راه دشوار دموکراسی

چکیده :اگر دموکراسی را هدف بدانیم، بی تردید ابزار و وسایل نیل به این هدف مقدس نیز باید متناسب با آن باشد، بدین معنا که از فرایندهای غیر دموکراتیک نمی توان به میوه شیرین دموکراسی رسید. در حقیقت از فرایندهای سالم، اخلاقی و دموکراتیک است که می توان به فراورده دموکراسی ناب رسید....

کلمه – محمدرضا رزاقی *

قبل از شروع این نوشتار باید متذکر گردم که نگارنده این سطور، به عنوان یکی از فعالین سیاسی که از قضا یک سال نیز با نیروهای تحول خواه ایران، از نزدیک ایام گذرانده است، برداشتهای خود را از اقتضائات آرمان دموکراسی احصاء نموده و یاد آور می گردم این مطالب در حقیقت نگاهی درونی و انتقادی به مناسبات حاکم بر رفتار نیروهای دمو کراسی خواه ایران است.

منسوب به گاندی رهبر فقید شبه قاره است که: “جوهر هدف در وسیله است.” این بدان معناست که با هر وسیله ای نمی توان به هر هدفی رسید. فرض بفرمایید هدف ایجاد شکافی در کوه باشد، آیا با بیل و کلنگ می توان به مقصود رسید؟ طبیعی است ابزار و وسائل خاصی لازم است.

حال اگر دموکراسی را هدف بدانیم، بی تردید ابزار و وسایل نیل به این هدف مقدس نیز باید متناسب با آن باشد، بدین معنا که از فرایندهای غیر دموکراتیک نمی توان به میوه شیرین دموکراسی رسید. در حقیقت از فرایندهای سالم، اخلاقی و دموکراتیک است که می توان به فراورده دموکراسی ناب رسید.

اما مشخصات این فر‌آیندهای سالم، اخلاقی و دموکراتیک چیست؟

بی تردید رسیدن به دموکراسی ناب، راه دشواری بوده و فرایندهای پیچیده ای را می طلبد که از رفتارها و مناسبات خرد فردی تا نوع نگاه به مسائل کلان و تحلیل آنها، از چگونگی مکانیزم های تصمیم سازی چه در سطح خرد یا کلان تا میزان شفافیت در امور و تا پاسخگویی به همه اعضاء را شامل می گردد.

به این ترتیب می توان گفت بخشی از مقصد در مسیر نهفته است.

بی توجهی به خرد جمعی، عدم شفافیت، تصمیم های محفلی و الیگارشیک، رفتارهای قیم مآبانه و پدرخوانده وار، عدم پاسخگویی و فرار از مسوولیت، فرایندهای ناسالمی هستند که فراورده آن، تنها گسست در قدرت است و نه دموکراسی.

* وکیل دادگستری و فعال سیاسی