سفر بدون روادید مصری ها به ایران؛ تعارف سیاسی بدون وجاهت قانونی

چکیده :احمدی نژاد در این سفر که به منظور شرکت در دوازدهمین اجلاس سران سازمان همکاری‌های اسلامی در حالی از افزایش سطح روابط و مناسبات سخن گفته است و در حاشیه این اجلاس دیدارها و کنفرانس خبری داشته است که محمد مرسی رییس جمهوری مصر وقتی برای شرکت در اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد به تهران آمد عمر سفرش فقط چند ساعت بود و در سخنان انتقادی خود مواضع ایران در خصوص کشورهای منطقه را زیر سوال برد و بدون هیچ دیداری در حاشیه اجلاس به قاهره بازگشت....

کلمه- گروه بین الملل: در حالی که سفر احمدی نژاد به مصر با حواشی زیادی رو به رو بوده، لغو یک جانبه روادید از سوی این رییس دولت، واکنش هایی به همراه داشته است.

محمود احمدی نژاد در این سفر که به منظور شرکت در دوازدهمین اجلاس سران سازمان همکاری‌های اسلامی در حالی از افزایش سطح روابط و مناسبات سخن گفته است و در حاشیه این اجلاس دیدارها و کنفرانس خبری داشته است که محمد مرسی رییس جمهوری مصر وقتی برای شرکت در اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد به تهران آمد عمر سفرش فقط چند ساعت بود و در سخنان انتقادی خود مواضع ایران در خصوص کشورهای منطقه را زیر سوال برد و بدون هیچ دیداری در حاشیه اجلاس به قاهره بازگشت.

اما احمدی نژاد نه تنها در این سفر دیدارهای متعددی صورت داده است بلکه بر خلاف عرف دیپلماتیک در حالی که هنوز هیچ رابطه ای بین دو کشور تعریف نشده و سفارت خانه ای وجود ندارد، خبر از لغو روادید برای شهروندان مصری داده است.

احمدی نژاد طی دو دوره ریاست بر قوه مجریه بارها آمادگی خود را برای از سرگیری روابط اعلام کرده، اما تاکنون طرف مصری واکنشی نشان نداده است.

روابط ایران و مصر در سال 1358 بعد از آنکه انورسادات رییس جمهوری مصر میزبان محمدرضا پهلوی در مصر شد، قطع شد و فراز و نشیب در این رابطه طی سه دهه گذشته همواره وجود داشته است.

اینک در خصوص لغو یک جانبه روادید برای شهروندان مصری، عوض حیدرپور، از نمایندگان عضو کمیسیون امنیت ملی در همین زمینه گفته که چنین تفاهمی باید در قالب تفاهمنامه و موافقتنامه بین دو کشور باشد و به شکل دوطرفه امضا شود. اینکه ایران تنها یک‌طرفه پذیرای توریست‏های مصری شود، تصمیم دیپلماتیک معقولی نیست. این تنها یک تعارف سیاسی غیررسمی بوده و هیچ وجاهت قانونی ندارد.

وی که با شرق گفت و گو می کرد افزوده است: حتی اگر چنین ماجرایی بخواهد وارد فاز تصویب شود، فرآیند بررسی آن ماه‌ها به‌طول خواهد انجامید. البته در عرف روابط بین‌الملل تعارف چندان دور از ذهن نیست اما این دیگر تعارف است نه واقعیت.

با وجود این حسن قشقاوی، معاون کنسولی، پارلمانی و امور ایرانیان وزیر خارجه با تاکید بر اینکه هر کشوری در لغو روادید ملاحظه خاص خود را دارد، معتقد است: «بدون تردید لغو یک‌طرفه ویزا علاوه بر پیام کنسولی و نشان دادن احترام به اتباع خارجی، بیانگر اوج اقتدار و ثبات سیاسی در یک کشور است. ایران در عالی‌ترین شرایط سیاسی و‌ امنیتی قرار دارد و هیچ مشکلی انسجام ملی کشورمان را تهدید نمی‌کند.» او با بیان اینکه ایران در لغو ویزا بین کشورها محدودیتی ندارد، اعلام کرده که هم‌اکنون مذاکرات اولیه برای لغو دوجانبه ویزا بین ایران و کنیا، ایران و گرجستان و نیز برخی کشورهای آفریقایی انجام می‌شود. ایرانیان به جز ترکیه با کشورهای دیگری از جمله ارمنستان، بنگلادش، سوریه، مالزی، اوگاندا، اندونزی، بولیوی، نپال، جزایر کوک و هاییتی دارای قرارداد لغو روادیدند. ماه‌های پایانی دولت است و هر روز تصمیمی عجیب و غریب در دستور کار قرار می‏گیرد. کمیسیون امنیت ملی مجلس نهم موافق چنین تصمیم ضرب‏ الاجلی برای لغو یک‌طرفه روادید نیست و آن را بیشتر یک تعارف سیاسی قلمداد می‌کند.

در همین حال علی بیگدلی، کارشناس حوزه مسایل بین‌الملل این لغو روادید را مورد پرسش قرار داده و نوشته است که قاعدتا وزیر خارجه ما پیش از طرح این پیشنهاد باید با همتای مصری خود رایزنی کرده و موافقت او را جلب کرده باشد این در حالی است که اظهار نظر اخیر وزیر خارجه مصر مبنی بر اینکه «رابطه با ایران برای ما در اولویت نیست» نشان‌دهنده مسیری دیگر و کاملا در خلاف جهت اظهارنظر وزیر خارجه ایران است. با این شرایط صحبت آقای «صالحی» کاملا خارج از عرف دیپلماتیک است.

او که یادداشت خود را در شرق منتشر کرد، نوشته است: در واقع اصل این پیشنهاد حتی در شرایطی که ایران و مصر رابطه رسمی سیاسی در قالب سفارتخانه و کنسولی ندارند بدون‌اشکال است، کما اینکه هر دو کشور دفتر حافظ منافع دارند و از طریق دفتر حافظ منافع می‌توان این مدل روابط را هموار کرد. اشکال آنجاست که بدون صحبت و موافقت همتای مصری چنین صحبتی شود، درست است که وزیر خارجه ایران خواسته برخوردی صمیمانه از خود نشان دهد اما به نظر می‌رسد این مساله برای مصری‌ها نمی‌تواند خیلی قابل پذیرش باشد چون مساله به این سادگی نیست و کسی که می‌خواهد مثلا از کشور مصر وارد ایران شود باید اجازه دولت خودش را هم داشته باشد.

این کارشناس حوزه مسایل بین المللی می نویسد: وقتی ما نمی‌دانیم نظر دولت مصر درباره سفر اتباعش به ایران چیست و اصلا چنین اجازه‌ای به آنها می‌دهد یا نه، به نظرم چنین پیشنهادی نه تنها کار درستی نبوده بلکه زشت و ناصحیح هم هست. دو طرف باید حتما بر سر این مساله قبلا توافق کرده باشند بعد اگر طرف ایرانی یا مصری چنین پیشنهادی بدهد بلا اشکال است. در حقوق بین‌الملل هم آمده است که حتما باید این توافق بین دو مقام همطراز صورت گرفته باشد. اینکه گفته شود لغو یکطرفه به نوعی نشان‌دهنده اقتدار یک کشور است به نظرم چندان درست نیست. درست است که آقای «احمدی‌نژاد» به مصر سفر کرده اما این سفر در واقع برای احیای روابط نبوده بلکه صرفا برای شرکت در یک کنفرانس بوده است.

از سوی دیگر سایت بازتاب با انتقاد شدید از چنین تصمیمی مبنی بر لغو یک جانبه روادید برای مصری ها نوشته است:دستگاه جاسوسی اسرائیل در مصر بسیار نیرومند است و چه بسا اسرائیل هم از این امکان به راحتی استفاده خواهد کرد.
در مقابل در شرایطی که هنوز دو کشور رابطه در سطح سفارتخانه ندارند، چه چیزی گیر ما خواهد آمد؟ آیا تجارتی شکل خواهد گرفت؟ آیا لغو روادید می تواند کمکی به توسعه تجارت بکند یا باید اراده بالاتری برای این کار باشد؟
به نظر می رسد این هم از ابتکارات مهم دولت فخیمه است که ممکن است عواقب غیر قابل پیش بینی برای کشورمان داشته باشد.
روشن است که باید اولا این کار دو طرفه باشد و ثانیا تعهداتی میان دو طرف در این باره منعقد شود تا از عوارض سوء آن جلوگیری کند.

روزنامه جمهوری اسلامی نیز با انتقاد از سفر احمدی نژاد به مصر تصمیمات این سفر را شتاب زده خواند است.