تجربهای متفاوت با ایران در تونس: برگزاری انتخابات آزاد و پیروزی مسلمانان دموکرات
چکیده :انتخابات آزاد و پیروزی مسلمانان؟ تصورش هم برای اقتدارگرایان ایران غیرممکن است. آنها آنچنان به سرکوبگری و تحمیل خود بر مردم به نام دین عادت کردهاند که در فکرشان هم نمی گنجد روزی بتوانند از مسیر رای آزادانه مردم به قدرت دست یابند و در رقابت انتخاباتی آزاد و عادلانه با همه کسانی که فکر و ایده و یا حتی سبک زندگی شان مانند آنها نیست، پیروز شوند. اما واقعیت این روزهای تونس یک سیلی محکم به گوش توهمات اقتدارگرایان حاکم بر جمهوری اسلامی ایران است: پیروزی مهمترین حزب اسلامی در انتخاباتی آزاد با مشروعیت بین المللی....
کلمه – حسین ناصری نیا:
انتخابات آزاد و پیروزی مسلمانان؟ تصورش هم برای اقتدارگرایان وطنی غیرممکن است. آنها آنچنان به سرکوبگری و تحمیل خود بر مردم به نام دین عادت کردهاند که در فکرشان هم نمی گنجد روزی بتوانند از مسیر رای آزادانه مردم به قدرت دست یابند و در رقابت انتخاباتی آزاد و عادلانه با همه کسانی که فکر و ایده و یا حتی سبک زندگی شان مانند آنها نیست، پیروز شوند. دیکتاتوری برای مدعیان ایرانی «بیداری اسلامی» آنقدر عادت شده که نه فقط امکان همنشینی اسلام و دموکراسی را باور ندارند، بلکه از دموکراسی و صندوق رای هم چیزی جز بی دینی و خداناباوری نمی فهمند. واقعیت این روزهای تونس اما یک سیلی محکم به گوش توهمات اقتدارگرایان جریان حاکم بر جمهوری اسلامی است: پیروزی مهمترین حزب اسلامی در انتخاباتی آزاد با مشروعیت بین المللی.
باورش برای مردم ستیزان نسخه ایرانی- اسلامی سخت است، اما اتفاقا صریح ترین اعتراف را در روزهای اخیر ناظران غربی عنوان کردند که گفتند این انتخابات کاملا با معیارهای دموکراتیک جهانی سازگار بوده و سالم، مشروع و قابل قبول است. هرچند در غرب هم کم نیستند کسانی که از روی کار آمدن اسلامگرایان و تکرار تجربه ای شبیه طالبان – یا حتی برخی تجربه می گویند جمهوری اسلامی در ایران – می ترسند و یا لااقل تحت تاثیر رسانه هایی هستند که به اسلام هراسی و ایران هراسی دامن می زنند.
راشد الغنوشی رهبر حزب نهضت اسلامی در تونس، این روزها در مرکز توجه رسانه ها قرار دارد. او تاکنون توانسته همگان را متقاعد کند که بنا نیست با پیروزی این حزب، یک قرائت افراطی و تنگ نظر از اسلام بر سرکار بیاید. حتی اگر او در ادعای میانه رو بودنش صادق هم نباشد، شرایط به او و حزبش چنین اجازه ای نمی دهد. این حزب بیشترین کرسی ها را در پارلمان به دست آورده، اما نه اکثریت را. 90 کرسی از 217 کرسی، سهم حزب نهضت از مجلس مؤسسان است. بدین ترتیب این حزب مجبور است با دیگر احزاب غیر اسلامی ائتلاف کند.
سران این حزب آشکارا ترجیح می دهند که حزب خود را “اسلامی” معرفی کنند و نه “اسلامگرا” تا هم از شر تبلیغات اسلام هراسانه و تعبیرهای بدی که از اسلامگرایی در رسانه های غربی مطرح می شود، رهایی یابند و هم مرزبندی فکری خود را با متحجران، واپس گرایان و تندروهای به اصطلاح مذهبی نشان دهند.
قربانی تقلب انتخاباتی، مغضوب دیکتاتور و منادی اسلام و دموکراسی
غنوشی و حزبش بعید است راهی غیر از دموکراسی انتخاب کنند، چرا که از دیکتاتوری مختومه تونس بیشترین آسیب را دیده اند. این استاد فلسفه، خود را میانه رو معرفی می کند و برای شناساندن بیشتر مشی و مرامش، حزب عدالت و توسعه را در ترکیه مثال می زند. حزب متبوع او 22 سال قبل قربانی یک تقلب انتخاباتی شد و خود او هم مغضوب دیکتاتور واقع شد و ناگزیر به تبعید رفت.
راشد الغنوشی 70 ساله او برخلاف رئیس شورای انتقالی لیبی که در اولین نطقش پس از مرگ دیکتاتور خواستار احیای چندهمسری شد، به صراحت گفته که قانون برابری جنسیتی را که در دوران بن علی تصویب شده، می پذیرد و قرار نیست حقوق زنان در تونس جدید نقض شود. او علاوه بر تاکید بر حفظ دستاوردهای جنبش زنان این کشور در عین پایبندی حزب خود به آرمان ها و ارزش های اسلامی، حتی به جزئیات هم پرداخته و از اجباری نبودن حجاب سخن گفته و تعدد زوجات را رد کرده است. وقتی هم خبرنگاری از او درباره یک شایعه موجود پرسیده که ” ميگويند شما چهار زن داريد و اين مخالف قوانين تونس است” با خنده پاسخ داده است: اين اطلاعات درست نبوده و نيست و نخواهد بود!
از 49 زنی که به مجلس مؤسسان راه یافته اند، 42 تن متعلق به حزب نهضت هستند؛ نشانه ای صریح از توجه این حزب به حضور اجتماعی زنان. و بالاتر از این؛ حزب نهضت یک زن بی حجاب را هم در لیست نامزدهای خود دارد.
رهبر حزب پیروز در اولین انتخابات آزاد تونس، یک مسلمان است اما در ایام انتخابات اخیر آشکارا تلاش می کرد تصویری اهل مدارا و دموکرات از خود ارائه کند. او حزب خود را نسل بعدی حزب عدالت و توسعه ترکیه معرفی می کند و حتی ابایی ندارد از اینکه در زمان راه رفتن در مجامع عمومی دست همسرش را بگیرد؛ کاری که پیش از او، میرحسین در ایران انجام داده بود و با خشم محافظه کاران اقتدارگرا مواجه شده بود.
غنوشی و ایران؛ از زیر سؤال بردن انتخابات 88 تا مخالفت با تحمیل اسلام
غنوشی بعد از پیروزی حزبش در انتخابات، تبریک و تحسین های زیادی از سوی اقتدارگرایان حاکم در ایران دریافت کرد. آنها تصور می کردند حزب نهضت تونس، یک جریان اسلامگرا و تندرو است که قرار است اسلام و شریعت را بر مردم تحمیل کند، و از این رو در تحلیل های خود سعی می کردند انقلاب تونس را به نفع خواسته های خود مصادره کنند. غافل از آنکه که سیاست های جریان حاکم در ایران، بارها از سوی او و حزبش مورد نقد قرار گرفته است.
او در یکی از اولین اظهارنظرهایش درباره ایران، آب پاکی را روی دست حاکمان مستبد ریخت، آنجا که انتخابات سال 88 ایران را مخدوش ارزیابی کرد و گفت: نشانه سلامت انتخابات این است که مخالفان نتیجه آن را قبول کنند، اما اگر مخالفان نتیجه انتخابات را قبول نکنند، یعنی مشکلی وجود دارد.
چند روز قبل هم مصطفی تاجزاده در ملاقات با همسرش از او خواسته بود مطالعه مصاحبه غنوشی را در که روزنامه شرق منتشر شده، به مردم توصیه کند؛ مصاحبه ای که آشکارا تفاوت اندیشه های او با راه و روش اقتدارگرایان ایران را نشان می دهد.
رهبر حزب نهضت درباره اسلام و دموکراسی چگونه می اندیشد
او در بخشهایی از این مصاحبه که با روزنامه الاهرام مصر انجام شده و ترجمه اش در شرق منتشر شده، می گوید:
– مردم نمايندگان خود را در پارلمان انتخاب ميكنند و آنها هستند كه دست به اجتهاد زده و قانونگذاري خواهند كرد. شريعت به منبعي فكري و فلسفي براي الهام گرفتن نمايندگان و روشنفكران و علما تبديل ميشود. اما بدون اينكه نهادي نقش ولايتي بر آنها داشته باشد. اسلام كليسايي ندارد كه بخواهد بر مردم ولايت داشته باشد. در اسلام مساله اجتهاد است و هيچكس هم نميتواند آن را در انحصار خودش بگيرد. تفكر اصلي اين است كه كل اين امت بر اساس اين دين به خلافت رسيدهاند و نماينده اين دين روي زمين هستند. يك نهاد مشخص در اسلام وجود ندارد كه دين را نمايندگي كند. حتي دولت هم چنين نيست و نميتواند سخنگوي دين باشد. هيچكس حق ندارد به اسم دين سخن بگويد مگر كل امت.
– دين دولت در قانون اساسي ما اسلام است. دولت بدون دين نيست. اين مساله دين را منبعي براي همه سياستها و فرهنگها قرار ميدهد. از سوي ديگر هيچكس حق ندارد ادعا كند دين را نمايندگي ميكند. نه حزبالنهضه و نه ديگران. اين جامعه است كه دين را در سياستها و قوانين و آداب فرهنگياش بازتاب ميدهد. باب اجتهاد همچنان باز خواهد بود. بايد نوعي اجماع بر سر اين باشد كه نظر دين به طور مثال در فلان مورد چيست. اين نوعي برخورد آزاد و باز افراد و گروهها با دين است.
– دولت اسلامي چنانكه من ميفهمم دولت ملت مسلمان است و تلاش ميكند قوانينش برخلاف عقايد و ارزشهاي مردم نباشد بلكه بيانگر آنها باشد. بههرحال هيچكس نيست كه بتواند ادعا كند من مترجم اين دين هستم يا از زبان اسلام سخن ميگويم.
– در جنبش ما اين مساله مورد توافق همگان است. ما اين مساله را به خارج هم انتقال دادهايم و فقط محدود به جنبش نيست. كتابهاي ما تاثير زيادي بر محافل ترك و عرب و اسلامي بهطور كلي گذاشته است. ما خودمان را از جمله نخستين كساني ميدانيم كه شفافيت دموكراسي را در محافل ميانهرو اسلامي مطرح كرد. اين مساله فراتر از چارچوب فرهنگي يك فرد يا يك گروه نخبه است و تمام قاعده جنبش ما را شامل ميشود.
– ما احساس ميكنيم بين مصلحت انقلاب تونس و نيروهاي خارجي در شرايط كنوني توافقي وجود دارد… توافق نظر اين است كه تونس صلح و ثبات داشته باشد. ثبات به نفع همگان است. در سايه يك رژيم پليسي يا نظامي نميتوان ثبات را به وجود آورد. ثبات راهي جز اين ندارد كه روند تحول دموكراتيك پيموده شود. اگر اين روند شكست بخورد و دولت فروپاشد فاجعه خواهد بود. صدها هزار جوان تونسي را ديگر بايد در آن طرف سواحل مديترانه (اروپا) پيدا كني و اين بدون ترديد غيرمنطقي است. بنابراين به نفع همه است كه از روند انتقال دموكراتيك كشور دفاع كنيم… در ديدارهايي كه با اروپاييها و آمريكاييها داشتهايم همه به اين نتيجه رسيدهايم كه موفقيت روند دموكراتيك به نفع همه خواهد بود. زيرا جايگزين آن فاجعهبار است. فاجعهبار!
انتخاباتی کاملا آزاد، نتایجی صددرصد مشروع
مردم تونس نخستین انتخابات آزاد را در دوران پس در بن علی تجربه کردند؛ اولین انتخابات در کشورهای آزاد شده از دیکتاتوری در موج جدید تحولات خاورمیانه. این انتخابات با نظارت صدها ناظر بین المللی انجام شد و همه صحت آن را تایید کردند و هرچند اعتراضاتی از سوی احزاب سکولار مطرح شده است، اما ناظران بین المللی تردیدی در صحت آنچه به عنوان نتیجه انتخابات اعلام شده، ندارند.
این رای گیری برای انتخاب ۲۱۷ عضو مجلس موسسان برگزار شده بود. نمایندگان این مجلس وظیفه دارند رییس دولت موقت تونس را انتخاب کنند و پیش نویس قانون اساسی جدید را بنویسند.
راشد الغنوشی اعلام کرده که نامزد نخست وزیری دولت انتقالی تونس خواهد بود، و باز گفته است که احتمالا نخست وزیر فعلی را به عنوان رئیس جمهوری معرفی خواهد کرد؛ نشانه ای دیگر از تمایل این حزب به تشکیل دولت ائتلافی و همکاری با دیگر احزاب سکولار در اداره کشور.
او حزب نهضت را متکثر می داند و کشورش را از آن هم متکثرتر، و پذیرفته است که آینده تونس از مسیر مدارا و میانه روی، و همنشینی اسلام و دموکراسی می گذرد. غنوشی می گوید: نهضت حزب بزرگی است که رنگها و صداهای گوناگون و فراوانی را در خودش گرد آورده است. اما این حزب بزرگ در مورد موضوعات بزرگ و اصلی اتفاق نظر دارد. هیچکس در نهضت نیست که در اسلام شکی داشته باشد. اسلام مرجع ماست و هیچکس در این مورد اختلاف نظری ندارد. هیچکس در نهضت تردیدی در دموکراسی ندارد. هیچکس در نهضت تردیدی در برابری زن و مرد ندارد. هیچکس در نهضت نمی گوید که فلان حزب را باید منحل کرد چون کمونیست و مخالف ماست.
این افکار است که در تونس پیروز شده، و به این معنا اگر بتوان برای تحولات اخیر نام “بیداری اسلامی” را انتخاب کرد، این بیداری از خواب اسلام طالبانی، تحمیل گر و دیکتاتورمآبانه و ورود به دوره ای جدید در حضور اجتماعی مسلمانان دموکرات بوده است. اقتدارگرایان مدعی مسلمانی در ایران هم هرچند هنوز این برداشت از بیداری اسلامی را باور نکرده اند، بعید است زیاد بتوانند در توهمات خود باقی بمانند. ده روز بعد دولت تونس قرار است تشکیل شود و چندی بعد تدوین قانون اساسی جدید در این کشور آغاز می شود. آن وقت مشخص خواهد شد که اسلام منتخبان اتنخابات آزاد در تونس، اقتدارگرایانه خواهد بود و آنها به دموکراسی و صندوق رای قفلی از رنگ دین خواهند زد یا آنکه در امتداد دولت ترکیه، چهره ای جدید از اسلام نوگرا را به جهان معرفی خواهند کرد.
دوستان کلمه !این «دموکراتیسم» را موازنه نیرو، جو دنیا و منطقه و وحشتزدگی اقشار شهری مردم تونس از استقرار یک رژیم اسلامی دیگر به حزب «النهدا» تحمیل کرد والی 5 ـ 6 ماه پیش اینها چیز دیگری می گفتند. دموکراسی، امروز آن جام شوکرانی است که با زور هم شده بخورد اصحاب استبداد می خورانند و نوبیت رژیم والیی ماهم نزدیک است. ولی بهر حال من بر این اعتقادم که دموکراسی با دست همین حزبی که قارد است اوضاع را درک کند به تونس خواهد امد نه احزاب بی تجربه یا تاریخ گذشته دیگر.
فقط بایدسکوت کردوبرای انقلاب تونس کف زد
می دانم که این پیام را نشان نمی دهید ولی می خواهم بگویم که بدبختها طبق ضرب المثل ایرانی که می گوید می دانم کجایتان سوخته ،شما خودتان را به خواب زده اید و بیدار شدنتان سخت است البته می دانید ولی می خواهید چند تا جوان بیچاره را از دانستن واقعیات دور کنید همه ما و عالم می دانند که دیگر شخصیت بزرگی مثل امام خمینی نخواهد آمد که دنیا را با انقلاب و تشکیل حکومت اسلامی تکان دهد ولی بدبختها شما که تا دیروز می گفتید بهار عربی و دموکراسی غربی در کشورهای عربی در حال رخ دادن است ولی حالا که مردم تونس اسلام را خواسته اند می خواهید دل بعضی از این جوانهای بدبخت را آرام کنید و راهی برای غلبه بر ترس و دلشوره های خودتان بیابید ولی بدانید که امام خامنه ای پیش بینی کرده بودند که حرکت مردم اسلامی است و منتظر باشید که در مصر و لیبی و اردن و عربستان و یمن نیز مردم به دنبال حکومت اسلامی هستند اینرا بروید از اربابان صهیونیست تان بپرسید که از چند روز پیش بیشتر به بدبختی افتاده اند و به آمریکایی ها گفته اند جلوی انتخابات را در کشورهای انقلاب شده بگیرید که همه ی آنها یک حکومت اسلامی مثل ایران می خواهند.البته مردم مسلمان ایران با گذشت هستند و اگر خواستید و توبه کردید شما را خواهند بخشید برگردید به دامان مردم مسلمان و مومن و دوستدار امام خامنه ای که حماسه 9دی را رقم زدند تا دیر نشده
بزودی حکومتهایی با این قرائت از اسلام که با موازین دمکراسی هم هماهنگ هستند فعلیت پیدا میکنند تا رویای الگوی بیداری اسلامی بودن حکومتهایی اقتدارگرا همچون حکومت استبدادی ولایت فقیه در کشور ما کاملا پنبه شود آنوقت باید این حکومتهای اقتدار گرا بیداری اسلامی پیدا کنند و کشورهایی مثل تونس و ترکیه را الگوی خود قرار دهند! واقعا مگر اینکه مغز خر خورده باشند کشورهای عربی متحول شده که بیایند ایران را بعد از سی سال اقتدارگرایی و روز بروز به استبداد کامل نزدیک شدن الگوی حکومتی خود قرار دهند!