تناقض‌گویی مسئولان دولتی درباره ارز دانشجویی؛ سردرگمی دانشجویان خارج از کشور

چکیده :در حالی که تا پیش از این مسئولان وزارت علوم توقف ارائه ارز دانشجویی را تکذیب و مسئولان وزارت اقتصاد تایید می کردند، اکنون با وجود تاکید وزیر اقتصاد بر ارائه ارز به دانشجویان بورسیه، معاون بورس وزارت علوم به این دانشجویان پیشنهاد می کند که بورس خارج خود را به داخل تبدیل کنند یا همچنان منتظر بمانند! با این حساب تکلیف دانشجویانی که بدون بورسیه اقدام به اخذ پذیرش تحصیل در دانشگاه های خارج از کشور کرده اند مشخص است؛ هرچند درباره این گروه هم مسئولان دولتی همچنان تناقض گویی می کنند و آنها را بلاتکلیف نگه داشته اند. ...

کلمه – گروه اجتماعی: با اعلام خبر توقف ارز تحصیلی به دانشجویان خارج از کشور از سوی وزیر اقتصاد دولت احمدی نژاد، اختلافات درون حکومتی میان مسوولان و سردرگمی آنها در تنظیم بازار ناشی از افزایش نرخ ارز هم علنی تر شد.

به گزارش کلمه، در حالی که تا پیش از این مسئولان وزارت علوم توقف ارائه ارز دانشجویی را تکذیب و مسئولان وزارت اقتصاد تایید می کردند، اکنون با وجود تاکید وزیر اقتصاد بر ارائه ارز به دانشجویان بورسیه، معاون بورس وزارت علوم به این دانشجویان پیشنهاد می کند که بورس خارج خود را به داخل تبدیل کنند یا همچنان منتظر بمانند!

با این حساب تکلیف دانشجویانی که بدون بورسیه اقدام به اخذ پذیرش تحصیل در دانشگاه های خارج از کشور کرده اند مشخص است؛ هرچند درباره این گروه هم مسئولان دولتی همچنان تناقض گویی می کنند و آنها را بلاتکلیف نگه داشته اند.

شمس الدین حسینی که اواخر هفته گذشته در یک مصاحبه زنده سیما حاضر شده بود، درباره ارز دانشجویی گفت: اصولا دو گروه دانشجو داریم؛ عده‌ای خودشان تصمیم گرفتند برای تحصیل از کشور خارج شوند كه بورس هم نیستند که طبیعی است بانک مرکزی هیچ وقت برای تامین ارز آنها تعهدي نداشته و آنها می‌توانند از بازار استفاده کنند. اما در مورد کسانی که بورس هستند و در ساز و کارهای رسمی اعزام شده‌اند آنها می‌تواند از ارز مرجع استفاده کنند.

این اظهارات در حالی است که با شدت گرفتن موج انتقادها و گلایه ها و نگرانی های دانشجویان بورسیه و غیربورسیه خارج از کشور که برای دریافت ارز دانشجویی با مشکل مواجه شده بودند، مقامات مختلف وزارت علوم و تحقیقات که طي چند ماه اخير در فراخوان هاي مختلف اقدام به توزيع معرفي نامه ارز دانشجويي براي دانشجويان خارج از كشور كرده اند، درصدد فرو نشاندن انتقادات و نگرانی ها بودند و به دانشجویان اطمینان می دادند که مشکلی برای تامین ارز این قشر وجود ندارد. به گونه ای که معاون بورس وزارت علوم با اعلام خبر آغاز توزیع 3800 معرفی نامه دریافت ارز تحصیلی تاکید کرده بود که ارائه ارز تحصیلی در بانکها قطع نشده است.

خبرگزاری مهر به نقل از حسن مسلمی نائینی گزارش داد که ارز تحصیلی 3800 دانشجو از جمعه 31 شهریورماه در 12شهر کشور توزیع می شود. این سخنان به موازات تاکید و ادعای کامران دانشجو صورت گرفت که با قطعیت اعلام کرد که این وزارتخانه برنامه ای برای قطع ارز دانشجویی ندارد .

با این وجود مسلمي نائيني، مديركل امور بورس و دانشجويان خارج وزارت علوم در خصوص عدم همكاري برخي بانك ها در بحث توزيع ارز دانشجويي از این وزارتخانه سلب مسوولیت کرده و گفته بود که در اين زمينه وزارت علوم تنها مسئول تاييد دانشجو بودن افراد و صدور معرفينامه است و مسئول پرداخت ارز، بانك مركزي است. او ضمن آن به بلاتکلیفی دانشجويان هم اشاره کرده بود که هيچ نهادي پاسخگوي آنها نیست؛ اما نگفته بود که این وزارتخانه به عنوان متولی امور دانشجویان اگر اطمینانی از این موضوع نداشته است چگونه در فراخوان های مختلف به توزیع معرفینامه ها ارز دانشجویی مبادرت کرده است.

با این وجود محمود ملاباشي رئيس سازمان امور دانشجويان هم با توضیحات خود در این زمینه از اختلافات درون حکومتی پرده برداشت که در پاسخ به این سوال که آيا براي تسهيل ارائه ارز به دانشجويان ميان بانك مركزي و وزارت علوم همكاري صورت مي گيرد يا خير، گفته بود : من نمي توانم اسم اين موضوع را همكاري بگذارم، زيرا سياست بانك مركزي و وزارت علوم با يكديگر متفاوت است.

بدین ترتیب وزیر اقتصاد با سخنان خود آب پاکی را روی دست دانشجویان ریخت تا این بار، این قشر دانشجو باشد که قربانی سوء مدیریت های دولت احمدی نژاد در حوزه اقتصادی می شود.

اگر چه وزیر اقتصاد تنها مخاطب خود را دانشجویان غیربورسیه می داند اما دانشجويان بورسيه نيز براي دريافت ارز دانشجويي همچنان با مشكلات زيادي مواجه هستند. چنانچه به دنبال تعلل وزارت علوم در اعزام دانشجويان به خارج از كشور، دكتر ملاباشي رييس سازمان دانشجويان به ايسنا گفته بود: بورسيه‌هايي كه عجله دارند مي‌توانند با هزينه شخصي اعزام شوند.

“ارز دانشجویی”، ارزی به قیمت دولتی است که از سال‌ها پیش به همه دانشجويان مشغول به تحصيل در خارج از كشور داده می‌‌شد تا روند تحصيلی آن‌ها با نوسانات قيمت ارز دچار چالش نشود. براساس آمار و اطلاعات وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری، پر متقاضی‌ترین کشورها برای دریافت ارز دانشجویی آمریکا و مالزی هستند. ميزان ارز دانشجويی سالانه تا سقف ۱۵هزار دلار تعيين شده است که دانشجویان خارج از کشور می‌توانند با گواهی اشتغال به تحصیل تایید شده توسط سفارت ایران در کشور محل تحصیل، آن را دریافت و صرف امور تحصیلی خود کنند.

براساس گزارش ها در حال حاضر حدود 80 هزار دانشجوي ايراني در خارج از كشور تحصيل مي كنند كه به گفته مديركل بورس و دانشجويان خارجي وزارت علوم در دور اول فراخوان ارز، تنها 25 هزار نفر ثبت نام كرده اند.

تصمیمات جدید برای ارز دانشجویی به دنبال نوسانات بازار ارز صورت می گیرد که طی هفته های اخیر قیمت آن با جهش های استثنایی نرخ های متفاوتی را رکورد زد و نرخ دلار به ٢٦٠٠، یورو به ٣٣٢٠ و پوند به ٤١٠٠ تومان رسید. مشکلات ارزی بانک مرکزی را با مشکلات زیادی کرده است؛ اما مسوولان هم چنان تاکید دارند که ذخایر ارزی کافی است و اوضاع تحت کنترل . در این صورت مشخص نیست که اگر ذخایر ارزی کافی است چرا هر دم خبر از سیاست های جدید محدودیت کننده از سوی حکومت می آید .

مسوولان از مرداد ماه 1391 به استقبال حذف ارز دانشجویی رفته بودند زمانی که موضوع حذف ارز مسافرتی اعلام شد این سخنان ارسلان فتحی پور رییس کمیسیون اقتصادی مجلس بود که در سایت های خبری در سطح گسترده ای منتشر شد که طی آن ارز دانشجویی را در ردیف “ارزهای غیرضروری” خوانده بود که باید حذف شود. استدلال او این بود لزومی ندارد که افراد برای ادامه تحصیل به خارج از کشور بروند و از ارز دولتی استفاده کنند و در شرایط تحریم باید با حذف ارز دانشجویی جلوی فرار مغزها را از کشور بگیریم و هرکسی که تمکن مالی دارد می تواند با استفاده از ارز با نرخ آزاد برای ادامه تحصیل به خارج از کشور برود.

با این حال یک روز پس از سخنان این نماینده، محمود بهمنی رئیس بانک مرکزی که این روزها بیش از همه در مظان بی تدبیری های بازار پولی و مالی کشور قرار دارد، اعلام کرد که بانک مرکزی ارز کافی در اختیار دارد، و مدعی شد که ارز دانشجویی قطع نشده است.

از سویی اگر چه پیشنهاد “حذف ارز دانشجویی” در طرح ۹ ماده‌ای ارزی مجلس برای سامان‌دهی وضعیت ارزی کشور که از سوی رییس كمیسیون اقتصادی مجلس مطرح شده بود ، با واکنش منفی مسئولان بانك مركزی و وزارت علوم همراه بود اما بر اساس گزارش ایسنا، سخنگوی هیات رییسه مجلس و رییس کمیسیون اقتصادی از توافق مجلس با وزرای اقتصادی برای حذف ارز دانشجویی و … خبر داده اند.

با این حال زاهدي ريیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در اين باره گفته است كه دانشجویان نگرانی نداشته باشند؛ زیرا تاکنون تصمیمی به جهت اجرا اخذ نشده است.

ابراهیم نکو دیگر عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز ضمن مخالفت با احتمال حذف ارز دانشجویی، اشاره کرده بود: قرار است ارزهای غیر ضروری حذف شود اما ارائه ارز دانشجویی جزء ضرورت‌ها در آموزش عالی کشور بوده و تاکنون هیچ یک از مسئولان بانک مرکزی و وزارت علوم در این باره اظهار نظر نکرده‌اند.

او این اقدام را به ضرر دانشجویان ایرانی خوانده و اعلام کرد که قطعا نمایندگان مجلس با حذف ارز دانشجویی مخالفت خواهند کرد زیرا حذف ارز دانشجویی منجر به بازماندن دانشجویان ایرانی خارج کشور از تحصیل می‌شود.