هشدار اردوغان به لیبرال ها در ماه آوریل اشاره کرده و می نویسد: حزب عدالت و توسعه سیاست های پوپولیستی عجیب و غریب و محافظه کارانه ای دارد که پایه های آن در دهه گذشته توسط محافظه کاران بورژا و مسلمان گذاشته شد این محافظه کاران پس از تورگوت اوزال و از دهه 1980 ظهور کردند. حزب عدالت و توسعه با وجود اینکه انکار می کند که یک حزب برخاسته از مذهب است اما برای بدست آوردن پایگاه مردمی از سیاست های مذهبی استفاده می کند.

اکنون بسیاری از معترضان دولت حاکم را متهم می‌کنند که با سیاست‌های اقتدارگرایانه قصد اسلامی کردن جامعه ترکیه را دارد. یکی از معترضان خشمگین جمعه شب به خبرگزاری آلمان گفت: «من خودم وکیلم و اینجا می‌بینیم که فاشیسم اسلامی اردوغان چگونه عمل می‌کند.»

به گزارش دویچه وله، دولت اردوغان در موارد دیگر نیز با مخالفان و معترضان با خشونت رفتار کرده است. بازداشت دانشجویان معترض به افزایش شهریه‌ها و روزنامه‌نگاران منتقد در دولت اسلامگرای حاکم امر کم سابقه‌ای نبوده است.

مطابق گزارش نهادهای بین‌المللی حقوق بشری، ترکیه در کنار ایران و چین از جمله کشورهایی است که بیشترین روزنامه‌نگار زندانی را دارند. افزایش قوانین محدود کننده‌ حقوق شهروندی، از جمله مسائلی است که منتقدان اردوغان آن را نشانه شتاب گرفتن اسلامی کردن کشور ارزیابی می‌کنند.

با این همه با روی کار آمدن دولت کنونی، ترکیه به یکی از قدرت‌های اصلی منطقه و بازیگران عرصه سیاست بین‌المللی بدل شده و اقتصاد رو به رشد و شکوفایی پیدا کرده است.

گروه‌های اپوزیسیون، احزاب لیبرال و چپ و تشکل‌های سکولار از روند تحولات کنونی ناخشنودند و معتقدند دولت اوضاع اقتصادی را بهبود بخشیده اما حقوق شهروندان را مدام محدودتر می‌کند.

ناظران اعتقاد دارند، به رغم محبوبیت اردوغان، ادامه‌ بحران و درگیری‌های اخیر می‌تواند موقعیت او را به خطر بیندازد. اعتراض به رفتار خشونت‌آمیز پلیس ترکیه نه تنها به دیگر شهرهای این کشور که به برلین نیز رسیده است. جمعه شب پایتخت آلمان، به عنوان بزرگترین مرکز تجمع مهاجران ترک، شاهد تظاهرات بزرگی در همبستگی با معترضان این کشور بود.

این در حالی است که خبرگزاری دولتی ترکیه می‌گوید پلیس از میدان تقسیم استانبول عقب نشینی کرده و به معترضان اجازه داده وارد این میدان شوند.

رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه خواهان پایان فوری اعتراضات شده اما با این وجود گفته است که طرح ساخت پارک ادامه خواهد یافت. او در عین حال گفته است که در مورد اتهام توسل بیش از حد پلیس به زور علیه معترضان، تحقیق خواهد شد. اردوغان گفته است معترضان نمایندگی اکثریت جامعه را به عهده ندارند و آنها را متهم کرده که درصدد افزایش تنش‌ها هستند.

روز شنبه پلیس در استانبول برای متفرق کردن معترضان به استفاده از هلی‌کوپتر و گاز اشک‌آور متوسل شد اما همچنان تعداد زیادی از معترضان در حال حرکت به سوی میدان های اصلی شهر هستند. پل های شهر به روی رفت و آمد خودروها بسته شده و وسائل نقلیه عمومی کار نمی کنند. معترضان عمدتا جوان هستند و دولت ترکیه را به استبداد و تلاش برای اسلامی کردن کشور متهم می‌گویند.

آمریکا از نحوۀ برخورد مقام‌های ترکیه با تظاهرات استانبول و زخمی شدن معترضان اظهار نگرانی کرده است. معمر گولر، وزیر کشور ترکیه، قول داده که به اتهاماتی که علیه نیروی پلیس مطرح شده، رسیدگی کند. گفته می‌شود تا کنون بیش از ۳۰۰ نفر توسط پلیس مجروح شده‌اند.