شهید بهشتی درباره کتاب مارکس به رجوی چه گفت
چکیده :شهید بهشتی گفت: "اشکال ما همین جا است. شما اصلاً مارکسیسم را نشناختهاید و تعریف ارزش اضافی این نیست. این تعریف از ترجمه شده کتاب کاپیتال به زبان انگلیسی گرفته شده است، ولی من اصل آن را برایتان میخوانم." سپس کتاب کاپیتال مارکس به زبان آلمانی را آورد و آن را خواند و ترجمه کرد. آنگاه رو به او کرد و گفت: "اختلاف ما با شما این است که شما هنوز اصول را نمیدانید....
غلامعلی رجایی در وبلاگ خود، ماجرایی را به نقل از کتاب خاطرات محمد پیشگاهی فرد (منتشر شده توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی، صفحه ۲۰۱) منتشر کرده که در آن آمده است:
این ماجرا را خودم از زبان شهید بهشتی شنیدم. چند ماهی از انقلاب نگذشته بود که پس از فوت آیتالله طالقانی، مسعود رجوی از آیتالله بهشتی تقاضای ملاقات کرد . آیتالله بهشتی او را در منزلش پذیرفت و آن طور که خود شهید بهشتی میگفت جلسه مفصلی با او داشته است.
رجوی در آن ملاقات گفته بود: “با توجه به مجموعهای که در مملکت داریم، به لحاظ سابقه مبارزاتی و اشراف بر مسائل سیاسی و اقتصادی و موقعیت اجتماعی شما، در نظر داریم با شما ارتباط برقرار نموده و بیعت نماییم. منتهی شرایط و نظریاتی داریم.”
آقای بهشتی درپاسخ او گفتند: “اختلافات ما با شما اختلافات صوری و سطحی نیست، بلکه اختلافاتی عمیق بوده و از اعتقادات اصولی سرچشمه میگیرد.”
آن طور که خود شهید بهشتی برایم تعریف کرد، ایشان درباره اسلامشناسی با رجوی بحث کرده بود؛ به ویژه مباحثی که بعد از جدایی اپورتونیستها به وجود آمده بود و رجوی رهبری آن جریان را به عهده داشت.
ایشان فرمودند: من در مباحث اسلامی به دلیل عدم تسلط رجوی چندان وارد این مباحث نشدم؛ اما به او گفتم: آقای رجوی، اشکال من بر شما در این است که حتی مارکسیسم را هم نشناختهاید. این سخن تعجب او را برانگیخت و در این زمینه با من وارد بحث شد.
به او گفتم: “شما این زیربنای اقتصادی مارکسیسم را از چه کتابی گرفتهاید؟” گفت: “از کتاب کاپیتال مارکس.” گفتم: “از کدام نسخه است؟ متأسفانه اشتباهات زیادی در ترجمه نسخه آلمانی به زبان انگلیسی وجود دارد و اگر شما به کتاب اصلی به زبان آلمانی مراجعه کنید، متوجه میشوید که خیلی اشتباهات اساسی در تعریف اقتصاد مارکس وجود دارد. من این تفکر اشتباه را در تحلیلهای شما دیدهام.”
شهید بهشتی در ادامه بحث از رجوی تعریف ارزش اضافی در اقتصاد را خواسته بود. رجوی تعریفی ارائه داد شهید بهشتی گفت: “اشکال ما همین جا است. شما اصلاً مارکسیسم را نشناختهاید و تعریف ارزش اضافی این نیست. این تعریف از ترجمه شده کتاب کاپیتال به زبان انگلیسی گرفته شده است، ولی من اصل آن را برایتان میخوانم.”
سپس کتاب کاپیتال مارکس به زبان آلمانی را آورد و آن را خواند و ترجمه کرد. آنگاه رو به او کرد و گفت: “اختلاف ما با شما این است که شما هنوز اصول را نمیدانید. شما با یک سری شعار آمده، مبناهایی را به عنوان اسلامشناسی، اقتصاد اسلامی و اقتصاد مارکسیستی با هم خلط کرده و آن را مبنای ایدئولوژیک خود قرار دادهاید. ما به طور کلی اینها را قبول نداریم. شما باید همه اینها را زمین گذارده و اسلام را از منظر اصول خودش شناخته و به آن عمل کرده، تبلیغ و تبیین کنید. در این صورت ما حاضریم با شما صحبت و بحث کنیم و این رویه را ادامه بدهیم تا به یک نقطهای برسیم.”
آنطور که شهید بهشتی تعریف میکرد آن جلسه بسیار عجیب و مفصل بوده و بسیاری از اشتباهات اصولی مجاهدین در مباحث مختلف و شناخت اسلام را در آن جلسه تذکر داده بود. تعبیر من به عنوان یک ناظر این بود که آنها از همان زمان از شهید بهشتی برای همکاری مأیوس شدند و به این نتیجه رسیدند که شخصیت ایشان والاتر و بالاتر از آن است که آنها میاندیشیدند، چرا که با تسلط و آگاهی او بر فلسفه شرق و غرب، امکان رویارویی با وی را نداشتند. به نظر من از همان جا مقدمات فاجعه هفتم تیر پایهریزی شد.
آقای شیرین دوست بسیار زیبا بیان کردید . تا زمانی که مفاد این اعلامیه به طور جدی پیگیری نشود. شاهد دولت مطلقه و انحصار طلبی خواهیم بود که هنوز در قرن 17 سیر میکند. و به رعیت پنداری مردم خویش میپردازند. کسانی که روزی قرار بود ولی نعمتان ما باشند!