واکنش مدیر انتشارات چشمه به لغو امتیاز: پاداش سي سال کارکردن در چهارچوب قوانين جاري
چکیده :برخلاف ادعای وزارت ارشاد این مدیر انتشارات تاکید دارد که تاکنون حتی یک صفحه کتاب بدون مجوز منتشر نکرده است و می گوید: بيش از پنج ماه از شروع تعليق اين انتشاراتي ميگذرد و در حقيقت پاداش سي سال کارکردن در چهارچوب قوانين جاري به نشرچشمه داده شده. ناشري که در اين سي سال حتي يک صفحه کتاب بدون مجوز منتشر نکرده است. ...
کلمه_ گروه فرهنگی: حسن كيائيان(مدير انتشارات چشمه) توضيحات خود را در مورد خبر لغو امتياز اين انتشارات اعلام كرد و با رد ادعاهای وزارت ارشاد توضیح داد که کتاب “روز حسین” اصلا منتشر نشده است.
برخلاف ادعای وزارت ارشاد این مدیر انتشارات تاکید دارد که تاکنون حتی یک صفحه کتاب بدون مجوز منتشر نکرده است و می گوید: بيش از پنج ماه از شروع تعليق اين انتشاراتي ميگذرد و در حقيقت پاداش سي سال کارکردن در چهارچوب قوانين جاري به نشرچشمه داده شده. ناشري که در اين سي سال حتي يک صفحه کتاب بدون مجوز منتشر نکرده است. در اين چند ماه کوچکترين مطلبي از سوي اين انتشاراتي در رسانهها بيان نشده است. در حاليکه متأسفانه از آنسو مسئولان معاونت فرهنگي که عليالاصول بايد بيش از ما دغدغهي آرامش و دوري از سروصدا و جنجال را داشته باشند در گفتوگوهاي چند وقت يکبار خود با رسانهها به بيان انواع و اقسام اتهامات دربارهي اين انتشاراتي پرداختهاند در حالي كه سکوت آگاهانه ما به اميد حل مشکل از مجراي قانون و با هدف حفظ آرامش در فضاي نشر کشور بوده است.
وی در خصوص کتاب ادعایی مدیرکل ارشاد در مورد امام حسین توضیح می دهد که اين کتاب نمايشنامه است از آقاي محمد رحمانيان کارگردان صاحبنام تئاتر ما با نام روز حسين که به قيام حضرت امام حسين و جناياتي که لشگريان يزيد نسبت به ايشان و خاندانشان مرتکب شدهاند، پرداخته است. اين اثر سومين نمايشنامه از سهگانهاي بود که دو بخش اول و دوم آن به نامهاي پل و اسبها پيشتر روي صحنه آمده و در برخي از جشنوارههاي مذهبي برندهي جوايزي نيز شده بودند. طرح اوليهي اين نمايشنامه توسط مسئولان بخش تئاتر تأييد شده بود و دستنوشتهي آن در سال 1389 جهت انتشار همزمان با اجراي نمايشنامه به اين انتشاراتي سپرده شد که حروفچيني و جهت بررسي تحويل اداره کتاب وزارت ارشاد گرديد. اين نمايشنامه در زمان اجرا به مشکل برخورد و مؤلف پس از قطع اميد از روي صحنه بردن آن از نشر چشمه خواست تا از انتشار آن انصراف دهد و اين انتشاراتي هم در همان زمان طي نامهاي به ادارهي کتاب خواستار عودت اثر به ناشر گرديد و به اين ترتيب پروندهي کتاب بسته شد.
کیائیان در جوابیه ای که در ایلنا منتشر شد، توضیح داده است که در آن مقطع عدم اجراي نمايشنامه با اظهارنظرات گوناگوني مواجه شد و برخي از کارشناسان اين اثر را يکي از مهمترين آثار درام در ادبيات معاصر ناميدند و از جناب آقاي دکتر حسيني وزير محترم فرهنگ و ارشاد اسلامي خواهان رفع مشکل آن شدند. جناب آقاي دکتر حسيني در همان تاريخ در گفتوگويي که هنوز بر روي سايتهاي مختلف وجود دارد دربارهي اين اثر اظهارنظر کردند که: «نمايشنامه مشکلاتي داشت که هنرمند حاضر نشد اصلاحات لازم را انجام دهد و بنابراين طبيعي است که اين نمايش اجازهي به صحنه رفتن پيدا نکند.» ملاحظه ميکنيد که جناب آقاي دکتر حسيني معتقد بودند اين نمايشنامه مشکلاتي دارد و کل آن را مردود ندانستند.
وی همچنین در ادامه آورده است: از زمان ابلاغ شفاهي تعليق اين انتشارات (18/10/90) تاکنون دوبار موفق به ديدار جناب آقاي دري شدم که در گفتوگوي نخست (28/11/90) ضمن شنيدن توضيحات ايشان دربارهي دلايل تعليق نشرچشمه، مواردي از مشکلات فرا راه ناشران را در ارتباط با مميزي به اطلاع ايشان رساندم که اهم آن اين بود که اصليترين مشکل مميزي جاري و ساري در آن وزارتخانه ساختاري است و درصدي هم معلول تفاوتي است که در بضاعت ادبي بررسان محترم وجود دارد. بنابراين چه بسيارند کتابهايي که به مشکل مميزي برخوردند، ولي چنانچه با نگاهي ديگر يا توسط بررسي ديگري خوانده ميشد، اجازه انتشار مييافت.
وی با رد ادعاهای دری می افزاید: ايشان گفتهاند که حجم زيادي از کتابهاي نشرچشمه غيرمجاز اعلام گرديده است. در حاليکه براساس آمار موجود طي دو سال گذشته کمتر از بيست درصد کتابهاي ارائه شده توسط اين انتشاراتي جهت بررسي از سوي ادارهي کتاب غيرمجاز اعلام شده است و اين با توجه به سختگيريهاي بعضاً غيرمتعارفي است که در مورد نشرچشمه در سالهاي اخير اعمال گرديده. ميتوانيم نام کتابهايي را ببريم که جهت بررسي از سوي ما به ارشاد ارائه گرديده و چاپ آنها غيرمجاز اعلام شده و ترجمه يا ترجمههاي ديگري از آن بدون کوچکترين اصلاحاتي منتشر گرديده است.
براندازی نرم
چندی پیش، بدنبال فضاسازی گروه های مشخص و اتهام ” براندازی نرم” به انتشارات چشمه، معاون امور فرهنگی ارشاد خبر از تعلیق این انتشارات داده بود.
تابستان سال گذشته، جزوهای به نام «زمزمههای رنگی» تهیه و منتشر شد و اخبار آن در سطح وسیعی در روزنامهها، سایتها و دیگر رسانههای عمومی منتشر شد.
در این جزوه از نشر نی، چشمه، ققنوس، عطایی، روشنگران و مطالعات زنان، اختران، و کویر بعنوان عاملان براندازی نرم یاد شده بود.
تهیهکنندگان این جزوه با بیرون کشیدن چند جمله یا چند سطر از کتابهایی سعی کردهاند ثابت کنند که تعداد زیادی نویسنده، مترجم و هفت ناشر در این سالها در حوزه نشر کشور به کار «براندازی نرم» اشتغال داشتهاند.
پس از آن بود که کیائیان، مدیر انتشارات چشمه در نوشته ای از وزارت ارشاد پرسید: سوال این است که مسئولان کنونی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر سیاستگذاران فرهنگی دولت دهم چه تضمینی میتوانند به دیگر ناشران دستاندرکار بدهند که هر چند کتابهای در دست انتشار خود را جهت بررسی به آن وزارتخانه ارایه میدهند و با دریافت مجوزهای لازم نسبت به چاپ و نشر اقدام میکنند-کاری که ناشران نامبرده در این جزوه هم کردهاند- در آینده این گروه یا گروه دیگری اینچنین القاب و صفاتی را که به اینان دادهاند به آن ناشران ندهند؟
وی گفته بود که باید منتظر ماند و دید که آیا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با دفاع از این ناشران که در چارچوب قوانین موجود عمل کردهاند در حقیقت از خود، عملکرد خود و از سیاستهای فرهنگی دولتهای متبوع خود که همچنان جاری و ساری است، دفاع خواهد کرد یا خیر؟
ماه گذشته نیز همزمان با برگزاری نمایشگاه کتاب در حالی که مسئولان ارشاد مانع حضور نشر چشمه در این نمایشگاه شده بودند، ۱۶۰ نفر از نویسندگان، شاعران و مترجمان با ارسال نامه ای اعتراض آمیز به وزیر ارشاد، خواستار حضور نشر چشمه و ثالث در نمایشگاه کتاب شدند.
این نویسندگان به محدودیت ها به اهل فرهنگ گلایه کرده و یاداوری کرده بودند که در وضعیت فعلی، صنعت نشر کشور هر روز ضعیفتر شده و تیراژ کتابها به پایینترین حد خود در این سالها رسیده است.
سال گذشته در اسفند ماه، وزارت ارشاد اقدام به لغو مجوز ده انتشارات کرد.
نشر چشمه یکی از مؤسسات انتشاراتی ایران است که عمده فعالیتش در زمینه ادبیات است که فعالیت خود را از سال ۱۳۶۴ شروع کرد. مدیر این بنگاه انتشاراتی حسن کیائیان است که در چند دوره رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران نیز بودهاست.
انتشارات چشمه حدود دو سال قبل از شروع کار نشر، کتابفروشی خود را در خیابان کریمخان تهران افتتاح کرد که اکنون یکی از کتابفروشیهای پر رفتوآمد در شهر تهران به شمار میرود.
انتشارات چشمه از زمان تأسیس در حوزههای مختلف هنر و ادبیات مانند داستان، شعر، نمایشنامه، فیلمنامه، سینما و تحقیقات ادبی فعالیت کردهاست.
محمدرضا شفیعی کدکنی، فریدون مشیری، هوشنگ ابتهاج، محمود دولتآبادی، علیاشرف درویشیان، مهرداد بهار، ایرج افشار، احمدرضا احمدی و حمید رضا صدر از جمله شاعران و نویسندگان ایرانی هستند که با این مؤسسه انتشاراتی همکاری کردهاند.
سال پیش مدیر نشر چشمه در واکنش به تعطیلی کتابفروشی های خیابان کریمخان نوشته بود: کار کتاب بار شیشهی مردیست که از دروازهی شهر میگذشت. گزمهای چوبی بر آن نواخته میگوید: «بارت چیست؟» مرد میگوید: «یکی دیگر بزنی، هیچ.»
به نظر من این سخیف ترین تصمیمی است که وزارت ارشاد گرفته است. فرض بفرمایید اگر رادیو یا تلویزیون در یکی از برنامه هایش گافی کرده باشد، آیا به آن برنامه ایراد می گیرند و به آن برنامه ساز و برنامه نویس تذکار لازم را میدهند وتوضیح میخواهند و احیانا ممکن است آن برنامه را لغو کنند، یا امتیاز رادیو یا تلویزیون را لغو می نمایند؟ من نمی فهمم ما هنگامی که پشت میزهای عریض و طویل وزارتخانه ها می نشینیم، چرا خوی فرعونی در ما پیدا شده وعقلمان در تصمیم گیری ها نسبت معکوس با اندازه میزها و اتاق هایمان پیدا می کند؟ فرض کنید این کتاب که تازه گفته می شود حتی منتشر هم نشده است، فرض کنید کتاب بسیار سخیفی است و حتی انتشارهم یافته باشد. اگر از وزارت ارشاد اجازه داشته و مطابق اجازه به زیر چاپ رفته است که باید اصلا مزاحم انتشار این کتاب نشد، ولو کتابی سخیف باشد. مسئول وزارت ارشاد است. اما اگر بدون اجازه وزارت ارشاد چاپ و توزیع شده باشد یا ناشر محدودیت ها، قوانین و شرایط وزارت ارشاد را مراعات نکرده باشد، فوقش باید جلو انتشار این کتاب را گرفت. گناه کارکنان انتشاراتی چشمه و ماشین نویس و آبدارچی و سرایدار و دیگر کارکنان نشر چشمه چیست؟ چرا کارهای ما همه انتقام جویانه است؟ حتما برای این تخلف(اگر تخلفی صورت گرفته باشد)باید مجازاتی برابر با تخلف باشد، نه آنکه شما امتیاز انتشار یک موسسه را به کلی لغو کنید. این همان داستان معروف دستمال و آتش زدند قیصریه را تداعی می کند. همین کارها صورت می گیرد که مردم اعتمادشان را نسبت به دستگاههای دولتی از دست میدهند و پیش خود می گویند این رشته سر دراز دارد. یا سبیل وزارت ارشادی ها چرب نشده، یا پاره ای خواست های نامشروع و غیر قانونی داشته اند که اجابت نشده است. واقعا اولین فکری که به نظر من رسید همین بود. . وزارت ارشاد کارش باید “ارشاد” باشد نه تنبیه و ریشه سوزی. تصمیمات وزارت ارشاد باید تادیبی و بدون کینه ورزی و انتقام کشی و در حد معقول باشد. مگر می توان راننده ای را به سبب تخلف دررانندگی به کلی از راندن محروم کرد و گواهینامه اش را باطل کرد؟ ای کسانی که امروز پشت میزهای عریض و طویل و اتاق های چندین چند متری نشسته اید و فکر می کنید سرنوشت بسیاری از این مردم زیر قلم شماست و با یک امضاء می توانید دودمان کسی را برباد دهید. فکر فردا و فرداهای دیگر باشید و به بیاد بیاورید که در پشت این میزهای شما افرادی مثل تدین ها و آرین نژاد ها و همایون ها و معادی خواه ها و مهاجرانی ها و …..بسیاری دیگر نشسته بودند که امروزه کسی از آنها یادی نمی کند و اگر هم به یاد می آوردندشان به سبب همان “الدرم بلدرم” ها و بقیه داستانهای زشت آنان بوده است. این میزها فقط برای آزمایش ما بندگان، مدتی به صورت موقت و عاریه در اختیار ما گذاشته شده است. گول این پست ها و میزها را نخورید.
اقتدارگرایان بی سواد و زورگو از محبوبیت و اقبال عمومی نشر چشمه در عذاب بودند (یک نمونه از محبوبیت این نشر را در زمان برگذاری نمایشگاه دیدیم) و به دنبال بهانه ای بودند تا یکی دیگر از مراکز فرهنگی مردمی غیر وابسته به حکومت را از سر راهشان بردارند!
خب اینکار را هم کردند… چراکه در منطق دیکتاتورها قانون معنایی ندارد؛ تنها باید چاکر و عبد و عبید و مجیزگوی انها باشید تا کاری به کارتان نداشته باشند و برایتان سنگ اندازی نکنند.
واقعا شرم و ننگ بر انها که با اقشار زحمتکش و بی مدعا به خصوص در حوزه کتاب اینگونه برخورد می کنند و عده ای را به این راحتی بیکار و سرگردان
اما این کارشان به ضررشان تمام خواهد شد
حافظ بشارت می دهد:
دائما یکسان نباشد حال دوران غم مخور
ظلم پایدار نمی ماند
دور اینها هم بزودی تمام میشود و روسیاهی به ذغال می ماند
عجبا به خاطر یک کتاب که منتشر هم نشده کل انتشاراتی را منحل کردن!!
اینا دیگه کی هستن نمیگن کلی خانواده با این تصمیمات بیجا و از روی کین،بیچاره میشن
انصاف هم خوب چیزیه
میگن اگر دین ندارید آزاده باشید من موندم اگر مثل مسئولان ،آدم هیچ کدام از اینهارو نداشته باشه و جدا از اون شرف هم نداشته باشه باید چیکار کنه
نشر چشمه 2 تا مشکل داره که حل کنه دوباره باز میشه:
1- کتاب هایی در باب ولایت مداری، پذیری و سایر اقسام برای چاپ ارزه کند.
2- لابی نموده و قدری زد و بند نمایند
از آن جایی که ساز و کارهای امروز بر این 2 اصل استوار است و نشر چشمه از آن غافل است.
میرزا مشاورخان