عماد افروغ: دفاع مقدس نباید خرج جیب و قدرت شود

چکیده :در دفاع مقدس کسی به دنبال افزایش قدرت و منزلت و ثروت خود نبود بلکه به دنبال ادای وظیفه و تجلی غیاب تاریخ بود. آنچه دیده نمی شود اما اثرش به مراتب از دیده شده ها بیشتر است. دفاع مقدس یعنی تجلی دوباره پیروزی خون بر شمشیر، همان رویدادی که در کربلا رخ داد. دنیایی از معنا درون این دوران است و نکته اینجاست که نباید خرج جیب و قدرت شود. فیلم سازی که فیلمی از دفاع مقدس می سازد هم نباید به دنبال کسب ثروت و جایگاه و حیثیت سیاسی باشد....

عماد افروغ، نماینده سابق مجلس، در پاسخ به پرسش‌های سایت پیشکسوت تاکید کرد که: “دفاع مقدس یعنی تجلی دوباره پیروزی خون بر شمشیر، همان رویدادی که در کربلا رخ داد. دنیایی از معنا درون این دوران است و نکته اینجاست که نباید خرج جیب و قدرت شود.” مشروح پاسخ افروغ و دیدگاههای وی درباره ناگفته‌های دفاع مقدس را که به مناسبت هفته دفاع مقدس منتشر شده، در ادامه می خوانید:

اگر منظور از ناگفته های دوران دفاع مقدس آن اتفاقات سیاسی معطوف به پذیرش قطع نامه باشد، یک بحث است اما اگر منظور تبیین بیشتر گفتمان جنگ باشد، بحثی دیگر .

فکر می کنم در خصوص گفتمان دفاع مقدس و عناصر و مولفه هایی که ما را در این دفاع سربلند بیرون آورد، جعبه سیاهی وجود ندارد. همه چیز آماده کشف و بهره برداری و تبیین است و به اندازه کافی این جعبه و لایه های تو در توی آن آماده برای کشف و انتخاب هست و ابهامی وجود ندارد اما ما نیازمند تور مناسب هستیم. در واقع نیاز داریم تور مناسبی در این رودخانه مواج دفاع مقدس پهن کنیم و ماهی مناسب را شکار کنیم.

معتقدم تور مناسب در اختیار نیست؛ یا نمادگرایانه صرف برخورد می شود و یا رفتاگرایانه صرف. تلاش نمی شود تمام ابعاد و لایه های این گفتمان که شامل لایه های شناختی، ارزشی، رفتاری و نمادی است، فهم شود. همچنین تلاشی برای پاسخ به این سوال که دفاع مقدس یادآور چه حماسه و ویژگی های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است. باید از این بسته نرم افزاری برای حل کردن بسیاری از معضلات و چالش های امروز جامعه استفاده کرد.

برخی فکر می کنند که دفاع مقدس یک حادثه بود که صرفا به یک شرایط جنگی اختصاص داشت در حالی که من چنین اعتقادی ندارم و تاکید می کنم که دفاع مقدس بسته ای بود که ما توانسته ایم در طول جنگ از آن بهره بگیریم. در واقع یک گفتمان بود که در طول سال های جنگ به بهترین وجه از آن استفاده شد و ایرانیان توانستند بر اساس آن دفاعی جانانه از خاک کشور کنند. در عین حال مخالف این عقیده هم نیستم که جنگ یک مهبطی برای تجلی ارزش های کشورمان بود.

بارها گفته ام که دوران دفاع مقدس را علت علت العلل بروز ارزش ها نمی دانم بلکه سال های جنگ بستر مناسبی برای تجلی ارزش های دینی و تاریخی کشورمان بود. ممکن است اگر بار دیگر اتفاقی رخ دهد این بستر بازهم مساعد شود و ما شاهد تجلی دوباره این ارزش ها شویم.

به واقع ما در دوران دفاع مقدس برای خاک و سرزمین ارزش بیشتری قائل بودیم؛ نگاه یکسانی به خاک داشتیم و برایمان خاک تهران و اهواز و شیراز و مشهد و سیستان و یزد و غیره تفاوتی با هم نداشت. این -یعنی که همان حساسیتی که ما در دوران جنگ نسبت به حفظ خاک داشتیم- در سال های بعد از جنگ می بایست برای ساخت و آبادانی کشورمان داشته باشیم و نباید تمام امکانات و دسترسی ها تنها در پایتخت کشور خلاصه شود. همان گونه که در سال های جنگ برای گرفتن یک وجب خاک حساست نشان می دادیم. این امر باید در آبادانی کشور هم تجلی داشته باشد.

نکته قابل توجه دیگر این است که در دوران دفاع مقدس ما شاهد شکل گیری یک وحدت ملی مثال زدنی بودیم؛ به بیان دیگر سال های جنگ تجلی هویت ملی ما بود یا بهتر است بگوییم ملت سازی ما در دروان جنگ رخ پیدا کرد.

اکنون هم باید از همین گفتمان استفاده شده و به وحدت ملی بیش از این اندیشیده شود. با این منش می توان به میزانی از شکاف ها و دشمنی ها و نزاع هایی که هیچ ربطی به گفتمان انقلاب اسلامی و دفاع مقدس ندارد، دور شد.

اختلاف رای یک چیز است و تنازع و ستیز و درگیری غیر قابل قبول امر دیگری است. ما در طول دفاع مقدس شاهد اختلاف و تفاوت دیدگاه ها هم بودیم اما یک ریسمان وحدت میان این تفاوت ها و تکثرها دیده می شد. امروز این ریسمان وحدت دیده نمی شود در حالی که گفتمان دفاع مقدس هم به تفاوت ها و هم به اشتراک ها نظر داشت.

واقعا احساس می کنم که می توان دفاع مقدس و گفتمان آن دوره را در وجوه مختلف تجلی داد و با عبرت گیری، بسیاری از سوال های امروز خود را پاسخ دهیم.

نکته دیگر این است که دفاع مقدس، ماجرای خاص خود را دارد؛ پس از پیروزی انقلاب متاسفانه انحراف هایی در برخی از اظهارات و رفتارهای جمهوری اسلامی دیده شد که به همین خاطر باید جریان سیزده آبان و تسخیر لانه جاسوسی را یک نقطه عطف دانست. امام (ره) نیز این رویداد را انقلاب دوم نامیدند.

این رویداد نقطه عطفی بود تا بار دیگر شاهد زنده شدن گفتمان انقلاب اسلامی باشیم و آثارش را در سال های دفاع ببینیم. با کنار گذاشتن حوادث آن سال ها می توان به این سوال پاسخ داد که آیا تقارنی میان پیروزی ها و موفقیت های ما در دفاع مقدس و انقلاب دوم وجود دارد یا خیر؟

بنابراین ما باید به دنبال آن گفتمان باشیم؛ گفتمانی که ریشه در انقلاب اسلامی، ارزش های تاریخی، اسلامی و شیعی ما دارد. برخی این نکته را مطرح می کنند که ما این گفتمان را می شناسیم اما هیچ گاه تجلی تاریخی نداشته است. در پاسخ به این افراد باید گفت که دو تجلی بارز این گفتمان عبارت است از پیروزی انقلاب اسلامی و حماسه سازی در طول سال های دفاع مقدس.

به واقع دفاع مقدس تجلی روشن این ارزش ها بود و باید مورد توجه قرار گیرد. این ارزش ها در برخی از آثار هنری مربوط به دفاع مقدس رخ عیان کرده اما باید توجه بیشتری به لایه های مختلف به ویژه لایه شناختی و معنایی مستتر در ارزش های دفاع مقدس داشت.

معتقدم دفاع مقدس مانند یک مجموعه نرم افزاری بسته ای است که باید باز شود اما جعبه سیاهی در این میان وجود ندارد که قابل باز شدن نباشد. دفاع مقدس مربوط به عرض تاریخی ما بود نه طول تاریخ کشورمان. باید میان این دو تفاوت قائل شد.

عرض تاریخ مربوط به کیفیت، معنویت، اخلاق و خون و شهادت است در حالی که طول تاریخ مربوط به کمیت، قدرت و ثروت است. دفاع مقدس را باید در راستای مسیر پیامبر، خون حسین (ع) و پیام انبیاء دید. اما اگر آن را در راستای کاخ سبز معاویه، ثروت و قدرت متراکم و حضور تاریخ و نه غیاب تاریخ ببینیم، در حق دفاع مقدس جفا کرده ایم.

در دفاع مقدس کسی به دنبال افزایش قدرت و منزلت و ثروت خود نبود بلکه به دنبال ادای وظیفه و تجلی غیاب تاریخ بود. آنچه دیده نمی شود اما اثرش به مراتب از دیده شده ها بیشتر است.

دفاع مقدس یعنی تجلی دوباره پیروزی خون بر شمشیر، همان رویدادی که در کربلا رخ داد. دنیایی از معنا درون این دوران است و نکته اینجاست که نباید خرج جیب و قدرت شود. فیلم سازی که فیلمی از دفاع مقدس می سازد هم نباید به دنبال کسب ثروت و جایگاه و حیثیت سیاسی باشد. باید عرض تاریخ را تجلی دهد و نه اینکه نگاه طولی داشته باشد. بسیاری از فیلم سازان ما در این مسیر موفق بوده اند اما برخی ناموفق هستند.

بسته دفاع مقدس باید باز شود و قابل باز شدن هم هست، تنها باید تور مناسبی در این دریای مواج انداخت و روش خوبی داشت. نباید فراموش کنیم که چه اتفاقات بزرگی در طول هشت سال دفاع از کشور رخ داد.