پنج روز تا پایان مهلت طرح آتش‌بس کوفی عنان؛ اوضاع در سوریه، همچنان بحرانی

چکیده :به‌رغم موافقت ظاهری حکومت سوریه با برقراری آتش‌بس که با از سر گیری سرکوب مخالفان به دست ارتش همراه بوده، روز چهارشنبه گذشته حدود سه هزار تن از شهروندان این کشور به خاک ترکیه پناهنده شدند. این موضوع باعث شده که نماینده ویژه سازمان ملل و اتحادیه عرب نسبت به وخیم‌تر شدن اوضاع و گسترش بحران در سوریه ابراز نگرانی کنند....

به‌رغم موافقت ظاهری حکومت سوریه با برقراری آتش‌بس که با از سر گیری سرکوب مخالفان به دست ارتش همراه بوده، روز چهارشنبه گذشته حدود سه هزار تن از شهروندان این کشور به خاک ترکیه پناهنده شدند. این موضوع باعث شده که نماینده ویژه سازمان ملل و اتحادیه عرب نسبت به وخیم‌تر شدن اوضاع و گسترش بحران در سوریه ابراز نگرانی کنند.

به گزارش کلمه، آنگونه که مقام‌های ترکیه اعلام کرده‌اند، این پناهجویان با ۴۴ مینی‌بوس به اردوگاه آوارگان سوری در ریحانلی منتقل شدند و همزمان خبر می‌رسد که چندین هزار شهروند سوری دیگر نیز در آن‌سوی مرز همچنان در انتظار خروج از کشور هستند.

پناهجویان با گذر از یک روستای مرزی سوریه وارد خاک ترکیه شده‌اند. این روستا در منطقه ادلب قرار دارد. به گفته شاهدان عینی، عملیات سرکوب توسط ارتش سوریه در مناطق مسکونی منطقه ادلب نه تنها متوقف نشده، بلکه شدت گرفته است. یکی از پناهجویان در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز از شدت گرفتن حملات ارتش در این منطقه خبر داده است. به گفته این مرد، نیروهای ارتش آنقدر به خانه‌ها شلیک می‌کنند که آنها به تلی از ویرانه تیدبل‎ شوند. او گفته است: «از سه روز پیش جنازه‌ها در خیابان‌ها مانده‌‌اند. حدود ۲۰۰ نفر کشته شده‌اند. ما هم با زن‌ها و بچه‌ها دو روز در راه بودیم تا خود را به ترکیه رساندیم.»

در واکنش به این موج فرار آوارگان سوری، وزیر امور خارجه ترکیه در نخستین ساعات روز جمعه با دبیرکل سازمان ملل تماس گرفته و خواستار آن شده است که «مقاماتی را بفرستد تا از نزدیک شاهد وضع امور در منطقه باشند». به گزارش خبرگزاری فرانسه، احمد داووداوغلو، وزیر خارجه ترکیه، در گفت‌وگو با بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل، تعداد آوارگان سوری را که در ۳۶ ساعت گذشته وارد ترکیه شده‌اند، «بیش از ۲۸۰۰ نفر» اعلام کرده است.

این خبرگزاری به نقل از یک «منبع دیپلماتیک ترک» می‌گوید که نیروهای ارتش بشار اسد با حمایت آتش هلی‌کوپترها «در مناطقه مرزی» عملیات دارند و مردم را بیرون رانده‌اند. خبرگزاری فرانسه بر اساس آمار رسمی در ترکیه، تعداد سوری‌هایی را که تاکنون به خاک این کشور پناهنده شده‌اند، نزدیک به ۲۴ هزار نفر برآورد کرده است.

در آستانه آخرین ضرب‌الاجل آتش‌بس

سازمان ملل متحد از دولت سوریه خواسته است تا “هرچه سریع‌تر” آتش‌بس مورد توافق خود را اجرایی کند. با این حال، مخالفان دولت اعلام کرده‌اند که نیروهای ارتش سوریه به یکی از مناطق حومه‌ای شهر دمشق، پایتخت سوریه، حمله کرده‌اند.
همچنین گزارش شده است که روز پنجشنبه ۱۷ فروردین، پنجم آوریل، صدای انفجار و تیراندازی در منطقه دوما در حومه دمشق به گوش می‌رسید. مخالفان دولت گفته‌اند که این حمله‌ها نشانگر تشدید خشونت‌ها از سوی دولت سوریه است.

بشار اسد، رئیس جمهور سوریه، با اجرای طرح صلح پیشنهادی کوفی عنان، فرستاده ویژه مشترک سازمان ملل متحد و اتحادیه عرب در امور سوریه، موافقت کرده است. در چارچوب این طرح صلح، روز دهم آوریل امسال، به عنوان ضرب‌الاجل برای برقراری آتش‌بس در سوریه تعیین شده است. ولی تاکنون نشانه‌های کمی از علاقه بشار اسد به تبعیت از مفاد طرح صلح دیده شده است. مخالفان آقای اسد می‌گویند او به دنبال “کسب زمان برای در اختیار گرفتن کنترل اوضاع” است. گروهی از نمایندگان سازمان ملل متحد نیز به دمشق رفته‌اند تا امکان اعزام ناظران صلح این سازمان به سوریه را بررسی کنند.

همزمان ارتش آزاد سوریه، بازوی نظامی مخالفان بشار اسد، نیز خبر داده که در ملاقاتی که این هفته، با هیئت فرستاده شده از سوی کوفی عنان داشته، موافقت کرده است در صورتی که بشار اسد تانک‌ها و نیروهای نظامی خود را در تاریخ توافق شده، یعنی ۲۲ فروردین ماه، از شهر‌ها خارج کند، نیروهای مخالف دولت نیز شرایط ِ آتش بس را رعایت کنند.

بنا بر طرح پیشنهادی کوفی عنان در صورتی که دولت سوریه در ضرب الاجل توافق شده، بطور کامل نیروهای نظامی خود را از شهرهای سوریه خارج کند، از ساعت ۶ بامداد ۲۴ فروردین طرفین، آتش بس را برای انجام مذاکرات تحت نظارت سازمان ملل آغاز کنند. در سوریه دو طرف درگیر، یکدیگر را متهم می‌کنند که با نزدیک شدن به زمان آتش بس حملات خود را افزایش داده‌اند.

سازمان ملل اعلام کرده است که از زمان آغاز اعتراضات ضد دولتی در سوریه از بیش از یک سال پیش تاکنون نزدیک به ۹ هزار نفر کشته شده‌اند. گفته شده است که در این مدت، بیش از ۴۲ هزار نفر از مردم سوریه نیز از این کشور گریخته‌اند.

رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، روز پنجشنبه گفت که برای اجرای طرح صلح، به بشار اسد اعتمادی ندارد. او گفت: او به مردم تیراندازی می‌کند، ولی تظاهر می‌کند در حال خارج کردن نیروهای ارتش (از مناطق مسکونی) است. او نیروهای ارتش را عقب نمی‌کشد، بلکه جامعه بین‌الملل را فریب می‌دهد.

بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، نیز گفته است که خشونت‌ها در سوریه روزانه جان افراد بیشتری را می‌گیرد. او از بشار اسد خواست تا “بصیرت و (قدرت) رهبری” خود را به نمایش بگذارد. بان در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت: “شهرها و روستاها در حال تبدیل شدن به مناطق جنگی بوده‌اند… حقوق اولیه مردم سوریه همچنان زیر پا گذاشته می‌شود و … نیاز به کمک‌های بشردوستانه به طور چشمگیری در حال افزایش است.”

در چارچوب طرح صلح پیشنهادی کوفی عنان، دولت سوریه باید نیروهای ارتش را تا روز دهم آوریل از مناطق مسکونی خارج کند و به استفاده از تسلیحات سنگین پایان دهد. آتش‌بس کامل در سوریه نیز ۴۸ ساعت بعد از این تاریخ برقرار می‌شود. کوفی عنان گفته است که انتظار دارد آتش‌بس کامل از ساعت ۶ صبح به وقت محلی روز ۱۲ آوریل در سوریه برقرار شود. اما نماینده سوریه در سازمان ملل متحد گفته است که تهدید اصلی برای برقراری آتش‌بس، از سوی گروه‌های مسلح مخالف دولت انجام می‌شود. بشار جعفری ادعا کرده است که این گروه‌ها تحت حمایت قطر، عربستان سعودی و ترکیه هستند. او همچنین خبر می‌دهد که همزمان با عقب‌نشینی نیروهای ارتش از شهرها، نیروهای پلیس “برای محافظت از غیرنظامیان” به فعالیت خود ادامه می‌دهند.