سایت خبری تحلیلی کلمهhidden pichidden pichidden pichidden pichidden pic
  • صفحه اصلی
  • » رکوردهای اقتصادی دوران دفاع مقدس...
» نگاهی آماری به عملکرد طلایی دولت میرحسین در طول هشت سال جنگ

رکوردهای اقتصادی دوران دفاع مقدس

چکیده :ما حتی اگر شرایط سخت جنگ و تروریسم تحمیلی مجاهدین خلق را که شرایط بسیار پیچیده و سختی را پدید آورده است، نادیده بگیریم باز هم بررسی‌های تطبیقی نشان از دستاوردهای حیرت‌انگیز در دوره جنگ تحمیلی در قیاس با دوران‌های قبل و بعد از خود دارد و رمزگشایی از دلایل رقم خوردن چنان کارنامه‌ای و نیل به آن انبوه رکوردهای تکرار نشده تا چه میزان می‌تواند مددکار ما در ساختن کشور در امروز و فردا باشد....


کلمه – فرشاد مومنی:

بدون تردید شرایط جنگی در هر جای دنیا به هم ریختگی‌ها، کاستی‌ها و ناهنجاری‌های خاص خود را دارد اما مهم نحوه مواجهه با این شوک‌ها بود که ما به عنوان یک نمونه ممتاز از رویکرد برنامه‌ریزی شده از دوران گذار آن دوره را می‌توانیم مورد مطالعه قرار دهیم.

در این زمینه طی تحقیقی، شخصاً برخی رکوردهای تکرار نشده از عملکرد اقتصادی دولت را در دوره جنگ جمع‌آوری کرده‌ام که وقتی شرایط کشور را در آن لحاظ می‌کنیم مایه شگفتی می‌شود:

در شرایط جنگی در همه جای دنیا به دلایل گوناگون روندهای نقدینگی در کشور در معرض تحولات خیلی بزرگ قرار می‌گیرد و انتظار داریم بی‌سابقه‌ترین میزان‌های رشد نقدینگی را در سال‌های جنگ تجربه کرده باشیم. اما آنچه شگفت‌انگیز است، این است که از سال 1353 تا امروز یعنی دوره 37 ساله گذشته پایین‌ترین نرخ رشد نقدینگی تجربه شده در کشورمان مربوط به سال 1363 است و البته توجه دارید که سال 1363 چهارمین سال جنگ است. به گواه اسناد رسمی موجود در آن سال نرخ رشد نقدینگی 6 درصد بوده که این نرخ از 1353 تا امروز دیگر در تاریخ اقتصاد ایران تکرار نشده؛ عیناً شبیه این مسئله را می‌توانید در رکورد مربوط به پایین‌ترین نرخ تورم هم مشاهده کنید که از 1353 تا امروز پایین‌ترین نرخ تورم تجربه شده در ایران مربوط به سال 1364 است که زیر 7 درصد رسیده؛ از سال 1353 تا امروز متوسط سالیانه واردات کشور در دوره جنگی پایین‌ترین میزان متوسط واردات تجربه شده قبل و بعد از جنگ است.

بعضی از این رکوردها واقعاً شگفت‌انگیزتر است مثلاً سهم امور دفاعی در دوره 53-57 به طور متوسط 3/23 درصد کل هزینه های عمومی دولت بوده (یعنی در دوره صلح) این در حالی است که نسبت مزبور در دوره جنگ این میانگین به رقم 7/12 درصد رسیده است.

مؤلفه دیگری که شبیه معجزه به نظر می‌رسد تحولاتی است که در سهم امور اجتماعی در کل هزینه‌های دولت اتفاق افتاده به این معنا که گرچه متوسط سهم امور اجتماعی به کل هزینه‌های دولت در دوره 57-52 برابر بوده با 4/18 درصد این سهم در دوره جنگ به طور متوسط به 5/39 درصد رسیده یعنی بیش از دو برابر شده است. بدیهی است که سهم امور اجتماعی فقط در دولت‌هایی افزایش می‌یابد که تعهد جدی به مساله توسعه و ملاحظات دور مدت کشور دارند پرداختن به امور اجتماعی یعنی پرداختن به نظم کشور، به انباشت سرمایه‌های انسانی از طریق توجه جدی به آموزش و بهداشت و از این قبیل؛ در بحث‌های متعارف در این زمینه گفته می‌شود در دوره جنگ کاملاً طبیعی است که انتظار داشته باشیم دولت اهتمام به این امور را به دلیل توجه به امور روزمره کاهش دهد، در حالی که در تجربه جنگ تحمیلی دقیقاً عکس آن اتفاق افتاده است.

مسئله شگفت‌انگیز دیگر به تحولات اندازه دولت و میزان دخالت دولت در اقتصاد مربوط می‌شود. گزارش پیوست شماره یک برنامه اول توسعه می‌گوید مجموع مداخله‌های حاکمیتی و تصدی‌گرایانه دولت در سال‌های 56 و 55 وقتی نسبت‌اش با تولید ناخالص داخلی سنجیده می‌شود، حدود 63 درصد را نشان می‌دهد یعنی از کل اقتصاد ایران در دوره صلح و در شرایط اوج شکوفایی اقتصادی حکومت پهلوی، 63 درصد سهم مداخله‌های دولت بوده و 37 درصد سهم بخش خصوصی. این گزارش می‌گوید در پایان جنگ این نسبت 40 به 60 شده یعنی 40 درصد سهم کل مداخله دولت و 60 درصد سهم مداخله بخش خصوصی؛ یعنی یک دگرگونی بنیادی توسعه‌گرا، آن هم در شرایط جنگی.

از منظر اقتصاد سیاسی بسیار ارزش واکاوی دارد که ببینیم مدیریت اقتصادی کشور از 1368 به بعد در حالی که در شعارهای خود ارزیابی می‌کرده میزان مداخله 40 درصدی دولت در شرایط جنگی، بسیار زیاد است و با اجرای برنامه تعدیل ساختاری سعی در کاهش آن داشتند اما اثر عملی آن این بوده که از 1371 تا امروز این نسبت در اقتصاد ایران هرگز از 60 درصد پایین نیامده و در سال‌های 88 و 89 از مرز 80 درصد هم عبور کرده است. باید این را مورد واکاوی قرار داد که این چه الگویی از رابطه متقابل دولت و بخش خصوصی است که در شرایط جنگی بخش خصوصی در این سطح اعتماد می‌کند و در حالی که در سال‌های صلح دیگر چنین اعتمادی مشاهده نمی‌شود و ما به اسم خصوصی‌سازی و آزادسازی، عملاً از میدان به در کردن بخش خصوصی مولد را مشاهده کرده‌ایم!!

یکی دیگر از بزرگ‌ترین شگفتی‌ها این است که بالاترین نرخ رشد سرمایه‌گذاری خصوصی در 40 سال گذشته ایران متعلق به سال 1362، یعنی 3 سال پس از شروع جنگ است. در این سال نرخ رشد سرمایه‌گذاری بخش خصوصی نسبت به سال قبل‌اش برابر 85 درصد بوده، تصور من این است که شاید تا 50 سال آینده هم در صورت تداوم روندهای موجود این تجربه تکرار نشود، اما آنچه که از منظر اقتصاد سیاسی این مسئله را معنادار می‌کند، این است که در سال 1362 که این جهش در سرمایه‌گذاری بخش خصوصی اتفاق افتاده، سرمایه‌گذاری در ماشین‌آلات در آن سال رشد 73.5 درصدی نشان می‌دهد یعنی بخش اعظم سرمایه‌گذاری‌ها ناظر بر افزایش ظرفیت تولیدی بوده؛ یعنی ما ماشین‌آلات و تجهیزات تولیدی را در سال‌های میانی جنگ اضافه کردیم و درواقع یکی از بزرگ‌ترین کاستی‌های اقتصاد ایران که همیشه انگیزه‌های سرمایه‌گذاری‌های مولد تحت‌الشعاع سرمایه‌گذاری‌های دیگر کرده میزان اعتمادی است که بخش خصوصی به دولت و سیاست‌هایش در این شرایط کرده، یعنی شرایطی که علاوه بر جنگ ما با پدیده تروریسم داخلی مجاهدین خلق هم مواجه بوده‌ایم، باید میزان انرژی‌ای که انقلاب آزاد کرده بوده و باعث ایجاد چنین سطحی از ریسک‌پذیری بین سرمایه‌گذاران گشته و نیز نقش تعیین‌کننده جهت‌گیری‌ها و به ویژه سیاست‌های اقتصادی دولت در زمینه اعتمادسازی بسیار مورد توجه قرار گیرد.

شبیه به چنین مقایسه‌ای را که در مورد ایران از طریق مقایسه دوران‌های تاریخی قبل و بعد از جنگ انجام دادیم در سطح بین‌المللی هم می‌توان انجام داد. مثلا کارنامه اقتصادی ایران را با کارنامه اقتصادی عراق مقایسه کنیم.

در سال شروع جنگ جمعیت عراق 14 میلیون نفر بوده در حالی که جمعیت ایران 39 میلیون نفر بوده در آ‌ن سال عراق روزانه 5/4 میلیون بشکه نفت صادر می‌کرده، ایران روزانه 2 میلیون بشکه، یعنی کشوری که نصف ما جمعیت داشته درآمد نفتی بیش از دو برابر کشورمان داشته؛ در سال شروع جنگ ذخایر ارزی عراق 35 میلیارد دلار و ذخایر ارزی ایران 6/5 میلیارد دلار یعنی تقریباً ما یک هفتم عراق ذخائر ارزی داشته ایم. بدهی خارجی عراق در سال شروع جنگ صفر بوده در حالی که برای ما 5/7 میلیارد دلار بوده که بخش اعظم آن از رژیم پهلوی به ارث رسیده بود. در پایان جنگ بدهی خارجی عراق 86 میلیارد دلار، بدهی خارجی ایران صفر!

در مورد فرانسه در سال 1939 که سال دوم شروع جنگ جهانی دوم بوده کل کارمندان دولت فرانسه کمتر از 700 هزار نفر بوده، در سال پایانی جنگ یعنی 1945 تعداد کارمندان دولت فرانسه 2 میلیون نفر شده یعنی در حالی که دوره درگیری فرانسه به طور نسبی 3 سال کمتر از ایران بوده تعداد استخدام دولتشان نزدیک 3 برابر شده، در ایران در سال شروع جنگ کل کارکنان در استخدام دولت یک میلیون و 60 هزار نفر بوده که در سال پایان جنگ این تعداد به 1 میلیون و 492 هزار نفر می رسد یعنی کمتر از 5/1 برابر.

در پایان این نکته را تأکید می‌کنم که ما کشوری در حال توسعه هستیم یعنی کشوری که در ذات خود بی‌شمار کسری و نقص و نارسایی دارد. لذا معنای هیچ یک از مباحث مطرح شده، این نیست که در دوره جنگ کمبود و کسری وجود نداشته بلکه بحث بر سر مقایسه کارنامه‌هاست. ما حتی اگر شرایط سخت جنگ و تروریسم تحمیلی مجاهدین خلق را که شرایط بسیار پیچیده و سختی را پدید آورده است، نادیده بگیریم باز هم بررسی‌های تطبیقی نشان از دستاوردهای حیرت‌انگیز در دوره جنگ تحمیلی در قیاس با دوران‌های قبل و بعد از خود دارد و رمزگشایی از دلایل رقم خوردن چنان کارنامه‌ای و نیل به آن انبوه رکوردهای تکرار نشده تا چه میزان می‌تواند مددکار ما در ساختن کشور در امروز و فردا باشد.

منبع: خبرآنلاین


16 پاسخ به “رکوردهای اقتصادی دوران دفاع مقدس”

  1. ترانه سبز گفت:

    ممنون ميرحسين

  2. سپهر سبز گفت:

    آقاي احمدي نژاد در سفر اخير به نيويورك تعدادي از بستگان نزديك خود را كه هيچ ربطي به اين نوع سفرها هم ندارند با پول بيت المال به همراه خود برده است.به گفته سايت هاي خودشان هزينه گزافي فقط بابت هزينه هتل بر بيت المال تحميل شده است.

  3. شیرازی گفت:

    میر حسین سپاسگزاریم …

  4. رزمنده دفاع مقدس گفت:

    بنام خدای خمینی(س)
    با اینکه هم از نظر روحی و هم از نظر جسمانی بسیار خسته بودم ولی نتوانستم کامنتی به تحسین دولت جنگ و امامی(س) که تا سرحد برخورد شدید با مخالفین این دولت از آن حمایت کرد ننویسم!! بنده حیرت نمیکنم از آمار بالا چرا که اصالتا دیدگاه رادیکالی موسوی در بحث عدالت اجتماعی که مستقمیا به اعتقادات وی در زمینه مردباوری نشأت گرفته از عمق باورهای شیعی ست چنین عملکردی را به ظهور میرساند که بزرگترین فقیه شیعه به حمایت قاطعانه از آن میپردازد موردی که بعد از رحلت آن یگانه دوران که بخانه نشینی سید بزرگوار منجر میشود بفراموشی سپرده میشود و این میشود که میبنیم!! در واقع مبنا و بنیان خط سیر فکری حضرت امام(س) بر اساس مقوله عدالت اجتماعی و مردم محوری ست چیزی که عدول از آن بهر بهانه ای از جمله سازندگی و… بهیچ وجه قابل پذیرش نیست!! باید گفت جانمان بفدای این امام(س) و آن مآموم یعنی سید بزرگوار موسوی که بحق باید گفت این سند و صدها سند دیگر نشان کاملی بر تایید و سلامت آن بزرگواران است و وا اسفا که چنین شخصی باید در حصر باشد و این ممکلت اینچنین به قهقرا برود!!

  5. شیرازی گفت:

    رزمنده جان دست روی دلمون نذار که خونه ، شما بهتر می دونی چه کسی هست که شده یگانه قدرت این مملکت تا حدی که از زندگی نامه ی خودشم می ترسه … ، ما گرفتار دولت بی کفایت نیستیم ، این دولت اجرا کننده ی سیاست هایی هست که میر حسین در برابرشون 8 سال مقاومت کرد ، و امروز یک رئیس دولت منتصب اونهارو اجرا می کنه ، انتقام گرفتن کار خیلی زشتی هست اونم از طرف کسی که مردم تا قبل از حوادث انتخابات 88 قبولش داشتند حتی خود من عاشقش بودم و وقتی بهار 87 اومد به شهرمون با شوق فراوان به استقبالش رفتم ولی بعد از انتخابات و نماز جمعه ی 29 خرداد تاریخیش ورق برگشت فهمیدم که هیچ کس خمینی نمی شه هیچ کس … هــــــــــــــی روزگار …

  6. مازني سبز گفت:

    تكيه كلام آقاي موسوي هميشه حمايت از توليد ملي است اما الآن آقايون فروش نفت و خريد كالاي بنجل خارجي رو ترجيح ميدن !

  7. مازني هميشه سبز گفت:

    تكيه كلام آقاي موسوي هميشه حمايت از توليد ملي است اما الآن آقايون فروش نفت و خريد كالاي بنجل خارجي رو ترجيح ميدن !

  8. ناشناس گفت:

    movavagh bashid

  9. همراه کوچک سبز گفت:

    مهمتر از همه اینا اینکه:
    “ادب مرد به ز دولت اوست”

  10. رزمنده دفاع مقدس به شیرازی گفت:

    بنام خدای خمینی(س)
    بعد از مناظره کیهان نوشت: مناظره بغض فروخفته رهبری در دهه شصت بود!! این جمله مفاهیم متعددی رو متونه داشته باشه ولی قاعدتا هیچکدام توجیه کننده کمله «بغض» نمیتونه باشه و در واقع کلام، کلام سنگینی ست! اینکه واقعا وقایع انتخابات تاوان حمایت حضرت امام(س) از سید بزرگوار موسوی بوده یا نه یکطرف که بنظر تجربه اینها نشون میداد که آمدن موسوی یعنی بسته شدن دستها و قلم شدن اونها از کیسه بیت المال و جمع شدن بساط دلالی و بستن قراردادها و….اونچناکه وقتی در سال 76 شایعه حضور موسوی قوت گرفت گفتند که اگر ایشان بیاید اقتصاد! بهم خواهد خورد و مجددا بحث اعدام! موسوی بخاطر اینکه مثلا تز کمومونیسم! رو پیاده سازی میکنه و…..رو شایع کردند ولی طرف دیگر کلام اینه که مشخص شد که اگر موسوی در دهه شصت مقابل این قوم تمامیت خواه قرار نمیگرفت و دست اونها رو از کیسه بیت المال قطع نمیکرد دمار از روزگار دهه شصت و رزمندگان و مردمان دهه شصت در میآوردند این تحلیل که از پایگاه خبر آن لاین بهمراه نقدی که در زمستان سال 88(به احتمال قوی) از شبکه چهار سیمای میلی پخش شد که در اون اومد، اقتصاد دهه شصت در طول تاریخ ایران بی نظیره نشنون میده بقدری اقتصاد و مدیرت دهه شصت بر مدار عدالت طلبی و حق طلبی و عقلانیت استوار بود چرا که ناگریز از تعریف این همه افتخار هستند!! بنده بجد معتقدم ذهنیت امام(س) همان ذهنیت سید بزرگوار موسوی ست و علت اصلی دلیل حمایت حضرت امام(س) از سید بزرگوار موسوی تا آخرین لحظه ضمن خصوصیات فردی موسوی مثل صداقت، پاکی، شجاعت در تصمیم گیری و….بخاطر عدالت محوری بودن این سید بزرگوار است صفاتی که باعث شده بود موسوی مورد علاقه شدید حضرت امام(س) و بالای 95 درصد رزمندگان و نابترین شهدای جنگ باشه و تمام برخوردهای گستاخانه با حضرت امام(س) از جمله باب احکام مولوی و ارشادی و….همگی بخاطر عدم تحمل این سید در بحث عدالت محوری است چرا که اصولا طیف مقابل موسوی غالبا( در حالت کلی و نه همه) به اقتصاد دلالی پایبند بودند و اگر ذهنیت موسوی بعد از رحلت حضرت امام(س) ماندگار میشد میدیدم که ایران از نظر مادی و معنوی به چه مقام رفیعی میرسید و این داغ دل منه رزمنده رو بسیار بسیار تازه میکنه!! بجد معتقدم برخورد امروز اینان با موسوی برخورد با ذهنیت حضرت امامه(س) و مواردی چون پاره شدن عکس حضرت امام(س) که کاملا معتقدم برنامه ریزی شده بود و مسائلی از این دست فقط برای اونه که بار خودشون رو ببرند چرا که کوچکترین اعتقادی به حضرت امام(س) در کالبد ذهنی این جریان وجود نداره، متاسفانه……….سگها باز و سنگها بسته!!

  11. ناشناس گفت:

    درود بر مرد حقگو و صادق سرزمينم مير حسين

    ياحسين مير حسين

  12. ناشناس گفت:

    beh gezavateh mardom begozarid in terorismeh tahmili ra keh ba edamhaye emameh shoma shroo shod

  13. ناشناس گفت:

    وضعیت کسب وکار افتضاحه البته ما یادگرفتیم همیشه شاکر باشیم ولی بی کفایتی این نو کیسگان بر همه محرز شد در شش سال به اندازه 96 سال نفت فروختن و قیمتها رو آزاد کردند الان هم کیسه شون خالی …..خدا امام رو رحمت کنه چه خوب میدونست اینها توانایی اداره ی نانوایی رو هم ندارند…..
    در پایان بازم میگم نظر من به این اقا نزدیکتره

  14. علی گفت:

    موسوی بیش از آنکه یک مهندس و یک سیاستمدار باشد یک متفکر اقتصادی است و به درستی چند سال قبل متوجه آمارهای دروغ دولت شده بود بطوریکه به احمدی نژاد گفت آمارهائی که ارائه میدهی هکچون ماری است که بر روی تخته میکشی که اشاره اش به غیر واقعی بودن آمارها بود . خیلی ها شاهد بودند که حتی لوایح دولت به مجلس و مصوبات دولت و تصمیمات وزارتخانه ها را تا نیمه شب شخصآ مطالعه میکرد تا در آن تضادی با سیاستهای دولت نباشد و بواقع به مدیری بسیار مسلط بر اقتصاد کشور تبدیل شد که با هوش و حافظه قوی دولت را همچون حرکات شطرنج باز ماهر کنترل میکرد و چیزی که اصلآ در فکرش نبود تثبیت قدرت بود.

  15. بسیجی گفت:

    به نام خدای امام بر حق ما خامنه ای.میبینم دوستان سبز فضا رو مغتنم داشته و دادگاهی برای محاکمه رهبری درست کردند!خوبه همین چند وقت پیش همین سایت یه مقاله نوشت و در او اعتراف کرد که رهبری از میرحسین شما حمایت کرده!شما ایشان را با موسوی مقایسه میکنید!تف به این روزگار!کسی که ولایت پذیری و عشق به امام را بارها ثابت کرده و به گفته شما با اینکه مخالف موسوی بود اما برای کشور و امام باز هم از او حمایت میکرد!بعد همین میر نمک نشناس شما چطور جواب او را داد ان هم زمانی که رهبری حق نایب امام زمانی را بر گردن موسوی داشت!مگر رهبری این فرد را جز مجمع تشخیص نکرد؟!چطور کینه داشت که باز هم این فرد را در یک منصب مهم با اینکه خودش از سیاست کنار کشیده بود گماشت؟خجالت بکشید رهبری اینقدر قدرت داشت که اگر میخواست به گفته شما انتقام بگیره این 20 سال این کار رو میکیرد؟همین رهبری بارها از این میر مغرور خواست که از راه قانون ادعایش را ثابت کند و بارها خواست که مرزش را با ضد انقلاب مشخص کند جواب میرتان چه بود؟نظام به این فرد یک سال و نیم فرصت داد و جالبه که این فرد در این یک سال و نیم ادعایش مبنی بر تقلب را نتوانیس ثابت کند!اما باز هم فرصت داده شد که ای کاش داده نمیشد!رهبری کسی بود که از همین اصلاحات شما حمایت کرد و دولت هاشمی هم حمایت کرد چه زود تعریفهایتان از ایشان را فراموش کردید!خدا بین ما و شما قضاوت کند.یا حق.

  16. رزمنده دفاع مقدس به بچه های زحمت کش سایت کلمه گفت:

    بنام خدای خمینی(س)
    برادران عزیزم اگر امکان دارد مستنداتی این چنینی رو خیلی زود از صحنه سایت حذف نکیند و جای اونو به خبر جدیدی ندید بلکه اونو تا مدتها بلکه برای همیشه در سایت جایی برای اون در نظر بگیرید مثل مواردی که شاهد اون هستیم چرا که اینها همگی سند افتخار یک دهه است که نسل جوون باید بدونه پشت این همه افتخار چه کس یا کسانی قرار گرفته ند این مستندات بسیاری از مسائل از جمله حقانیت سید بزرگوار چه در زمان دهه شصت و چه الان رو بخوبی نشون میده و تفهیم میکنه که چرا حضرت امام(س) این همه برای حمایت از این فرزند برومندش تاکید داشت و …..! امیدوارم که حرف این کمترینو گوش کنین و اجازه ندین اخباری این چنینی سریع جاشون رو به خبر دیگه ای بدن!!