بمب ساعتی در چهارراه استانبول؛ دلار و سکه دیگر قیمت ندارند

چکیده :بی کفایتی دولتی در مهار بازار ارز دیگر قابل پنهان کردن نیست. زمزمه های امنیتی کردن فضا و راه انداختن بگیر و ببند هم دیگر نمی تواند از حرکت به سمت تحقق شایعه دلار سه هزار تومانی که احمدی نژاد چند روز قبل به شدت تکذیبش کرد، جلوگیری کند. دلار آمریکا امروز در بازار آزاد تا ۲۶۰۰ تومان هم بالا رفت و دیگر ارزها و سکه هم به آستانه یک میلیون تومان رسید....

کلمه – گروه اقتصادی: قیمت دلار مرتب در حال افزایش است، هفته قبل ۲۲۰۰ تومان، دیروز ۲۴۰۰ تومان و در اولین ساعت صبح امروز ۲۴۴۵ تومان از سوی صرافی‌ها اعلام شد و در عمل تا ۲۶۰۰ تومان هم بالا رفت. قیمت دلار در حالی در افزایش پیدا می کند که پیش از این احمدی نژاد و رئیس بانک مرکزی وعده داده بودند که قیمت آن به ۱۵۰۰ تومان خواهد رسید اما گویا هیچ کدام از وعده های این دولت قرار نیست تحقق یابد.

به گزارش کلمه، بی کفایتی دولتی در مهار بازار ارز دیگر قابل پنهان کردن نیست. حتی اگر برخی توجیه کنند که دولت قصد فروش ارز با هدف جمع کردن نقدینگی و تامین ریال برای پرداخت یارانه ها و … را دارد، اما در نهایت این را هیچ کس انکار نمی کند که کار از دست همه در رفته است.

حتی زمزمه های امنیتی کردن فضا و راه انداختن بگیر و ببند هم، آنگونه که شنیده می شود، دیگر نمی تواند از حرکت به سمت تحقق شایعه دلار سه هزار تومانی که احمدی نژاد چند روز قبل به شدت تکذیبش کرد، جلوگیری کند. هرچند،‌ احمدی نژاد عصر امروز اظهارات هفته قبل خود مبنی بر کاهش قیمت ارز را هم تکذیب کرد!

خبرگزاری های دولتی گزارش داده اند که ظهر امروز دوشنبه، هر دلار آمریکا در بازار غیر رسمی خرید و فروش ارز تهران در چهارراه استانبول و خیابان فردوسی، در حدود ۲۶۰۰ تومان معامله شده، که البته تا عصر و آخرین ساعات فعالیت صرافی ها و معامله گران خیابانی، به حدود ۲۵۵۰ رسیده است. براساس همین گزارش ها، یورو نیز در حدود ۳۳۰۰ تومان و هر پوند انگلیس به حدود ۴۰۰۰ تومان و بیشتر رسیده است. همچنین گزارش های رسیده از بازار حاکی از این است که هر قطعه سکه بهار آزادی طرح قدیم نیز با ۵۲ هزارتومان افزایش به ۹۸۰ هزار تومان، نیم سکه به ۴۸۷ هزار تومان و ربع سکه نیز به ۲۴۳ هزار تومان رسیده است.

از طرفی دیگر اکثر صرافی ها امروز از خرید و فروش ارز خودداری می کردند، به طوری که قیمت بعضی از ارزها را از تابلوی خود حذف کردند. با این حال معاملات صورت گرفته نشان از افزایش قیمت‌ها می‌دهد. در همین رابطه محمد كشتي‌آرای، رئیس اتحادیه طلا و جواهر به رسانه ها گفت که امروز در بازار كسي فروشنده ارز، طلا و سكه نبوده و به همين دليل قيمت‌ها مشخص نيست؛ لذا امكان پيش‌بيني قيمت‌ها نيز وجود ندارد.

اما در حالی که امروز خبر افزایش شدید قیمت دلار، باعث التهاب در بازار و بین کسبه و مردم و فعالان اقتصادی شده بود، برخی گزارش ها هم از فیلترینگ سامانه پیامک های تلفن همراه منتشر شده است. بازتاب ادعای کرده پیامک هایی که شامل کلماتی نظیر دلار، ارز، طلا و سکه هستند از طریق تلفن های همراه قابل دریافت نیستند، ادعایی که برخی از کاربران شبکه های اجتماعی تایید و برخی تکذیب کرده اند و نشان دهنده بی نظمی و ناهماهنگی، حتی در فیلترینگ پیامک هاست.

جالب اینجاست که سایت نسیم آنلاین وابسته به یک نهاد نظامی که خبرهای خود را از طریق پیامک هم ارسال می کند، امروز پیامک خود درباره قیمت دلار وسکه را اینگونه مخابره کرده است: قیمت س ک ه در بازار ۹۸۰ هزار تومان،/ د ل ا ر ۲۶۰۰ و یورو ۳۳۵۰ تومان. گزارش های دیگری هم حاکی از آن است که برخی از وب سایت‌هایی که قیمت ارز را گزارش می‌کردند، از کار افتاده‌اند یا بهای دلار را از فهرست خود حذف کرده‌اند.

همچنین بازتاب گزارش داده که همزمان با نوسانات شدید نرخ ارز بسیاری از شرکتهای تجاری در بازار تهران از فروش کالا به مشتریان خود خودداری می کنند. بر اساس این گزارش، بسیاری از شرکتهای تجاری از جمله فروشندگان محصولات پزشکی و لوازم صوتی و تصویری گرانقیمت با افزایش شدید نرخ دلار در سه روز گذشته از فروش جنس و حتی صدور پیش فاکتور به مشتریانشان خودداری می کنند. این شرکت ها چشم انداز نامعلوم قیمت ارز را علت عدم فروش کالاهای وارداتی عنوان می کنند چرا که ممکن است با ادامه افزایش قیمت ارز، ارزش اجناس فروخته شده به بیش از قیمت فروش آنها افزایش یابد.

بانک مرکزی عرضه دلار به بازار را متوقف کرده

پس از اینکه مردم شاهد این موج اخیر افزایش بی رویه قیمت دلار باشند، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در گفت و گویی فاش کرد که بانک مرکزی از سه هفته قبل عرضه دلار به بازار را متوقف کرده است. مصباحی مقدم عدم تزریق ارز به بازار برای پاسخ به تقاضاها را بزرگترین اشتباه تاریخی دولت نامید و به فارس گفت: “توقف عرضه دلار توسط بانک مرکزی باعث افزایش قیمت شدید در بازار شده و اگر عرضه دلار بر اساس تقاضا بود، با افزایش شدید قیمت مواجه نمی شد.”

این سخنان در حالی از سوی رییس کمسیون برنامه و بودجه مجلس بیان می شود که دولت و بانک مرکزی ادعا می کنند ذخایر ارزی معتابهی در کشور وجود دارد و تحریم ها نفتی باعث نشده که موجودی ارزی کشور ته بکشد.

کلمه هفته پیش گزارش داده بود که بر اساس گزارشی که در کمیسیون اقتصادی دولت مطرح شده، ذخایر ارزی کشور تنها کفاف مخارج شش ماه دیگر را خواهند داد. بانک مرکزی این خبر را تایید نکرده، اما همزمان از تزریق ارز به بازار هم خودداری کرده و در مقابل وضعیت بحرانی بازار ارز در سکوت به سر می برد.

پیش از این محمود بهمنی، رئيس کل بانک مرکزی ايران، در بيست‌وسومين همايش بانکداری اسلامی با بيان اين‌که افزايش بعضی از اقلام و قيمت آنها اجتناب‌ناپذير بود، گفت: “بانک مرکزی نمی‌تواند مرتب قيمت ارز را پايين بياورد ولی سعی کرديم آن را کنترل کنيم. نرخ ارز مرجع برای کالاهای اساسی افزايش پيدا نمی‌کند و بدون شک‌‌ همان نرخ هزار و ۲۲۶ تومان برای کالاهای اساسی خواهد بود.”

بهمنی استفاده “بعضی ها” از رانت را باعث آشفتگی بازار ارز دانسته؛ اتهامی که بارها از سوی دولت و همراهانش در مقابل تمامی گرانی ها بیان شده است بی آنکه این بعضی ها معرفی شوند و یک بار برای همیشه جلوی آنان برای سوء استفاده های مالی مطابق با وعده های داده شده گرفته شود.

برخی هم در این میان معتقدند دولتی ها بیشترین سود را از گرانی ارز می برند و این سودجویی را به بهای تجمیل گرانی های مضاعف بر مردم، به ویژه در اجناس وارداتی، نیازهای حیاتی همچون دارو و خوراک دام و کالاهای اساسی وارداتی و نیز تولیداتی که نیازمند مواد اولیه خارجی هستند، ادامه می دهند.

اظهارات عبدالرضا شيخ‌الاسلامی، وزير تعاون، کار و رفاه اجتماعی را در همین راستا می توان ارزیابی کرد. او در يک اظهار نظررسمی از رشد نرخ ارز ابراز رضايت کرده و بدون اشاره به تبعات وحشتناک تورمی و رکودی گرانی نرخ ارز، آن را موجب بهبود تراز تجاری به نفع صادرات کالايی ايران عنوان کرد و گفت: “شايد اين موضوع در کوتاه‌مدت مشکلاتی ايجاد کند؛ ولی در بلند‌مدت يکسان‌سازی نرخ ارز قطعا به نفع توليد داخل خواهد بود.”

در همین حال سید محمد کریمی رييس كل بيمه مركزي ايران هم از تدوين و ابلاغ آيين‌نامه پوشش نوسانات نرخ ارز خبر داده و درعین حال گفته که در آيين‌نامه‌اي كه در مورد نوسانات نرخ ارز تدوين و ابلاغ شده است عنوان شده تنها 25 درصد مثبت و منفي نوسانات نرخ ارز پوشش داده مي‌شود و بيشتر از آن پوشش داده نمي شود.

اما امید کریمیان، عضو کمیسیون اقتصادی در گفت و گو با ایلنا تاکید کرده که مجلس هم در زمینه کنترل قیمت ارز و سکه کم کاری کرده است. این نماینده مجلس تزریق ارز و سکه به بازار در ماه‌های گذشته برای کنترل افزایش قیمت‌ها را سیاست اقتصادی غلط و به عنوان مسکن ارزیابی کرد.

در همین حال غلامرضا اسداللهی، عضو هیئت رئیسه کمیسیون برنامه و بودجه، بانک مرکزی را متهم وضعیت کنونی بازار اعلام کرد و مدیریت این بانک را در مدیریت بازار ناتوان معرفی کرد. او با رد تاثیرات تحریم بر نوسانات بازار ارز گفت که همه مسائل به تحریم ربط ندارد و وقتی بانک مرکزی خود را برای مدیریت ناتوان می‌بیند از اقتصاددانان در این ارتباط کمک بگیرد.

غلامرضا تاجگردون نائب رییس کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس هم با انتقاد شدید از عدم مدیریت بازار ارز توسط دولت گفت: نابسامانی های ارز به علت تعیین تکلیف نکردن بانک مرکزی است؛ ببینید در طی یک سال گذشته رییس کل بانک مرکزی چقدر صحبت های متناقضی زده است، از نرخ ارز و تک نرخی کردن تا بورس ارز و متاسفانه رویه خاص و واحدی را برای کنترل اوضاع اتخاذ نکرده است.

وی با انتقاد از احمدی نژاد که در مصاحبه اش، تلاطم بازار ارز را به 4 نفر نسبت داد، از او خواست بیاید و این چهار نفر را معرفی کند؛ و افزود: جامعه نسبت به مدیریت بازار ارز بی اعتماد شده است و واکنش منفی جامعه نسبت به آقایان و مسئولین امر است است زیرا در چند سال گذشته، جامعه فقط رویکردهای متناقض دیده است.

روز گذشته نیز احمد توکلی، نماینده منتقد دولت در مجلس نهم گفت که از ۳۰ آبان تا چهارم بهمن ماه سال گذشته، ارزش پول ملی ۵۵ درصد کاهش یافت. احمد توکلی در نطق میان دستور خود در جلسه علنی مجلس با ابراز نگرانی از این وضعیت ادامه داد که “متاسفانه این وضعیت در ماه اخیر شدت یافته است و در طول روز های اخیر قیمت ارز به شدت در حال بالا رفتن است.”

جالب تر از همه آنکه محمود احمدی‌نژاد نیز در گفت و گوی تلویزیونی خود در هفته گذشته با تأکيد بر اينکه التهابات بازار ارز را از بين خواهد برد، ارز سه هزار تومانی را جنگ روانی دانسته و گفت: “قيمت ارز واقعی بسيار پايين‌تر از اين قيمت‌ها است.”

او اما امروز وعده هفته قبل خود برای کاهش قیمت ارز را تکذیب کرده و گفته: “من نگفتم قیمت ارز کاهش می یابد، ولی تلاشمان را می‌کنیم وضعیت بهتر شود.”

تحریم ها به کمک مدیریت غلط آمدند

سال گذشته و در ماه های پایانی سال 90 نیز یک بار دیگر بحران ارزی گریبان کشور را گرفت و به یک باره قیمت دلار رشد نجومی پیدا کرد. اما در سال جدید رشد ارز آهسته بود تا زمانی که تحریم های علیه ایران خصوصا بانک مرکزی و نفت افزایش پیدا کرد و در نتیجه روند کاهش ارزش پول ملی سرعت گرفت و قیمت ارز به یک باره افزایش پیدا کرد.

البته برخی از تحلیل گران بر این اعتقاد هستند که افزایش شدید نقدینگی در سال‌های گذشته و همچنین کاهش سود بانکی سبب شده تا قیمت ارز به این شکل افزایش پیدا کند. در واقع در طی این سال ها و به دنبال افزایش شدید در آمدهای نفتی احمدی نژاد بی توجه به هشدارهای اقتصادی، با تزریق دلاری های نفتی بروز این اتفاق را به تاخیر انداخته بود اما اکنون تحریم ها این آتش را شعله ور کرده و در فاصله کوتاهی نرخ ارز تقریبا دوبرابر شده است.

همچنین بعضی از کارشناسان، تعطیلی سفارت کانادا را نیز دلیل دیگری برای افزایش قیمت ناگهانی دلار می دانند و بر این اعتقاد هستند که نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره ایران نیز می تواند ضربه نهایی به ارزش پول ملی ایران را وارد کند.

در این میان، با وجود برخی تحلیل های بدبینانه که افزایش قیمت دلار را به دولت نسبت می دهند، هنوز مقامات دولتی درباره تلاطم بی سابقه در بازار ارز توضیحی نداده اند.‬

کلمه پیش از این گزارش داده بود که برخی مراجع دولتی به طور محرمانه اعلام کرده اند نرخ واقعی برابری دلار با ریال، به ازای هر دلار ۶۷۰۰۰ ریال است. به عقیده کارشناسان، چنین رقم تکان دهنده ای با توجه به وضعیت رکود تورمی حاکم بر اقتصاد کشور، عجیب و بعید نیست.

در گزارش مذکور همچنین آمده بود که وزارت اطلاعات درباره احتمال وقوع شورش های اجتماعی هشدار داده و در کمیسیون اقتصادی هم اعلام شده که منابع ارزی کشور تنها تا شش ماه دیگر کفاف مخارج ارزی را می دهد و دولت هم به طور محرمانه به دستگاه های زیرمجموعه خود اعلام کرده که با توجه به کسری بودجه، از سه ماه بعد ممکن است دولت توان پرداخت حقوق کارمندان خود را به طور کامل نداشته باشد.

کارشناسان معتقدند همین کمبود منابع ارزی و احتیاط مفرط دولت در تزریق دلار به بازار باعث شده که قیمت ها اینگونه بی مهار در حال افزایش باشند.

برخی در این میان معتقدند ممکن است دولت در گران کردن ارز دست داشته باشد، تا از این طریق برای جمع آوری نقدینگی در دست مردم و همچنین فراهم کردن منابع ریالی برای پرداخت یارانه ها و حقوق و … اقدام کند. بر اساس این تحلیل ها، کاهش شدید درآمد ارزی دولت از طریق فروش نفت که احمدی نژاد در مصاحبه اش آن را تایید کرد، موجب کسری بودجه هنگفت دولت شده که این موضوع، افزایش قیمت دلار در بازار را ناگزیر کرده است.

بدین ترتیب پیش بینی دلار ۳۰۰۰ تومانی که احمدی نژاد آن را شایعه خوانده و بهمنی هم به شدت تکذیبش کرده بود در حال محقق شدن است و شاید باید به زودی منتظر یک فاجعه و انفجار اقتصادی در کشور باشیم.