سرکوب در سوریه با سلاح های ساخت روسیه/ پوتین در سودای ابرقدرتی دوباره

چکیده :اخیرا روسیه تلاش زیادی برای تبدیل شدن به یک قدرت نظامی پیشرو در منطقه کرده است. ... حمایت از بشار اسد و ایستادگی روسیه در برای شورای امنیت سازمان ملل برای تصویب قطعنامه بر علیه سوریه نشانه دیگری است از تلاش روسیه برای قدرت نمایی در عرصه بین الملل. اما یقینا دلیل حمایت های بی دریغ رئیس جمهور قدرت طلب روسیه از سوریه، منافع مادی و استراتژیک منطقه ای است و نه مظلومیت مردم مسلمان سوریه....

کلمه – زهرا امیری *

بیست سال پس از پایان جنگ سرد و فروپاشی ابرقدرت اتحاد جماهیر شوروی، نشانه های بسیاری در سیاست های اخیر روسیه وجود دارند که نشان دهنده آن است که ولادیمیر پوتین در رویای بازسازی قدرت داخلی و نفوذ بین المللی اتحاد جماهیر شوروی سابق است.

به جرات می توان گفت که هیچ یک از قدرت های بزرگ دنیا تا کنون به اندازه روسیه به ایران و ایرانیان آسیب نرسانده است. دویست سال پیش بی خبری سیاست مداران ایرانی و رجال دربار فتحلی شاه قاجار از امور بین المللی و منافع غرب در منطقه خلیج فارس باعث شد انگلستان برای رسیدن به اهداف خود اختلافاتی را میان ایران و روسیه ایجاد کند و در این میان روسیه نیز با همکاری عوامل انگلیس در ایران در جریان قراردادهای گستان و ترکمانچای بخش های عمده ای از خاک ایران را تصرف کرد و غرامت های سنگینی از ایران گرفت. دربار شاه نیز به خاطر بی خبری از اوضاع اروپا توانایی درک دلایل این اتفاقات را نداشتند و به راحتی تبدیل به مهره ای برای پیشبرد اهداف آنها می شدند.

اکنون نیز در حالی که روسیه سال هاست که تکمیل نیروگاه بوشهر را به تعویق انداخته، تنها با حمایت ظاهری و کلامی از ایران به دنبال پیشبرد اهداف خویش است و سران حاکمیت فعلی نیز بدون توجه به عواقب موضع گیری های خود، در مسیر سیاست های قدرت طلبانه روسیه حرکت می کنند و با حمایت از بشار اسد و حفظ جبهه روسیه که منافع استراتژیک زیادی در سوریه دارد، زمینه را برای تبلیغات منفی علیه ایران در برابر چشم جهانیان و نهادهای بین المللی به عنوان حامی تروریسم فراهم می سازند.

اخیرا روسیه تلاش زیادی برای تبدیل شدن به یک قدرت نظامی پیشرو در منطقه کرده است. این موضوعی است که رئیس جمهور روسیه در سخنان خود علنا به آن اشاره می کند.

چند روز پیش، ولادیمیر پوتین در مراسم آغاز ساخت یک زیردریایی موسوم به پرنس ولادیمیر در مورد این مساله تاكید كرد كه نیروی دریایی این كشور باید از منابع تولید انرژی در منطقه نفت‌خیز شمالگان حفاظت كند. این زیردریایی كه جزو زیردریایی‌های كلاس بوری است، برای حمل جدیدترین و قدرتمندترین موشك‌های اتمی قاره‌پیما طراحی شده و در حال ساخت است.

رئیس جمهوری روسیه در نشستی با حضور فرماندهان نیروی دریایی و مقام‌های دولتی در كارخانه كشتی سازی سوماش در شمال روسیه گفت: معتقدیم كه روسیه باید جایگاه خود را به عنوان یكی از قدرت‌های دریایی جهان به اثبات برساند. در ابتدای امر ما در مورد توسعه بخش نیروی دریایی خود با قابلیت و ظرفیت‌های اتمی و استراتژیك و نقش این نیرو در برقراری توازن اتمی صحبت می‌كنیم.

بر اساس گزارش ها و اظهارات ناظران سیاسی، پوتین به دنبال ساخت زیردریایی‌ها و موشك‌هایی است كه توان حمل كلاهك‌های هسته‌ای را برای نیروی دریایی این كشور دارند.

هفته پیش نیز خبری مبنی بر تصمیم روسیه برای احداث پایگاه‌ دریایی در کوبا، ویتنام و جزایر سیشل منتشر شد. دریادار ویکتور چیرکوف، سرفرمانده نیروی دریایی روسیه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری ریانوستی روسیه اعلام کرده بود که در این باره گفت‌و‌گوهایی با مقامات این سه کشور انجام شده است.

روسیه در حال حاضر دارای پایگاهی در کریمه در اوکراین و یک پایگاه در شهر طرطوس سوریه است، که از سال ۱۹۷۱ در این شهر قرار دارد. این کشور در دوران اتحاد جماهیر شوروی دو پایگاه دریایی دیگر در کوبا و ویتنام داشت.

ولادیمیر پوتین در دوران اولیه ریاست جمهوری خود دو پایگاه کوبا و ویتنام را به دلایل استراتژیک تعطیل کرد. اکنون قرار است این پایگاه ها دوباره آغاز به کار کنند. بسیاری از تحلیل گران فعالیت دوباره پایگاه دریایی در ویتنام را نوعی رقابت با فعالیت های گسترده چین در آبهای جنوبی این کشور ارزیابی می کنند.

ویتنام نیز که به دنبال جلب حمایت شرکای استراتژیک و قدیمی خود است این توافقنامه را با روسیه امضا کرده است. به این ترتیب روسیه به دنبال بازگشت به آب های ویتنام است.

حمایت از بشار اسد و ایستادگی روسیه در برای شورای امنیت سازمان ملل برای تصویب قطعنامه بر علیه سوریه نشانه دیگری است از تلاش روسیه برای قدرت نمایی در عرصه بین الملل.

*          *          *

اگر چه روسیه بر وزن سوریه است و حتی گاهی گوینده های خبر، این دو را با هم اشتباه می کنند! اما یقینا برای ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور قدرت طلب روسیه که از هیچ ابزاری برای سرکوب مخالفان داخلی خود چشم پوشی نمی کند، سوریه و مسلمانان این کشور اهمیتی ندارد و دلیل حمایت های بی دریغ وی از سوریه، منافع مادی و استراتژیک منطقه ای است و نه مظلومیت مردم سوریه.

شاید این روزها بشار اسد گمان کند که تا به حال دوستی بهتر از ولادیمیر پوتین نداشته است اما نگاهی گذرا نشان دهنده منافع گسترده روسیه در این کشور است. به خصوص عمر تجارت اسلحه میان روسیه و سوریه که به نیم قرن پیش باز می گردد به دهه 1950 میلادی.

در آن زمان، اتحاد جماهیر شوروی برای قدرت نمایی در مقابل آمریکا در جنگ سرد از حافظ اسد حمایت گسترده ای به عمل آورد و در این میان میلیاردها دلار سود به جیب زد. گفته می شود سوریه از سال 1950 تا 1990 حدود 34 میلیارد دلار صرف خرید سلاح و استخدام مربیان جنگی روسی کرده است.

فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نیز هیچ آسیبی به روابط اقتصادی میان این دو کشور وارد نکرد. به طوری که تحت نظارت پوتین، صادرات سلاح های روسی برای رژیم اسد نه تنها کاهش نیافت بلکه بیشتر نیز شد. بر اساس آمار موسسه بین المللی و تحقیقاتی (اس آی پی آر آی) در استکهلم واردات اسلحه سوریه بین سال های 2007 تا 1012 پنج برابر بیشتر شده است و مسکو منبع 78 درصد این سلاح ها بوده است.

گفته می شود رامی مخلوف که از اقوام نزدیک بشار اسد است، تجارت اسلحه در سوریه را در دست دارد.

بر اساس تحقیقات و گزارش های مختلف، تسلیحات روسی مورد استفاده رژیم سوریه در مقابله با مخالفان و سرکوب اعتراضات داخلی به این شرح است:

هلی‌کوپترهای جنگی: هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه آمریکا، اخیرا مسکو را به ارسال هلی کوپتر های جنگی به سوریه برای سرکوب مخالفان متهم کرد. اگرچه مقامات روسی این اتهامات را رد کردند اما تصاویر متعددی که از جنگ داخلی سوریه منتشر شده وجود گسترده آخرین هلی‌کوپترهای ساخت روسیه را تایید می کند. در فیلم های منتشر شده از سوریه، هلی کوپتر جنگی با قدرت شلیک گلوله توپ مدل اس5 به وفور مشاهده شده است.

خمپاره: حملات ارتش سوریه غالبا از طریق بمباران مناطق شهری بوده است. حمله گسترده به مناطقی که در دست مخالفان است و ویرانی تمام منطقه، از استراتژی های جنگی بشار اسد به شمار می آید. یکی از سلاح هایی که به گسترده در شهر حمص مورد استفاده قرار گرفت، خمپاره 240 میلی متری ساخت روسیه بود که یکی از سنگین ترین خمپاره های جهان به شمار می آید که حاوی 280 پوند ماده منفجره است و بیش از شش مایل برد دارد.

تانک: بر اساس گزارش سال 2011 موسسه بین المللی مطالعات استراتژیک، ارتش سوریه دارای 4950 تانک سنگین و 4000 تانک سبک و زره پوش است. یکی از اصلی ترین تانک هایی که سوریه در درگیری های خیابانی استفاده می کند تانک مدل (تی 72) ساخت روسیه است. تانک هایی که در تصاویر منتشر شده از خیابان های حومه دمشق در دوما مورد استفاده قرار گرفت. گفتنی است روسیه قراردادی جدیدی نیز برای تحویل این نوع تانک در آینده به سوریه در دست دارد.

مین های زمینی: بر اساس گزارش ها، سوریه در ابتدای درگیری ها بسیاری از مناطق مرزی خود با کشور های دیگر مین گذاری کرد تا از این طریق از خروج مخالفان فراری جلوگیری کند. این مین ها در امتداد مرز سوریه با لبنان و ترکیه مورد استفاده قرار گرفتند که می توان از مین های مدل (پی ام ان 2) و (تی ام ان 46) نام برد. اطلاعات در مورد این مین ها در ماه مارس سال جاری توسط یک متخصص ارتش سوریه که به مخالفان پیوسته بود، فاش شد.

موشک: سوریه دارای تعداد زیادی موشک گراد ساخت روسیه با سیستم های قوی و دارای توانایی پرتاب چندین راکت به طور همزمان است. گفته می شود مدل (ام ال آر اس) که در اختیار ارتش سوریه است، توانایی پرتاب 40 راکت 122 میلی متری را به طور همزمان دارد که می تواند تا 20 مایل دورتر را مورد هدف قرار دهد.

سلاح های شیمیایی: بخش عمده ای از نگرانی ها در مورد سوریه به این دلیل است که این کشور دارای ذخایر عظیمی از سلاح های شیمیایی و بیولوژیک است. بر اساس گزارش سالانه (سی آی ای) سازمان اطلاعات آمریکا به کنگره این کشور، این سلاح ها شامل گاز خردل، گازهایی با عامل عصبی مانند سارین و احتمالا گاز (وی ایکس) است.

همین موضوع هم بهانه ای برای مقام های اسرائیلی شده تا هر روز درباره سوریه و به خصوص سلاح های شیمیایی آن ابراز نگرانی کنند.

از سوی دیگر، مبادلات تسلیحاتی گسترده روسیه و سوریه، بهترین بهانه را نیز به کشورهای غربی و عربی داده تا بخش های تندرو و نظامی مخالفان بشار اسد را به طور گسترده تجهیز کنند.

اما در نهایت واضح است که رویارویی اوباما و پوتین در حد بازی کلمات خواهد بود و این مردم بی گناه سوریه هستند که هر روز عزادار تعداد بیشتری از عزیزان خود می شوند.

*          *          *

اما اقدامات بین المللی، فقط بخشی از تلاش مسکو برای تبدیل شدن به ابرقدرتی جهانی است. مسلما ولادیمیر پوتین برای این منظور باید داخل کشور را نیز آماده کند. پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری روسیه در سال جاری میلادی که به پیروزی پوتین انجامید، اعتراضات گسترده ای برگزار شد. معترضان به وقوع تقلب در انتخابات اعتراض داشتند؛ اعتراضاتی که همچنان ادامه دارد.

پوتین در سال های اخیر اقداماتی نظیر دستگیری مخالفان به اتهام های اقتصادی و غیر سیاسی، محدود کردن قوانین کشور و برخورد با فعالان سیاسی نیز ترتیب داده است که در مقاله بعدی به آنها خواهیم پرداخت.

* بخش هایی از این مقاله برگرفته از فارین پالیسی است.