سی گام برای خودسازی / گام بیست و ششم: طمأنینه (آرامشخواهی)
چکیده :انسان سالك به خدا اطمينان دارد و خدا نيز اين اطمينان را به بندگان خود داده است كه به وعدههايش به آنان وفا كند؛ چنانكه فرمود: «اوفوا بعهدي اوف بعهدكم»، «شما به پيمانتان با من وفا كنيد، من نيز به پيمانم با شما وفا خواهم كرد.» صاحب نفس مطمئنه هيچگاه در نتيجهبخش بودن عبادت و تلاش خود ترديد نخواهد كرد....
قسمتهای پیشین مجموعه مطالب «رمضان، سيگام در راه خودسازي» به قلم محمود صلواتی تا اینجا منتشر شده بود. اکنون بخشی جدید از این مطالب را به نقل از وبسایت مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم بخوانید:
گام بيست و ششم: طمأنينه (آرامش خواهي)
«اَللّهُمَّ اجْعَلْ سَعْيى فيهِ مَشْكُورا» *
« بارخدايا تلاشم را در اين روز پاداش عنايت فرما.»
حركت و تلاش انسان بايد براي دستيابي به هدف و رسيدن به نتيجهاي باشد؛ كشاورز به اميد درو كردن ميكارد، باغبان به اميد ميوه درخت مينشاند، تاجر به اميد سود تجارت ميكند، غواص به اميد يافتن دُرِّ گرانبها به ژرفاي دريا ميرود و سالك به اميد نتيجه به نماز و روزه و عبادت ميپردازد. آنكه نمازهايش را با حضور قلب ميخواند، به بيچارگان و بينوايان رسيدگي ميكند، اموالش را در راه خدا ميبخشد، در روزهاي گرم تابستان روزه ميگيرد و در شبهاي طولاني زمستان به عبادت و راز و نياز با معبود ميپردازد، بيترديد انتظار پاداش و مزدي از خداوند متعال دارد. بدون شک اين تلاش و عبادت او نيز از دید خداوند رئوف و رحيم پوشيده نيست و تلاشهاي او را بينتيجه نميگذارد. همچنانكه فرمود: «وكان سعيكم مشكورا»،[1] «تلاش شما مورد سپاس خواهد بود و خدا به چندين و چند برابر پاداش خواهد داد.»
انسان سالك به خدا اطمينان دارد و خدا نيز اين اطمينان را به بندگان خود داده است كه به وعدههايش به آنان وفا كند؛ چنانكه فرمود: «اوفوا بعهدي اوف بعهدكم»،[2] «شما به پيمانتان با من وفا كنيد، من نيز به پيمانم با شما وفا خواهم كرد.»
صاحب نفس مطمئنه هيچگاه در نتيجهبخش بودن عبادت و تلاش خود ترديد نخواهد كرد. پير هرات در تفسير عرفاني آیهی شريفهی «الذين آمنوا وتطمئن قلوبهم بذكرالله الا بذكرالله تطمئن القلوب»[3]گويد: «به زبان اشارت اين آيه از دو كس خبر ميدهد: يكي مريد و ديگري مراد. يكي كسي كه اوقات خويش به ذكر زبان مستغرق دارد، گهي نماز كند، گهي تسبيح گويد، گهي قرآن خواند، و آن ديگري كه مانند غريق در درياي بيكران ذكر، حق را با جان مينوازد. اين يك در راه دين است رونده، و در بند ذكر خويش درمانده و آن يك بر بساط قرب از مردم و اسباب دنيوي ربوده شده و به جذبهی الهي ويژه گشته. آن را گويند ذكر نگهدار! و اين را گويند: ذكر را گوش دار! گروهي در آرزوي بهشتند و گروهي بهشت در انتظار آنهاست. كه مصطفي فرمود: بهشت به چهار گروه اشتياق دارد: روزهداران رمضان، خوانندگان قرآن، نگاهدارندگان زبان و سيركنندگان گرسنگان.»[4]
البته عارفان وارسته چون مولا اميرمؤمنان علی (ع) خدا را به طمع بهشت يا ترس از دوزخ عبادت نميكنند، بلكه چون او را شايسته عبادت يافتهاند ميپرستند؛ زبان حال اینان اين مناجات پير هرات است كه گويد:
«الهي! هر كس را اميدي است و اميد عارف ديدار. عارف را بي ديدار، نه به مزد حاجت است نه به بهشت كار. همگان در زندگاني عاشقند و مرگ برايشان دشوار؛ عارف به مرگ محتاج است به اميد ديدار.»[5]
* دعاي روز بيست و ششم ماه رمضان: «اَللّهُمَّ اجْعَلْ سَعْيى فيهِ مَشْكُورا وَذَنْبى فيهِ مَغْفُورا وَعَمَلى فيهِ مَقْبُولاً وَعَيْبى فيهِ مَسْتُوراً يا اَسْمَعَ السّامِعينَ.»
1. قرآن، انسان:۲۲.
2. قرآن، بقره:۴۰.
3. قرآن، رعد:۲۸.
4. فضلالله میبدی، ابوالفضل، كشفالاسرار و عدهالابرار، تفسير آيه ۲۸ سوره رعد.
5. فضلالله میبدی، ابوالفضل، كشفالاسرار و عدهالابرار، ج3، ص۷۳۲، تفسير سوره اعراف.
