الهه کولایی: هاشمی نگاه جهان به ایران را تغییر میدهد
چکیده :فقدان اعتدال و افراط و تفریط در حوزه سیاست خارجی برای کشور هزینههای سنگینی به همراه داشته. امیدوارم که دولت بعدی با توجه به موفقیتها و ناکامیهای دهههای گذشته، ظرفیت نقد ارزیابی صحیح و واقعگرایانه، از بیش 30سال سیاست خارجی ایران را ایجاد کند. اگر دولت بعدی دولتی معتدل باشد، میتواند با اتخاذ روشهای کارآمد و موفق و کنار گذاشتن یا اصلاح رویکرد شعارزده، شرایطی مناسب و شایسته برای ایران و ایرانی ایجاد کند....
الهه کولایی با انتقاد از دیپلماسی کشور گفته است که فقدان اعتدال و افراط و تفریط در حوزه سیاست خارجی برای کشور هزینههای سنگینی به همراه داشته. امیدوارم که دولت بعدی با توجه به موفقیتها و ناکامیهای دهههای گذشته، ظرفیت نقد ارزیابی صحیح و واقعگرایانه، از بیش 30سال سیاست خارجی ایران را ایجاد کند.
وی می گوید: اگر دولت بعدی دولتی معتدل باشد، میتواند با اتخاذ روشهای کارآمد و موفق و کنار گذاشتن یا اصلاح رویکرد شعارزده، شرایطی مناسب و شایسته برای ایران و ایرانی ایجاد کند.
گفت و گوی الهه کولایی فعال سیاسی و استاد دانشگاه با بهار به شرح زیر است:
حضور چهرههای معتدل در انتخابات و امید به پیروزی یکی از آنان در انتخابات ریاستجمهوری، چه تاثیری بر نگاه گفتمان سیاست خارجی ایران دارد؟
تغییر شرایط کشور، حتی امید به تغییر مواضع و رویکردهای جمهوریاسلامی ایران، در سطح منطقه و بینالمللی دارای پیامدهای مستقیم و فوری است. با توجه به اهمیت ویژه ایران برای جهان، هرگونه تغییر شرایط کشور، بر منطقه و حتی جهان تاثیرگذار است. حضور فردی مانند هاشمی در رقابت انتخاباتی یا انتخاب او به عنوان رییسجمهوری بر فضای روابط بینالملل جهان تاثیر دارد و چنین شخصیتی میتواند نگاه جهان به ایران را تغییر دهد. بهخصوص با توجه به موضوع «برنامه هستهای» جمهوریاسلامی ایران، احتمال تغییر رویکرد در سیاست خارجی ایران میتواند بر مناسبات بعضی کشورهای غربی نیز تاثیرگذار باشد. با در نظر گرفتن تاثیر ایران بر تحولات خاورمیانه هرگونه دگرگونی در آرایش سیاسی کشور، بر منافع ما در منطقه و جهان تاثیر خواهد داشت. متاسفانه در برهههایی از تاریخ سیاسی جمهوریاسلامی، سیاستهای افراطی یا تفریطی بر مناسبات ایران با کشورهای دیگر حاکم بوده است. به این ترتیب هرگونه آثار و شواهدی از کنار گذاشته شدن سیاستهای افراطی و غیرواقعگرایانه در سیاست خارجی ایران، برای دنیا مهم خواهد بود. کشورهای دیگر، چه کشورهای دوست چه کشورهای رقیب ما، تحولات سیاسی ایران را به دقت دنبال میکنند. حتی امید به دوباره حاکم شدن اعتدال و عقلانیت در کشور میتواند سیاست خارجی ایران را از بنبستی که در آن قرار داریم، خارج کند.
از آنجایی که سیاست خارجی ایران جزو مواضع کلی نظام است، تغییر دولتها چه تاثیری بر مناسبات ایران و جهان دارد؟
بنا بر تجربه سی و چند سال گذشته، با وجود ساختار قدرت مشترک، نگرشهای متفاوت تاثیرهای شگرفی بر سیاستهای خارجی ایران داشته است. دگرگونی در پستهای عالی اجرایی و تفاوت نگرش نسبت به مسائل منطقه و جهان، سیاست خارجی ما را تغییر میدهد. عموما با تغییر در مجریان، شاهد تغییر در رفتارها، روشها و برنامههای کلان یا جزیی وزارت امور خارجه بودهایم. فراموش نکنید تحولاتی که بیش از
سه دهه گذشته در روش و منش سیاست خارجی شکل گرفته است، در یک ساختار واحد براساس رویکردهای متفاوت واقعیت پیدا کرده است بنابراین میتوانیم انتظار داشته باشیم عوامل و مسئولان سیاست خارجی با انتقال نگرشهای متفاوت، تاثیر مهمی بر تحولات دیپلماسی کشور داشته باشد. باید نقش کارگزاران سیاست خارجی را در پیگیری و شکل دادن سیاستهای ایران در حوزه بینالملل به درستی مورد تحلیل قرار داد و از بینتیجه خواندن تغییرات حتی کوچک در این حوزه پرهیز شود. حوزه سیاست خارجی، پیچیدگیهای فراوانی دارد و هر تغییر، حتی در سطح مجریان میتواند تاثیرگذار باشد. در بیش از سه دهه اخیر تنوع و تفاوتهای چشمگیری در سیاست خارجی ما در درون یک ساختار واحد قدرت موید این موضوع است.
کدام رویکرد سیاست خارجی ایران برای تغییر باید در اولویت قرار بگیرد؟
مهمترین تغییر باید در حوزه درک منافع ایران در منطقه و جهان صورت بگیرد. امیدواریم نگاهی واقعگرایانه برای پل زدن میان آرمانها با واقعیتها، بر دستگاه دیپلماسی ایران حاکم شود. ایران در بین کشورهای منطقه و جهان از جایگاه ویژهای برخوردار است. اگر نگاه حاکم بر سیاست خارجی ایران از یک نگاه شعارزده به نگاهی واقعگرایانه تغییر کند، میتوانیم امیدوار باشیم در مدت کوتاهی آسیبهای واردشده به کشور و مردم جبران شوند. ایران از ظرفیتهای کافی و اهرمهای ویژه برای نقشآفرینی در منطقه و جهان برخوردار است. با استفاده از تجربههای گذشته و میدان دادن به نیروهای متخصص و کارشناس، امکان دسترسی مردم به منافع واقعی و شایستهشان فراهم میشود.
تغییر نوع نگاه و ادبیات دولتمردان جمهوریاسلامی برای ایجاد تغییر نگاه جهانی نسبت به ایران چقدر تاثیرگذار است؟
بر جهان امروز قواعد، هنجارها و استانداردهایی خاص حاکم است. درک و شناخت این چارچوبها به ما در ایجاد رابطه سازنده با کشورهای دور و نزدیک کمک میکند. ارتقای دیپلماسی کشور ارتباط مستقیم با حوزههای تخصصی مانند روابط بینالملل و سیاست خارجی پیدا میکند. افرادی که تواناییها و مهارتهای لازم در حوزه بینالملل را دارند، باید فرصت نقشآفرینی پیدا کنند. در این صورت آرمانهایی که در سالهای گذشته برآن تاکید شده، قابلیت فعلیت یافتن پیدا میکند. تکلیف دشواری که امروز فراروی سیاستمداران عرصه دیپلماسی قرار گرفته است، ایجاد شرایط لازم برای فعلیت یافتن آرمانهای مردم و کشور است. امروز این ظرفیت در اختیار کشور است که با ارزیابی دقیق و منصفانه هشتسال گذشته و با بهکارگیری تجربه دوران اصلاحات و سازندگی به اصلاح سیاستهای شعارزده بپردازیم؛ به اصلاح رفتارهایی که ما را از اهدافمان دور ساختهاند.
فکر میکنید سیاست تنشزدایی میتواند روش کارآمدی برای رفع نواقص سیاست خارجی ما، در دولت آینده باشد؟
بهره گرفتن از ادبیاتی که امکان سوءاستفاده رقبای جدی کشور ما را از بین ببرد، یک ضرورت انکارناپذیر است. در این زمینه تجربه سالهای اصلاحات و سازندگی میتواند راهگشا باشد. بررسی سود و زیان سیاستهای دوران اصلاحات، سازندگی و هشت سال اخیر، ما را در انتخاب یک رویکرد صحیح براساس تقویت صلح کمک میکند. تغییر سیاستهای نامناسب و غیرکارشناسی به سیاستهای کارشناسی و غیرشعارزده، میتواند به دیپلماتهای ایرانی برای تغییر برداشت جهان از ایران و جمهوریاسلامی کمک کند. دولت بعدی باید سعی کند قضاوت جهان از جمهوریاسلامی را تغییر دهد. امیدوارم شرایطی ایجاد شود که در آن امکان تامین منافع مردم ایران و دفاع از آرمانهای برحق آنها وجود داشته باشد. دولت باید برای رفع دشواریهای گوناگونی که گریبانگیر مردم شده است، تلاش کند. بدون تردید در این زمینه درک ملاحظات رقبا و دوستان واقعی کشور میتواند در انتقال روشهای صحیح تاثیرگذار باشد.
طی هشت سال گذشته، سیاست خارجی دو دهه اول انقلاب اسلامی مورد نقد فراوان قرار گرفت. این انتقادها از چه میزان پشتوانه کارشناسی برخوردار بود؟
یکی از معضلات ایران، درس نگرفتن از تجربهها و نبود نقد و ارزیابی منصفانه مبتنی بر شرایط زمانه و مکانی رخدادهاست. اگر منتقدان دوران اصلاحات و سازندگی پدیدهها را در ظرف زمانی و مکانی آنها بررسی میکردند، متوجه میشدند که بسیاری از انتقادها وارد نیست. معمولا شرایط خاص تصمیمگیریها یا رخ دادن اتفاقات مورد ارزیابی منتقدان قرار نمیگیرد. نمیخواهم وارد بحث درباره کارنامه سیاست خارجی دولت احمدینژاد شوم، تنها به این نکته بسنده میکنم که دولت فعلی به همه ثابت کرد سیاست «شعار» کارساز نیست. فقدان اعتدال و افراط و تفریط در حوزه سیاست خارجی برای کشور هزینههای سنگینی به همراه داشته. امیدوارم که دولت بعدی با توجه به موفقیتها و ناکامیهای دهههای گذشته، ظرفیت نقد ارزیابی صحیح و واقعگرایانه، از بیش 30سال سیاست خارجی ایران را ایجاد کند. اگر دولت بعدی دولتی معتدل باشد، میتواند با اتخاذ روشهای کارآمد و موفق و کنار گذاشتن یا اصلاح رویکرد شعارزده، شرایطی مناسب و شایسته برای ایران و ایرانی ایجاد کند.
خانم کولایی معلوم است اندازه جهان شما بسیار کوچک وبااندازه های واقعی مطابقت ندارد.آیا آقای هاشمی می تواند رودرو با رهبران “تمام” کشورهای دنیا به گفتگوبنشیند؟! سرخودتان را شیره می زنید یا مارا؟!
ایران به چنین فردی نیازدارد