مردان بشار اسد چه کسانی هستند

چکیده :اطرافیان بشار اسد عموما ارتشی و یا از شخصیت های امنیتی هستند. اکثر آنها یا از اعضای خانواده رئیس جمهور و یا جزو اقلیت علوی هستند. ماهر اسد، جوان ترین برادر رئیس جمهور، دومین مرد قدرتمند سوریه و رئیس گارد ریاست جمهوری است....

کلمه- زهرا امیری: در جریان بهار عربی در کشور های خاورمیانه، حکومت بشار اسد چهره زشتی از خود به نمایش گذاشته است. نیروهای امنیتی و ارتش سوریه با سلاح های سنگین به شهرهای مختلف سوریه حمله می کنند و پاسخ اعتراضات مردمی را با گلوله تانک و تفنگ می دهند. سیاستی را که در حال حاضر بشار اسد در مقابل مردم خود در پیش گرفته است، می توان ادامه سیاست های پدر او حافظ اسد دانست.

در فوریه سال 1982 میلادی دولت سوریه برای سرکوب مخالفان اسلامگرای خود در شهر حما سیاست «زمین سوخته» را به اجرا گذاشت. سیاست زمین سوخته یک استراتژی نظامی است که بر اساس آن تمام زیر ساخت ها، ساختمان ها و محصولات کشاورزی ویران می شود و عملا منطقه مورد حمله به ویرانه ای تبدیل می گردد. آدولف هیتلر در جنگ جهانی دوم این سیاست را در قبال روسیه به کار گرفت در سال 1977 کنواسیون ژنو این استراتژی را ممنوع اعلام کرد. اما ارتش سوریه به دستور حافظ اسد رئیس جمهوری وقت خود برای سرکوب بخشی از مردم معترض خود این سیاست را اجرا کرد. رافت اسد برادر رئیس جمهور سوریه مسئول اجرای این قتل عام بود شهر تاریخی حما در این حمله به طور کلی ویران شد و بر اساس گزارش ها بین 20 هزار تا 40 هزار نفر کشته شدند. این قتل عام را مرگبار ترین واکنش یک دولت عرب در برابر مردم خود در خاورمیانه مدرن توصیف کرده اند.

رابرت فيسک به نقل از يکی از دوستان خود يعنی احمد حريری که خود زمانی از کارمندان وزارت اطلاعات سوريه بوده، مي نويسد: در منطقۀ “تدمر” که با درختانی بلند و انبوه احاطه شده و زمانی رومی ها و توريست ها آن را “پالميرا” مي ناميدند، يکی از مخوف ترين و شيطانی ترين زندان های رژيم سوريه پنهان شده است، زندانی که به گفته احمد حريری، فقط در سال ۱۹۸۰ هزاران زندانی سياسی توسط “رفعت اسد” برادر حافظ اسد در آن قتل عام و به صورت دسته جمعی در تپه های اطراف اين منطقه مدفون شدند. رابرت فيسک به کشتار مردم شهر “حما” نیز اشاره مي کند که در پی اعتراضات مردم اين شهر، رژيم حافظ اسد پدر بشار اسد در فوريه سال ۱۹۸۲ با هواپيماهای جنگنده، تانک و نيروی زمينی شهر “حما” را مورد حمله قرار داد.

تا سال 1994 میلادی همه گمان می کردند که باسل، پسر بزرگ حافظ اسد، جانشین او خواهد شد. اما در سال 1994 باسل اسد در یک حادثه رانندگی مرد. بشار اسد، پسر دوم خانواده که تا آن زمان در بریتانیا مشغول تحصیل در رشته چشم پزشکی بود، به سوریه بازگشت و در یک آکادمی نظامی آموزش دید. پس از مرگ حافظ اسد در سال 2000 میلادی، بشار اسد تنها 34 سال داشت، مجلس سوریه به سرعت قانون انتخابات ریاست جمهوری را تغییر داد و حداقل سن کاندیداهای ریاست جمهوری از 40 سال به 34 سال تغییر کرد. بشار اسد در انتخاباتی بدون رقیب شرکت کرد و به گفته رژیم سوریه 97 درصد آراء را به دست آورد.

بشار اسد پس از به قدرت رسیدن، زندانیان را آزاد کرد، زندان سیاسی و بدنام «المزه» در دمشق را تعطیل کرد و بحث های روشنفکری را تقویت کرد. او سوریه را به سوی مدرنیزاسیون پیش برد و دمشق را از یک شهر سوسیالیستی افسرده به پایتخت عربی پرجنب و جوش تبدیل کرد، شهری با مغازه های شیک و کافی نت های مد روز. در طول یک دهه حکومت او بسیاری از صنایع خصوصی و از مالکیت دولت خارج شد، سرمایه گذاری های خارجی رشد کرد و تلفن همراه و تلویزیون ماهواره ای در اختیار عموم قرار گرفت. اوایل حکومت او بهار دمشق نام گرفت. بشار اسد به زبان های انگلیسی و فرانسه مسلط است، همسر زیبای او اسما از پدر و مادر سوریه ای در بریتانیا متولد شده است. پدر اسما بانکدار است. اطرافیان بشار اسد عموما ارتشی و یا از شخصیت های امنیتی هستند. اکثر آنها یا از اعضای خانواده رئیس جمهور و یا جزو اقلیت علوی هستند.

ماهر اسد، رئیس گارد ریاست جمهوری

گفته می شود جوان ترین برادر رئیس جمهور، دومین مرد قدرتمند سوریه است. او رئیس گارد ریاست جمهوری و فرمانده لشکر چهارم زرهی است. نیرو های نخبه ای که برای مقابله با جنگ های داخلی تربیت می شوند و تنها نیروی نظامی هستند که اجازه ورود به دمشق را دارند. او متولد 1967 میلادی و تحصیل کرده دانشگاه دمشق است. او با پیروی از برادر بزرگش باسل وارد ارتش شد. برخی معتقدند که بعد از مرگ باسل در 1994 او کاندیدای جانشینی پدر بوده اما به دلیل سن کم ماهر، بشار انتخاب شد. پیش از اینکه ماهر به مقام ژنرالی ارتقا پیدا کند، فرمانده تیپ گارد ریاست جمهوری بود. این پست، تجربه او را در ارتش بالا برد و باعث شد او با بسیاری از فرماندهان روابط شخصی برقرار کند. در سال 2000 کمی بعد از اینکه بشار اسد رئیس جمهور شد ماهر عضو حزب بعث شد و در کمیته مرکزی حزب، دومین فرد تبدیل شد. گفته می شود او بیش از حد خشن، احساساتی و دمدمی مزاج است. او یک بار هنگام عصبانیت به شوهر خواهرش آصف شوکت شلیک و او را زخمی کرد.

ماه های اولیه حکومت بشار اسد را بهار دمشق می نامند، دوره کوتاهی پس از به قدرت رسیدن بشار اسد که آزادی های سیاسی در سوریه زیاد شد. گفته می شود ماهر در سال 2000 در این مورد به او هشدار داده و او را به بستن فضای سیاسی ترغیب کرده است. نام ماهر در میان مظنونانی است که در برنامه ریزی ترور رفیق حریری دست داشته اند. بسیاری معتقدند که ممکن است ماهر حکومت برادرش را به چالش بکشد، همانطور که در سال 1983 عمویش رافت تلاش کرد که قدرت را از حافظ اسد برباید. البته هیچ مدرکی وجود ندارد که او دارای چنین قدرتی باشد.

آصف شوکت، معاون رئیس ستاد نیروهای مسلح

ژنرال شوکت یکی از مسئولین طراز اول امنیتی رئیس جمهور است. او تا سال 2010 رئیس اطلاعات ارتش سوریه بود، اما در سال 2010 او به مقام معاون ستاد ارتش نزول کرد. مخالفان دولت می گویند اشتباه او در سال 2008 منجر به ترور عماد مغنیه در دمشق شد و از آن زمان ستاره بخت او افول کرد. عماد مغنیه، یکی از رهبران حزب­ الله، در یک حادثه تروریستی مشکوک در دمشق و در مقابل یکی از ساختمان­های سازمان امنیت سوریه ترور شد. مخالفان می گویند او به بشار اسد، اطلاع داده که شوکت ارتباط­های مشکوکی را با سازمان­های امنیتی ایالات متحده آمریکا برقرار کرده و احتمالا توطئه کودتایی را علیه او طراحی کرده است. آصف شوکت در سال 1950 در خانواده ای از طبقه متوسط در طرطوس متولد شد. او در دانشگاه دمشق حقوق خواند و در سال 1976 توانست مدرک دکترای خود را از این دانشگاه دریافت کند. او در اواخر دهه 1970 به ارتش پیوست و در میان هم قطاران خود رشد کرد، اما ستاره اقبال او در واسط دهه 1990 هنگامی که او با دختر حافظ اسد ازدواج کرد درخشید. بشری تنها دختر حافظ اسد بود. آصف شوکت قبل از آن که وارد دنیای سیاست شود با بشری اسد، آشنا و پس از مدتی به او علاقه مند شد. عبد الحلیم خدام معاون سابق رئیس جمهور در توصیف او می گوید: ژنرال شوکت زیرک و فرهیخته است، افسری شجاع با جاه طلبی های بزرگ. نام آصف شوکت نیز در میان مظنونان ترور رفیق حریری وجود دارد.

رامی مخلوف

اولین پسر دایی بشار اسد، رامی مخلوف تقریبا قدرتمند ترین چهره اقتصادی در سوریه است. او همواره به فساد اقتصادی و باند بازی متهم بوده است. به گفته تحلیلگران هیچ شرکت خارجی بدون موافقت او نمی تواند در سوریه فعالیت کند. او متولد 1969 و وارث دارایی های پدرش است زن حافظ اسد، انیسه مخلوف نام داشت. پس از اینکه بشار اسد در سال 2000 رئیس جمهور شد، امپراتوری اقتصادی رامی مخلوف گسترش یافت. در سال 2001 مجوز یکی از دو اپراتور تلفن همراه در سوریه به او اعطا شد و قرارداد او با شرکت ارتباطات اوراسکام در مصر بسته شد. اما پس از اختلافی که میان او و شرکت مخابرات سوریه به وجود آمد، مجبور شد 25 درصد از سهام شرکت را واگذار کند. ریاض سیف یکی از نماینگان پارلمان سوریه به دلیل انتقاد از بی نظمی در اعطای مجوز به مخلوف دستگیر و زندانی شد. علاوه بر شرکت مخابرات سوریه، گفته می شود که کنترل دو بانک، مناطق آزاد تجاری، عوارض گمرکی، یک شرکت ساختمانی، خطوط هوایی، دو کانال تلویزیونی، واردات خودرو های لوکس و تنباکو در اختیار او است. او در شرکت نفت و گاز سوریه نیز سهم دارد. در سال 2008 وزارت خزانه داری آمریکا معامله با مخلوف را ممنوع اعلام کرد و دارایی های او مسدود شد. گفته می شود امپراتوری او همواره بازرگانان سوریه را تحت فشار قرار می دهد. او با اعمال نفوذ در سیستم قضایی سوریه توانسته است در بسیاری از زمینه های اقتصادی مجوز انحصاری به دست آورد. تحریم های اتحادیه اروپا که در ماه می امسال وضع شد، شامل اموال و شرکت های رامی مخلوف نیز هست. گرچه خود او معتقد است برای هزاران نفر در سوریه کسب و کار ایجاد کرده است.

سازمانهای اطلاعاتی سوریه

سوریه دارای چهار سرویس اطلاعاتی عمده است که به طور مستقیم و تحت نظارت رئیس جمهور این کشور فعالیت می کنند. فعالیت این سازمانها کاملا مستقل از یکدیگر و محرمانه است، به نحوی که هیچ یک از این چهار سرویس اطلاعاتی اجازه دسترسی به اطلاعات و هویت افراد سرویس های دیگر را ندارند. روسای سرویس های چهارگانه مستقیما به شخص رئیس جمهور (بشار اسد) گزارش می دهند و وفاداری و پایبندی بی چون و چرا و یکسانی نسبت به اسد دارند.

این سازمانهای چهارگانه عبارت اند از:

1. سازمان امنیت سیاسی: محمد دیب زیتون رئیس اداره امنیت سیاسی در سوریه است. بر خلاف اکثریت سیاستمداران سوریه، او سنی مذهب است. او در سال 1951 به دنیا آمده است. سازمان تحت کنترل او غیر نظامی است و وظیفه نظارت بر احزاب، نشریات سیاسی و مسائل مربوط با امور منطقه عربی را بر عهده دارد. اتحادیه اروپا در ماه مه 2011 ، ژنرال زیتون را به دخالت در خشونت علیه تظاهر کنندگان متهم کرد و ممنوعیت سفر و مسدود شدن دارایی ها مشمول او شد. او به نقض حقوق بشر متهم است.

2. سازمان امنیت عمومی: رئیس این اداره علی مملوک نام دارد. او متولد 1946 میلادی است. پیش از این، او معاون اطلاعات نیروی هوایی بود. گفته می شود او نقش مهمی در سرکوب مخالفان سوریه در درگیری های کنونی داشته است. در آوریل 2011 آمریکا تحریم هایی را علیه علی مملوک وضع کرد و او را به اتهام خشونت علیه غیر نظامیان به نقض حقوق بشر محکوم کرد. اتحادیه اروپا نیز تحریم هایی علیه ژنرال مملوک وضع کرده است.

3. اداره اطلاعات نظامی: رئیس این اداره عبدالفتاح قدسیه، در داشتن هوش استراتژیک و تاکتیک و جسارت و بی رحمی شهرت دارد. پیش از او آصف شوکت این مقام را در دست داشت. قدسیه متولد 1953 است و مدتی نیز وزیر امور خارجه سوریه بود نام او به دلیل خشونت علیه معترضان در لیست تحریم اتحادیه اروپا به چشم می خورد.

4. سازمان اطلاعات نیروی هوایی: جمیل حسن، رئیس اطلاعات نیروی هوایی است. ژنرال حسن، قبلا به عنوان یک مقام امنیتی در استانداری شرقی دیر الزور خدمت کرده است. او نیز جزو متهمان سرکوب معترضان در ناآرامی های اخیر است.

از دیگر افراد مهم سیاسی امنیتی سوریه می توان از ظاهر حمد، معاون اداره امنیت عمومی نام برد. فعالان حقوق بشر می گویند ژنرال حمد نقش عمده ای در مبارزات انتخاباتی و دستگیری مخالفان و چهره های مستقل در اتنخابات اخیر و در ماه های منتهی به ناآرامی های اخیر ایفا کرده است.

حافظ مخلوف، رئیس اداره امنیت عمومی دمشق است. او متولد سال 1971، همبازی کودکی بشار اسد و برادر رامی مخلوف است.

محمد نسیف خیربک، معاون رئیس جمهور در امور امنیتی، او متعلق به قبیله علوی خیربک است، همان قبیله ای که خانواده اسد نیز متعلق به آن است. او در سال 1937 متولد شد در سال 2007 ایالات متحده دارایی های او را مسدود کرد او به حمایت از تروریسم بین المللی، دستیابی به سلاح های کشتار جمعی و تضعیف تلاش ها در عراق متهم شد.

هشام اختیار، مدیر اداره امنیت ملی (NSB). او هماهنگ کننده کار سازمان های اطلاعاتی سوریه و مبدع توصیه هایی برای رئیس جمهور است. او به سرکوب معترضان در درعا متهم است.

زو الهیما شالیش، رئیس امنیت ریاست جمهوری است. ژنرال شالیش پسر خاله بشار و رییس امنیت ریاست جمهوری است. گفته می شود او در فروش اسلحه به حکومت صدام حسین نقش داشته است.

علی حبیب محمود، وزیر دفاع فعلی سوریه است. ژنرال حبیب در سال 2009 به سمت وزیر دفاع منصوب شد و پس از نا آرامی های اخیر برکنار شد. در ماه مه 2011 ، ایالات متحده ژنرال حبیب را به نقض حقوق بشر متهم کرد و ممنوعیت سفر و مسدود شدن دارایی ها شامل او نیز شد.