تاج زاده، شرف اهل سیاست

چکیده :در جامعه ای که عادت دارد و یا دوست دارد در پیش رو مجیز و پشت سر فحش و ناسزا بشنود، امثال تاج زاده که بی لکنت و از سر صداقت محض حرف می زنند را رادیکال بنامند. من وقتی در برابر نظری درباره تاج زاده در بازجویی هایم قرار گرفتم که او را تند می دانست، واقعا درمانده بودم که چطور آنها صراحت متعادل توام با احترام و ادب را که در تمامی سخنرانی ها و نوشته های تاج زاده موج می زد را رادیکالیسم می دانند؟ ...

حسین نورانی نژاد

آقا مصطفی تاج زاده را از سال 79 از نزدیک می شناسم. مرد باهوش، متدین، در کار جدی و در هر وضعیت شوخ و خوش خنده ای که صدای خنده دلنشین اش به ثانیه ای خروار خروار غصه را از دل آدم می زداید. اینها را از خیلی ها در دو سال و نیم اخیر شنیده ایم، اما می خواهم به نکته دیگری که باز مورد اجماع کسانی است که او را از نزدیک میشناسند، چه موافق و چه منتقد اشاره کنم. اینکه او در سیاست، بی نهایت شریف است.

خیلی ها واژه “سیاست ورزی” را با تاج زاده می شناسند. او خیلی بر این واژه تاکید داشت و آن را خوب در جامعه سیاسیون جا انداخت. از طرفی بسیاری از عامه و حتی برخی خواص “سیاست” را امری کثیف، پر از دروغ و کلک و حقیقت سوزی پای مصلحت سنجی فرض می کنند. لابد بر اساس این تعریف، سیاست ورزی یعنی دروغگویی و چند رویی و سر مردم را شیره مالیدن و باز لابد یکی مثل مصطفی تاج زاده می شود مصداق چند رویی و دروغ!

اما برای من جالب است که تاج زاده ای که بسیار قایل به مصلحت عمومی و در واقع عامل به اخلاق نتیجه گرا (یادداشت اخلاق و سیاست سعید حجاریان) بود و هست و شاید از این بعد بشود برخی خودسانسوری ها و نگفتن ها (و نه دروغ گفتن ها) را توجیه کرد را گونه ای خاص یافتم که با این پیش فرض تفاوت دارد. اجازه دهید منظورم را روشن تر بیان کنم. بسیاری از سیاسیون اتفاقا اخلاقی، در خلوت و گعده، مواضعشان معمولا در قبال موضوعات مختلف تندتر و یا کندتر از آن چیزی است که در عرصه عمومی نشان می دهند. مثلا وقتی درباره یک شخصیتی اظهار نظر می کنند ممکن است در عرصه عمومی دروغ نگویند ولی حرف دلشان را هم نزنند. به بیان دیگر لحنشان درباره یک فرد در خلوت و جلوت متفاوت باشد. یا وقتی درباره موضوعی مثل انتخابات حرف می زنند، موضعشان در یک جلسه خصوصی با یک سخنرانی عمومی فرق کند. اما جالب است، موضع نهایی که مصطفی تاج زاده درباره موضوعات و شخصیت های مختلف از او دیده ام، همواره همانی بوده که در دیدارهای خصوصی تر از او شنیده ام.

روشن است که در حال حاضر تصویری که جریان حاکم و حامیانش و چه بسا برخی اصلاح طلبان و سبزها از تاج زاده دارند، تصویری رادیکال باشد. این در حالی است که به شهادت سابقه بحث های پیشین، تاج زاده همواره سدی در برابر رادیکالیسم بود، دست کم آنچه خود او رادیکالیسم فهم می کرد. اما در برابر رادیکال ها هم همان تحلیل و همان لحنی که از او مثلا در راه پله های دفتر مشارکت می شنیدم را چه بسا صریح تر از آن، در نشست عمومی یا مصاحبه از او می شنیدم. گویی پشت سر بیشتر رعایت احوال طرف مورد نقدش را می کرد. این شامل همه طرف های مورد نقد او بود، چه رادیکالیسم و چپ گرایی در عمل و چه اقتدارگرایی راست.

این گونه است که در جامعه ای که عادت دارد و یا دوست دارد در پیش رو مجیز و پشت سر فحش و ناسزا بشنود، امثال تاج زاده که بی لکنت و از سر صداقت محض حرف می زنند را رادیکال بنامند. من وقتی در برابر نظری درباره تاج زاده در بازجویی هایم قرار گرفتم که او را تند می دانست، واقعا درمانده بودم که چطور آنها صراحت متعادل توام با احترام و ادب را که در تمامی سخنرانی ها و نوشته های تاج زاده موج می زد را رادیکالیسم می دانند؟ چرا این همه شرافت را بجای اینکه رو سرشان حلوا حلوا کنند، به بند می کشند؟ این را نه بخاطر هم فکری و هم حزبی تاج زاده بودن میگویم، بلکه چنین شخصیتی در هر گرایش و جناحی از سیاست ورزان، یک نعمت برای کل جامعه است.

پیش از تاج زاده، این صفات را دورادور درباره مرحوم عزت الله سحابی در ابعادی وسیع شنیده بودم و حیف که این امکان را نداشتم تا از نزدیک، به نحوی که این توفیق را در محضر آقا مصطفی داشته ام، از وجود ایشان بهره ببرم. جالب است که تاج زاده هم همواره در این صفات از سحابی به عنوان یک نمونه والا نام می برد. اما زندگی سحابی و سحابی ها نیز در تفکری که دو رویی را بیش از یکرویی می پسندد، به همین گونه ای گذشت که این روزها بر مصطفی تاج زاده می گذرد. و این است عاقبت سرمایه های بزرگ و اخلاقی جامعه ای که هر روز از بی اخلاقی ها آه و ناله سر می دهد.

تاج زاده، شرف سیاست و سیاست ورزانی است که به سیاست بی پدر و مادر، “نه” گفته اند، هدف برایشان وسیله را توجیه نکرده و نشان داده اند که “سیاست در امتداد اخلاق” چگونه است. به امید آزادی اش.

منبع: فیس بوک