برای رفتن به پای میز مذاکره با امریکا نیازمند وفاق ملی هستیم

چکیده :دیوار بی‌اعتمادی میان ایران و آمریکا بلند است و حل منازعات بین این دو نیاز به زمانی طولانی دارد. ساده‌انگارانه است که فکر کنیم تمام این مسائل می‏توانند در چند دور مذاکره معدود حل و فصل شوند. تجربه مناسبات با مصر که دولتی اسلامگرا در راس خود دارد و سفرهای دیپلماتیک رسمی متقابلی میان دو کشور در جریان است نشان می‏ دهد که ایجاد رسمی روابط کار ساده‏ای نیست. بر این اساس اولا مسئولان ما باید با برنامه‏ای جدی و منطقی انتظارات را کنترل کنند و ثانیا منافع حداکثری ما در این فرآیند حفظ شود. ...

جاوید قربان اوغلی در خصوص اهمیت پیشنهاد امریکا در برقراری رابطه گفته است: بی‌تردید نتیجه مذاکرات ایران با آمریکا بر پرونده هسته‏ ای کشورمان و فشارها و تحریم‌های خارجی اثرگذار است.

وی می افزاید: اهمیت تغییر رویکرد در قبال غرب و آمریکا کاملا مشخص است. برای رفتن به پای میز مذاکره با آمریکا و حتی غرب پیش از هر چیز نیاز به وفاق ملی و اجماع قوی‌تر عمومی است تا بتوان از همه ظرفیت‏های سیاسی استفاده کرده و افرادی را به کار گرفت که ضمن داشتن تجربه کار دیپلماتیک، کشور و زوایای آن را به خوبی می‏ شناسند.

معاون سابق وزارت خارجه در یادداشتی که در آرمان منتشر شد، نوشته است: نفس مذاکره با آمریکا یا هر کشور دیگری دارای هیچ ارزش مبنایی خاصی نیست، آنچه این فرآیند را ارزشمند می‏ کند در درجه اول شروطی است که طرفین با آن وارد گفت‌وگو می ‏شوند. در درجه بعدی نیز نوع حرکت طرفین بر اساس این شروط و تلاش برای نزدیکی و مفاهمه است که مذاکره را ارزشمند و سازنده می‏ کند.

متن کامل این یادداشت به شرح زیر است:

شاهد هستیم که بعد از ابراز تمایل مقامات آمریکایی برای مذاکره مستقیم با ایران، مقامات کشورمان در سطح رئیس‌ دولت و وزیر امور خارجه نیز از این پیشنهاد استقبال کرده‏ اند، هر چند که شروطی نیز برای آن از سوی ایران تعیین شده است.

نفس مذاکره با آمریکا یا هر کشور دیگری دارای هیچ ارزش مبنایی خاصی نیست، آنچه این فرآیند را ارزشمند می‏ کند در درجه اول شروطی است که طرفین با آن وارد گفت‌وگو می ‏شوند. در درجه بعدی نیز نوع حرکت طرفین بر اساس این شروط و تلاش برای نزدیکی و مفاهمه است که مذاکره را ارزشمند و سازنده می‏کند. حل منازعات میان ایران و آمریکا قطعا تاثیری مستقیم و جدی بر مسائل هر دو کشور خواهد داشت. بی‌تردید نتیجه مذاکرات ایران با آمریکا بر پرونده هسته‏ ای کشورمان و فشارها و تحریم‌های خارجی اثرگذار است.

باراک اوباما از همان اوایل سال 2009 که وارد کاخ سفید شد پیش از هر چیز مساله مذاکره بدون پیش شرط با ایران را مطرح کرد که رویکردی مثبت در فضای آن زمان بود. این رویکرد اما به دلایل متفاوت تغییر کرد و اکنون پیشنهاد مذاکره با ایران را می‏توان متاثر از تغییراتی دید که در دولت جدید آقای اوباما ایجاد شده است. آمدن جان کری به جای هیلاری کلینتون که از سال 1985 تاکنون عضو سنای آمریکا بوده و مشهور به تمایل برای مذاکره با ایران است در این موضع‌گیری اخیر آمریکایی‏ها بی‌تاثیر نبوده است. مهم‌تر اینکه مساله مذاکره با ایران را جو بایدن مطرح کرده که مشخصا مواضع تندتری از اوباما در خصوص ایران داشته است و این نشان از تغییر رویکردی در سیاست‏های جدید آمریکا دارد.

در طرف مقابل اما دستگاه دیپلماسی ایران هم باید بتواند از این موقعیت استفاده مطلوب به نفع خود کند. متاسفانه دیوار بی‌اعتمادی میان ایران و آمریکا بلند است و حل منازعات بین این دو نیاز به زمانی طولانی دارد. ساده‌انگارانه است که فکر کنیم تمام این مسائل می‏توانند در چند دور مذاکره معدود حل و فصل شوند. تجربه مناسبات با مصر که دولتی اسلامگرا در راس خود دارد و سفرهای دیپلماتیک رسمی متقابلی میان دو کشور در جریان است نشان می‏ دهد که ایجاد رسمی روابط کار ساده‏ای نیست. بر این اساس اولا مسئولان ما باید با برنامه‏ای جدی و منطقی انتظارات را کنترل کنند و ثانیا منافع حداکثری ما در این فرآیند حفظ شود.

اهمیت تغییر رویکرد در قبال غرب و آمریکا کاملا مشخص است. برای رفتن به پای میز مذاکره با آمریکا و حتی غرب پیش از هر چیز نیاز به وفاق ملی و اجماع قوی‌تر عمومی است تا بتوان از همه ظرفیت‏های سیاسی استفاده کرده و افرادی را به کار گرفت که ضمن داشتن تجربه کار دیپلماتیک، کشور و زوایای آن را به خوبی می‏شناسند. در عین حال مهم این است که در این خصوص با دیدی فراجناحی، ناظر به مصالح واقعی ملی وارد عرصه شویم. منطق سیاسی و مدیریتی هم می‏گوید که اکنون وقت ایجاد اجماع و همرأیی بیشتر و قوی‌تر در داخل برای حضور پرقدرت‌تر در پای میز مذاکره با آمریکا و غرب است.