حمله اسرائیل به غزه، پیامد نگرانی از نتایج بهار عربی و حکومت‌های مردمی

چکیده :در نتيجه تحولات كشورهاي عربي و روي كار آمدن حكومت‌هاي نسبتا مردمي و كنار رفتن سيستم‌هاي فردي كه اين فرصت را به اسراييل داده بود تا با توافق با سران حكومت‌ها خيالش از همه‌چيز راحت شود، اين فرصت از اسراييل گرفته شده است و دموكراسي‌هاي عربي اسراييل را در بحراني عميق فرو خواهد برد. رژيم غاصب در حال حاضر از هميشه نگران‌تر است. وجود حكومت‌هاي مردمي، موقعيت و اعتماد به نفس فلسطيني‌ها و خصوصا حماس را بالا برده است و در مقابل نگراني‌ اين رژيم براي ادامه حيات و حفظ معادلات گذشته را زير سوال برده است. ...

سرنگوني يك جنگنده صهيونيستي با آتش پدافند هوايي مقاومت در غزه، اصابت موشک به ساختمان كنيست اسراييل از يك سو ورود نخست‌وزير مصر به غزه از سوي ديگر را بايد يكي از مهم‌ترين رخدادهاي روز گذشته جنگ غزه نسخه 2012 آن برشمرد.

این عبارات، اولین جملات گزارش روزنامه اعتماد از درگیری های اخیر اسرائیل و حماس است که در بخش دیگری از آن آمده: امروز درگيري ناهمگون بين ماشين جنگي چهارمين قدرت نظامي جهان با مبارزان فلسطيني نه‌تنها فلسطين اشغالي بلكه تمامي منطقه اصولا متشنج را به سوي التهاب هرچه بيشتر پيش مي‌برد. صدها حمله هوايي ارتش اسراييل را مبارزان فلسطيني با صدها موشك كوتاه و ميانبرد خود پاسخ دادند؛ موشك‌هايي كه تا 15 كيلومتري آن سوي تل‌آويو هم رسيد.

اما هدف اسرائیل از این حمله بی سابقه به غزه چیست؟ این سؤال را اعتماد تلاش کرده با انتشار یادداشتی از محمدعلی سبحانی پاسخ دهد. وی به طور خلاصه معتقد است که اسرائیل از پیامدهای بهار عربی نگران شده و می خواهد آرایش جدیدی را که در منطقه در حال شکل گرفتن است، بر هم بزند. متن این یادداشت را با هم بخوانیم:

عمليات وحشيانه رژيم صهيونيستي در غزه غيرمنتظره بود چرا كه مدت‌هاي مديدي است ميان فلسطيني‌ها و اسراييل اتفاق عملياتي مهم و قابل توجهي نيفتاده بود. عمليات استشهادي فلسطيني‌ها انجام نشده است و فلسطيني‌ها بيشتر در انديشه بازسازي وحدت مردم فلسطين بوده و به بهبود شرايط زندگي در غزه مشغول بودند. از جمله آخرين تحرك در غزه با سفر امير قطر شكل گرفت و قول سرمايه‌گذاري و كمك گسترده به مردم غزه (چهارصد ميليون دلار) در دستور كار قرار گرفته است.رژيم اشغالگر ادعا كرده كه شروع‌كننده عمليات حماس بوده است اما مثل روز روشن است كه اسراييلي‌ها عمليات غزه را با دلايل ديگري آغاز كرده‌اند و هدف آنها بر هم زدن معادلاتي است كه در نتيجه تحولات كشورهاي عربي در منطقه به وجود آمده است و رژيم‌هاي ديكتاتوري مثل مبارك حذف شده و جاي آنان را مردمي گرفته‌اند كه حالا اسراييل براي توافق بايد طيف وسيعي را راضي كرده و با مردمي روبه‌رو شود كه ده‌ها سال است نفرت از جنايت‌هاي هولناك اين رژيم را در سر پرورانده‌اند. خالد مشعل، رييس دفتر سياسي حماس كه در جريان تحولات كشورهاي عربي در همه جا به همراهي با مردم عرب در مقابل رژيم‌هاي سركوبگر پرداخته است در تحليل اين اقدام اسراييلي‌ها مي‌گويد با وجود تحولات كشورهاي عربي، اسراييلي‌ها بسيار ضعيف‌تر شده و اقدامات جنايتكارانه اسراييل را از موضع انفعالي ارزيابي مي‌كند. مشعل همچنين مي‌گويد امروز تفاوت جدي ميان مصر قديم و جديد وجود دارد و حدود 90 ميليون مصري را كه در اين ايام شجاعانه برخورد مي‌كنند در كنار مردم فلسطين ارزيابي مي‌كند. وي مي‌گويد در بقيه كشورهاي عربي نيز تفاوت بسياري ايجاد شده است و اسراييل در حال ارزيابي عكس‌العمل اعراب و مسلمانان است. او درخواست مي‌كند رهبران عرب و مسلمان خواسته‌هاي خود را بالا ببرند و شرايط و قانون بازي را عوض كنند. در عين حال رژيم غاصب مثل هميشه به مظلوم‌نمايي و تهديد در كنار هم پرداخته از طرفي برخي از مقامات مي‌گويند كه اين حركت صرفا پاسخ به حملات حماس بوده است اما از جانب ديگر جناح‌هاي تندرو تهديد را به حد اعلا رسانده‌اند. يك مقام دولتي مي‌گويد «خون يك يهودي بيش از خون تمامي اهالي غزه ارزش دارد و اگر لازم باشد كاري مي‌كنيم كه همه اهالي غزه به سوي صحراي سينا فرار كنند.» اين ديدگاه‌هاي نژادپرستانه در اسراييل خصوصا در دولت كنوني اسراييل كه از افراطي‌ترين دولت‌ها در تاريخ اين رژيم به حساب مي‌آيد چيز تازه‌يي نيست و با توجه به در پيش بدون انتخابات در اسراييل بيش از يك بلوف ارزيابي نمي‌شود اما در عين حال حساسيت اوضاع در منطقه را نشان مي‌دهد. تا لحظه نوشته شدن يادداشت 20 فلسطيني به شهادت رسيدند و سه اسراييلي نيز در يكي از شهرك‌هاي نزديك مرز غزه جان خود را از دست داده‌اند. بمباران‌ها كم و بيش ادامه دارد و موشك‌هاي قسام و فجر هم به سوي نقاطي در فلسطين اشغالي پرتاب شده است اما پديده اين دور از درگيري‌ها اصابت موشكي با برد 75 كيلومتر به جنوب تل‌آويو (پايتخت رژيم اشغالگر) است كه به اين درگيري ابعاد استراتژيك داده است به اين معني كه اولا كارايي موشك‌هاي دفاعي رژيم در تل‌آويو را زير سوال برده، ثانيا امكان پاسخگويي حماس در عمق خاك رژيم را عملياتي كرده است. تحليلگران معتقدند اين بخش از بازي ممكن است در محاسبات اسراييلي نبوده باشد اما به هر صورت وعده تلافي را مقامات نظامي رژيم مطرح كرده‌اند. اينكه اين دور از درگيري‌ها تا چه اندازه گسترش يافته و ميانجيگري‌هاي مصر و تلاش‌هاي امريكا براي كنترل بحران تا چه ميزان توفيق پيدا كند، هنوز معلوم نيست، ليكن تا يكي دو روز آينده معلوم خواهد شد كه مسير تحولات چيست.

ارزيابي و تحليل نگارنده از اقدامات رژيم اشغالگر و شرايطي كه خصوصا پس از تحولات كشورهاي عربي و سقوط رژيم مبارك و به وجود آمدن مجموعه‌يي از كشورهاي تحت عنوان تحولات كشورهاي عربي خصوصا اتفاقاتي كه در سوريه در جريان است و احتمال روي كار آمدن سيستم متفاوت از گذشته و همچنين مسائلي كه در اردن در حال وقوع است مي‌تواند در نهايت به رشد حركت‌هاي مردمي، خصوصا اسلام‌گرايان منجر شود و نكاتي قابل تامل دارد كه عبارتند از: 1-‌ سابقا در همين روزنامه اعتماد طي يادداشتي تحليلي را ارائه كردم كه در نتيجه تحولات كشورهاي عربي و روي كار آمدن حكومت‌هاي نسبتا مردمي و كنار رفتن سيستم‌هاي فردي كه اين فرصت را به اسراييل داده بود تا با توافق با سران حكومت‌ها خيالش از همه‌چيز راحت شود، اين فرصت از اسراييل گرفته شده است و دموكراسي‌هاي عربي اسراييل را در بحراني عميق فرو خواهد برد. اكنون مي‌توانم بر صحت اين تحليل بيشتر تاكيد كنم كه رژيم غاصب در حال حاضر از هميشه نگران‌تر است. تحليل خالد مشعل درست است. وجود حكومت‌هاي مردمي خصوصا حكومت‌هايي كه در آنها اسلامي‌هاي اخواني نقش قابل توجهي دارند موقعيت و اعتماد به نفس فلسطيني‌ها و خصوصا حماس را بالا برده است و در مقابل نگراني‌ اين رژيم براي ادامه حيات و حفظ معادلات گذشته را زير سوال برده است. 2-‌ امريكايي‌ها هر چند متعهد به حفظ امنيت اسراييل بوده و خواهند بود ليكن در جريان تحولات تحولات كشورها عربي از رژيم‌هاي سركوبگر حمايت نكرده‌اند و در نهايت از انقلاب‌هاي صورت گرفته حمايت كردند و سياست آنها كماكان مقابله با اين انقلاب‌ها نيست. امريكا در حالت تحكيم روابط خود با اسلام‌گرايان مصر و ساير كشورهاي عربي بوده و بنا ندارد دستاوردهاي خود را از دست بدهد. جنايات اسراييلي‌ها استراتژي امريكا را با دشواري مواجه خواهد ساخت و بديهي است كه چند روز پس از انتخاب مجدد اوباما اين اقدام دولت تندروي اسراييل پارازيت آزاردهنده‌يي براي برنامه‌هاي اوباما در خاورميانه به حساب مي‌آيد. آيا اسراييل مي‌خواهد پيام چندوجهي خود را براي كاخ سفيد هم ارسال كند؟ به هر حال گمان نمي‌رود امريكا براي تداوم و گسترش جنگ در غزه آمادگي داشته باشد، چرا كه به دنبال فعال‌سازي روند صلح در دور دوم حكومت خواهد بود. 3-‌ اسراييل از تحولات در سوريه به‌طور خاص نگران است و براي دولت اشغالگر، دولت اسدها در طول بيش از 40 سال گذشته هر چند دردسرساز بوده است و محلي براي نيروهاي مقاومت به حساب آمده اما در عوض هميشه قابل پيش‌بيني بوده است، به‌طور مثال تمام مرز سوريه و اسراييل در طول اين مدت امنيت داشته و خيال اسراييل در اين منطقه راحت بوده است و هيچ تيري از جولان به سوي اسراييل شليك نشده است و حتي در لبنان كه تحت نفوذ سوريه بوده است، سوري‌ها در يك توافق نانوشته منطقه‌يي و بين‌المللي براي كنترل اوضاع لبنان و مرزهاي آ‌ن با اسراييل نقش تعيين‌كننده‌يي را ايفا كرده‌‌‌اند. تحولات اوضاع در سوريه كه شرايط را به سوي تغييرت جدي پيش مي‌برد و نيز شرايط در اردن كه مطالبات مردم هر روز جدي‌تر مي‌شود، به‌طور جدي نگراني‌هاي اسراييل را افزايش مي‌دهد. اسراييل از دولت‌هاي آينده كه مردمي‌ترند مي‌ترسد و نمي‌تواند آنها را ارزيابي كند. 4-‌ چند ماه ديگر اسراييل انتخابات دارد و دولت افراطي نتانياهو هر از هم‌‌اكنون به دنبال ايجاد شرايطي است كه بتواند در سايه آن راي بيشتري را به دست آورد. در ماه‌هاي اخير در امريكا و در ماه‌هاي آتي در اسراييل انتخابات بوده و خواهد بود و نقش هر طرف در انتخابات طرف ديگر هميشه مهم بوده است. در ماه‌هاي گذشته شاهد عدم رغبت دولت تندروي اسراييل نسبت به انتخاب مجدد اوباما بوده‌ايم و به احتمال بسيار زياد تيم اوباما در كاخ سفيد تمايلي به نتانياهوي تندرو و ليبرمن فوق افراطي ندارند و تمايل به تغييراتي در دولت آينده اسراييل خواهند داشت. اين شرايط مي‌تواند حساسيت‌هاي موجود بين اعراب و اسراييل و به‌طور مشخص فلسطيني‌ها و رژيم اشغالگر را طي ماه‌هاي آينده افزايش دهد.