در سومین سالگرد رحلت آیت الله منتظری؛ هنوز هم امکان برگزاری مراسم وجود ندارد

چکیده :یک ماه پیش مراسم سالگرد ایشان به سال قمری در نجف آباد برگزار شد اما امکان برگزاری مراسمی که مردم بتوانند حضور پیدا کنند و در شان ایشان باشد نیست. یعنی شاید بتوانیم در یک مسجد کوچکی در یک نقطه دورافتاده در قم برای برگزاری مراسم مجوز بگیریم اما این مناسب شان ایشان و زحمتی که مردم برای رفت و آمد متحمل می شوند، نیست....

فرزند آیت الله منتظری با اشاره به برگزاری مراسم این مرجع تقلید در ماه گذشته گفته است: یک ماه پیش مراسم سالگرد ایشان به سال قمری در نجف آباد برگزار شد اما امکان برگزاری مراسمی که مردم بتوانند حضور پیدا کنند و در شان ایشان باشد نیست. یعنی شاید بتوانیم در یک مسجد کوچکی در یک نقطه دورافتاده در قم برای برگزاری مراسم مجوز بگیریم اما این مناسب شان ایشان و زحمتی که مردم برای رفت و آمد متحمل می شوند، نیست.

وی که بتازگی به دادگاه ویژه روحانیت احضار شده گفته است که هر چه زمان می گذرد، فشارها بیشتر می شود. حسینیه ایشان از پانزده سال پیش، پلمپ است و دفتر ایشان هم که در زمان حیاتشان مورد استفاده بود چند ماه پس از رحلت ایشان بسته شد. ما در منزل یک اتاق برای جواب دادن به مراجعان اختصاص داده بودیم اما حدود ده ماه است که حتی این اتاق هم پلمپ است و مردم که سوال دارند، مجبورند در راهروی منزل حضور پیدا کنند.

فرزند آیت الله منتظری به جرس می گوید: طبق قانون که برای برگزاری مراسم نیازی به مجوز نیست اما اگر قانون اجرا می شد، مشکلی نبود. الان کل خواست اصلاح طلبان اجرای بی تنازل قانون اساسی است، نه اینکه چند اصلش اجرا شود و بقیه متروک باشد.

متن این گفت و گو به شرح زیر است:

آقای منتظری علت احضار شما به دادگاه ویژه روحانیت چه بود؟
ساعت ده صبح بخاطر احضاریه که قبلا دریافت کرده بودم به دادسرا مراجعه کردم و تاساعت دوازده صحبت کردیم. اتهامات در خصوص حضور من در سرای اهل قلم به دعوت دکتر مهدی خزعلی بود. متاسفانه صحبت های من در سرای اهل قلم را بد انعکاس داده بودند و حتی به مسئول دادسرا گفتم “شما باید مامور خود را توبیخ کنید که صحبت های من را به غلط گزارش کرده است. عین صحبت های من را منعکس نکرده و برداشت خود را گفته است. این امر هم باعث شده است تا ارگانی مثل شما به اشتباه بیافتد.” وقتی سوالات آنها را جواب دادم احساس کردم قانع شدند.

محور بحث شما در سرای اهل قلم چه بود؟
صحبت من در آنجا مربوط به سکوت مراجع تقلید بود. گفته بودم که مراجع یا باید مانند آیت الله منتظری باشند که در همه موارد اظهار نظر می کردند یا مانند آیت الله بهجت که در هیچ موضوعی اظهار نظر نمی کردند. اما اگر قرار باشد بعضی از آقایان در برخی موضوعات اظهار نظر کنند و در مورد برخی موضوعات دیگر سکوت کنند، سکوت آنها تایید آمیز محسوب می شود. مانند برخی که در مورد حضور بانوان در استادیوم آزادی اظهار نظر کردند و فریاد وا اسلاما سر دادند، اما در مورد قضیه ای مانند کهریزک که آن جنایات صورت گرفت و افراد در آنجا شکنجه و کشته شدند، سکوت کردند. اینها متاسفانه به اسم جمهوری اسلامی و حکومت اسلامی انجام شده است زیرا ادعای حکومت بر این است که احکام اسلام اجرا می شود. گفتم که اگر اینچین شود با عدالت سازگار نیست. اما صحبت های من را اینگونه منعکس کرده بودند که من گفته ام خیلی از مراجع تقلید ما عادل نیستند. این نتیجه گیری آنها با صحبت ها و مقدمات من بسیار فرق داشت.

آقای منتظری شما اخیرا نامه ای خطاب به مراجع و علما نوشته اید و در آن نامه از آنها خواسته اید تا مسئولان نظام را از وضعیت خانواده های زندانیان سیاسی و ستم های رفته بر آنها آگاه سازند. فکر می کنید مسئولان نظام از آنچه در کشور رخ می دهد، آگاه نیستند؟
این یک اتمام حجت است. اگر مسئولان نظام آگاهی دارند و واکنشی نشان نمی دهند که واقعا جای تاسف دارد. البته احتمال ضعیف دارد که آگاه نباشند و این اتمام حجت است که نسبت به ظلمی که بر این افراد بی گناه می شود، عملی انجام دهند زیرا ظلم مخرب است و از گناهان نابخشودنی است.

با توجه به اینکه از خصوصیات برجسته آیت الله منتظری به عنوان یک مرجع تقلید، “شهامت” و “قدرت” ایشان در مقابله با ظلم و ستم بود؛ در حال حاضر مراجع و علما چگونه می توانند در جلوگیری از ستم انجام وظیفه کنند؟
کافی است به وظیفه شرعی خود عمل کنند. همانگونه که در رساله های خود نوشته اند که امر به معروف و نهی از منکر واجب است، همین را خودشان عملا انجام دهند، زیرا امر به معروف و نهی از منکر در عمل است که تاثیر گذار است. دستور است که با اعمال خودتان نهی از منکر کنید نه اینکه فقط با زبان. اگر مراجع در خصوص مسائل به ویژه کارهای زشتی که به نام اسلام انجام می شود، بازرس و نماینده معرفی کنند تا مثلا از زندان ها بازدید کنند، مسائل حل می شود. همانگونه که آیت الله منتظری در زمان امام خمینی اینکار را انجام می داد. بسیاری از اطلاعات دسته اول آیت الله منتظری به خاطر شورای سه نفره ای بود که حضورا با زندانیان صحبت می کردند و در جریان اوضاع قرار می گرفتند. همیشه دور شخصیت ها افرادی هستند که اوضاع را عادی نشان می دهند تا به منافع خود برسند. اگر مراجع افرادی را تعیین کنند تا شخصا مراجعه کنند، دیگر اینطور ساکت نمی نشینند.

فردا سومین سالگرد رحلت آیت الله منتظری است. آیا مراسمی برگزار خواهد شد یا همچنان برگزاری مراسم برای سالگرد ایشان ممنوع و همراه با محدودیت هایی است؟
یک ماه پیش مراسم سالگرد ایشان به سال قمری در نجف آباد برگزار شد اما امکان برگزاری مراسمی که مردم بتوانند حضور پیدا کنند و در شان ایشان باشد نیست. یعنی شاید بتوانیم در یک مسجد کوچکی در یک نقطه دورافتاده در قم برای برگزاری مراسم مجوز بگیریم اما این مناسب شان ایشان و زحمتی که مردم برای رفت و آمد متحمل می شوند، نیست.

اشاره به گرفتن مجوز کردید، آیا باید برای برگزاری مراسم سالگرد مرجعی که تا این حد در بین مردم از مقبولیت و محبوبیت برخوردار است، درخواست مجوز شود؟
طبق قانون که برای برگزاری مراسم نیازی به مجوز نیست اما این از همان قانون های نانوشته ای است که در کشور اجرا می شود. برای نمونه راهپیمایی اگر همراه با حمل سلاح نباشد و مخل مبانی اسلام هم نباشد، نیازی به مجوز ندارد. اما دیدیم که حوادث پس از انتخابات سال 88 شروعش با این بود که راهپیمایی مسالمت آمیزی که نیازی هم به مجوز نداشت را اغتشاش نامیدند و برخورد خشن با شرکت کنندگان کردند که هنوز عواقب سوء آن ادامه دارد. اگر قانون اجرا می شد، مشکلی نبود. الان کل خواست اصلاح طلبان اجرای بی تنازل قانون اساسی است، نه اینکه چند اصلش اجرا شود و بقیه متروک باشد.

در اطلاعیه اخیر خود از بسته بودن دفتر و حسینیه آیت الله منتظری انتقاد کرده اید . در حال حاضر مراجعات مردم و علاقمندان ایشان چگونه و در چه محلی صورت می گیرد؟
هر چه زمان می گذرد، فشارها بیشتر می شود. حسینیه ایشان از پانزده سال پیش، پلمپ است و دفتر ایشان هم که در زمان حیاتشان مورد استفاده بود چند ماه پس از رحلت ایشان بسته شد. ما در منزل یک اتاق برای جواب دادن به مراجعان اختصاص داده بودیم اما حدود ده ماه است که حتی این اتاق هم پلمپ است و مردم که سوال دارند، مجبورند در راهروی منزل حضور پیدا کنند.

آیا دفتر مراجع منتقد پس از فوتشان بسته می شده است یا این حساسیت فقط بر روی آیت الله منتظری است و دخالت حکومت در این امر ناشی از چیست؟
این امر فقط در مورد ایشان انجام شده است. یعنی دفتر مراجعی مانند مرحوم آیت الله بروجردی بیش از پنجاه سال است که باز است و مردم و علاقمندان ایشان می توانند رفت و آمد کنند. در حقیقت این برخوردها برخورد سیاسی است. الان متاسفانه یک بخشی از نظام، سیاست هایی دارد که می خواهند نام آیت الله منتظری بطور کلی فراموش شود.

ممنوعیت نشر آثار علمی و فقهی ایشان بخاطر همین سیاست ها است؟
بله، حتی کتاب های غیرسیاسی ایشان مثل شرح نهج البلاغه را اجازه انتشار نمی دهند و این به این دلیل است که می خواهند نام ایشان نباشد و فراموش شود. بعد از فوت ایشان حتی یک جلد کتاب از ایشان اجازه انتشار نگرفته است.

آیت الله منتظری بیش از پنج سال در حصر خانگی بسر بردند و این دوران را با صلابت تحمل کردند. فکر می کنید حصر آقایان موسوی و کروبی تاثیری بر روی آنها و مواضع آنها دارد و آیا اساسا حصر مورد تایید شرع و قانون است؟
به هیچ وجه، حصر در حقیقت یک مجازات بدون محاکمه است. امروز هم در دادگاه ویژه روحانیت به این موضوع اشاره کردم. گفتم آقایان موسوی و کروبی از دوستان آقای خامنه ای بودند اگر امکان یک ملاقات و گفت و گوی دوستانه صورت بگیرد، بسیاری از مشکلات حل خواهد شد. اینگونه نیست که این آقایان در مقابل نظام ایستاده باشند بلکه می خواهند نظام اصلاح و قانون اجرا شود. احساس کردم کسانی که در دادسرای ویژه بودند، این مسئله را قبول داشتند اما متاسفانه عده ای هستند که نمی خواهند مسائل حل شود. مانند عده ای که نمی خواهند روابط ایران و آمریکا حل شود. در حالی که ایران می تواند مسائل خود را با جامعه جهانی حل کند و مردم زندگی راحتی داشته باشند. حالا این عده هم منافعاشان در این است که این مسائل حل نشود. آقایان موسوی و کروبی دوستانی هستند که انتقاد کرده اند و دشمن نیستند و جفا است که با دوستان دلسوز اینچنین برخورد شود. این مسائل با گفتگو حل خواهد شد، حداقل امتحان کنند.

وظیفه مراجع و علما در مقابل حصر آقایان موسوی و کروبی چیست و آیا دیدارهایی از سوی مراجع برای رفع حصر صورت گرفته است؟
بله پیام هایی رد و بدل شده است. حتی آیت الله موسوی اردبیلی مستقیم به تهران رفتند و با مقام رهبری دیدار داشته اند و از آزادی آقایان موسوی و کروبی دفاع کرده اند اما متاسفانه موثر واقع نشد.

در میان اظهاراتتان اشاره داشتید که برخی از افراد نمی خواهند این مشکلات حل شود و از سویی به دیدار مستقیم برخی مراجع با آقای خامنه ای اشاره داشتید، به نظر شما آقای خامنه ای موافق این حصر هستند یا مخالف؟
البته ایشان هم از افراد دیگری که در بیت و ارگان های مختلف هستند، جدا نیستند. به عبارتی نظام و رهبری نظام از ارگان های نظام جدا نیست. در هر حال این پیشنهاد پذیرفته نشده و این باعث تعجب است. یک بار امتحان کنند که محبت به کسی که نظر مخالف دارد چه تاثیری بر جای می گذارد. در شرع مقدس و در زمان پیامبر(ص) و امام علی (ع) اینکار انجام می شده است و حتی کسانیکه در کوچه و خیابان پیامبر را اذیت می کردند، پیامبر در زمان بیماری آنها به عیادتشان می رفته است. در حالیکه آقایان موسوی و کروبی اصلا قابل مقایسه نیستند با کسانیکه پیامبر را مورد آزار قرار می دادند. اگر ادعا داریم که پیرو همان پیامبر و امام علی هستیم باید از رفتار آنان الگو بگیریم.

به عنوان آخرین سوال شما چه راهی برای برون رفت وضعیت کنونی پیشنهاد می دهید؟
تجدید نظر در گذشته و برگشت از راه هایی که صلاح نبوده است. یک جمله ای را آیت الله منتظری از استادشان مرحوم آیت الله بروجردی نقل می کردند که “مرد آن است از حرف خود برگردد”. یعنی اگر ببیند که یک سیاستی اشتباه بوده است از آن برگردد. اگر ببینند که این فشارها نتیجه درست نداشته است، از آن برگردند. گذشته از اینکه این خشونت ها اصلا با فرهنگ اسلام سازگاری ندارد. تجربه هم نشان داده است که این راه ها به جایی نمی رسد و هر روز بر فاصله ها افزوده می شود. بنابراین راهی جز برگشت از راه های خطا به راه های درست نیست.