سیزده و چهاردهمین حق؛ حق پاداش احسان، تحقیر مسلمان دشمنی با خداست/ سید حسن خمینی

چکیده :از زمره حقوق مسلمانان آن است که هدیه ای که به دیگران می دهد، پذیرفته شود و دیگران احسان او را به نیکویی پاداش دهند. ...

سلسله یادداشت‌های “آیین مسلمانی؛ حقوق انسانها در کلام رسول اکرم (ص)” جدیدترین نوشته‌های سید حسن خمینی است که به مناسبت ماه مبارک رمضان، همه روزه در سایت جماران منتشر می‌شود. تاکنون دوازده قسمت از این یادداشت‌ها در کلمه منتشر شده و اکنون قسمت سیزده و چهاردهم برای استفاده خوانندگان علاقه‌مند بازنشر می شود:

سیزدهمین و چهاردهمین حق

یقبل هدیته و یکافئ صلته

«پذیرش هدیه و پاداش احسان، تحقیر مسلمان دشمنی با خداست.»

از زمره حقوق مسلمانان آن است که هدیه ای که به دیگران می دهد، پذیرفته شود و دیگران احسان او را به نیکویی پاداش دهند. پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در این باره می فرمایند: «به یکدیگر هدیه دهید تا دل هایتان نسبت به هم با محبت شود چراکه هدیه کینه ها را از بین می برد.» [1] این مطلب در کلمات دیگر نبی مکرم اسلام صلی الله علیه و آله هم تکرار شده است. [2] و در سخنان معصومین دیگر علیهم السلام نیز مورد اشاره قرار گرفته است. [3]

نکته: از امیرمؤمنان علیه السلام روایت شده است که «هدیه از صدقه بهتر است.» [4] در این باره باید گفت تفاوت صدقه و هدیه تنها به آن نیست که فاعل این امور، قصد قربت داشته باشد یا آن که بدون قصد قربت مالی را به دیگری بدهد. بلکه ظاهرا در کلام حضرت امیر تفاوت این دو امر در این است که هدیه به خاطر احترام و تکریم و محبت اعطا می شود در حالی که صدقه می تواند از این امور خالی باشد و صرفاً به خاطر کمک به هم نوع تحقق یابد در حالیکه صدقه دهنده قصد تکریم و احترام ندارد. و دقیقاً به همین جهت است که هدیه از صدقه بالاتر است چراکه همانطور که هدیه می تواند همراه با قصد قربت باشد، می تواند در ضمنِ خویش محبت و صفا و صمیمیت را ـ که محبوب خداوند است ـ پدید آورد. پس در هدیه دادن هم بهتر است که قصد کنیم تا این تکریم و احترام به خاطر خدا باشد و در نتیجه هم اثرات دنیایی هدیه دادن نصیب ما شود و هم از اجر اخروی آن بهره گیریم. و چنین است که در دریافت هدیه هم باید قصد کنیم که به خاطر خدا لطف برادر دینی خود را بپذیریم و سپس آن را به نحوی نیکو پاداش دهیم. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند: «حتی اگر پاچه گاوی به من هدیه دهند، آن را می پذیرم.» [5] و همسر ایشان از ایشان نقل می کند که: «پیامبر صلی الله علیه و آله هدیه را می پذیرفت و در برابر آن پاداش می داد.» [6]

در احادیث می خوانیم که: «زن مستمندی هدیه ای برای عایشه آورد، اما عایشه از روی ترحم و دلسوزی آن را قبول نکرد. پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: چرا آن را قبول نکردی و متقابلاً هدیه ای به او ندادی که فکر نکند او را تحقیر کرده ای؟ ای عایشه، فروتن باش؛ زیرا خداوند فروتنان را دوست می دارد و از افراد متکبّر نفرت دارد.» [7]

همچنین از رسول اکرم صلی الله علیه و آله نقل شده است که می فرمایند: «از احترام مرد به برادرش این است که پیشکش او را بپذیرد و از همان چیزی که نزد خود دارد به او پیشکشی دهد و برای پیشکش دادن چیزی به او، خود را به تکلّف و زحمت نیاندازد.» [8]

[1] . کافی، مرحوم مجلسی، ص144.

[2] . همان، ص143.

[3] . همان.

[4] . همان، ص144.

[5] . کافی، مرحوم کلینی، ج5، ص143.

[6] . سنن ابی داوود، ح3536.

[7] . کنز العمال، هندی، ح14482 / ترجمه میزان الحکمه، ج14، ص6651.

[8] . کافی، مرحوم کلینی، ج2، ص143.

ادامه این مطلب را فردا بخوانید.