سی گام برای خودسازی / گام هشتم: تعهد (مسئولیتپذیری)
چکیده :گام دیگر از پلّههای صعود در مراتب خودسازی، فراتر رفتن از منافع شخص خود و خیر رساندن به دیگران است و پایینترین مراتب آن این است که دیگران از دست و زبان انسان در امان باشند؛ «المسلم من سلم المسلمون من یده و لسانه»، «مسلمان کسی است که دیگر مسلمانان از دست و زبان وی در امان باشند» و اینکه وظایف خود را خود انجام دهد و بار زندگی خود را بر دیگری نیندازد....
قسمتهای پیشین مجموعه مطالب «رمضان، سيگام در راه خودسازي» به قلم محمود صلواتی تا اینجا منتشر شده بود. اکنون بخشی جدید از این مطالب را به نقل از وبسایت مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم بخوانید:
گام هشتم: تعهد (مسئولیتپذیری)
«اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي فِيهِ رَحْمَةَ الْأَيْتَامِ وَ إِطْعَامَ الطَّعَامِ» 1، «بار خدایا در این روز مهرورزی به یتیمان و خوراک دادن به دیگران را روزیم فرما.»
گام دیگر از پلّههای صعود در مراتب خودسازی، فراتر رفتن از منافع شخص خود و خیر رساندن به دیگران است و پایینترین مراتب آن این است که دیگران از دست و زبان انسان در امان باشند؛ «المسلم من سلم المسلمون من یده و لسانه»، «مسلمان کسی است که دیگر مسلمانان از دست و زبان وی در امان باشند» و اینکه وظایف خود را خود انجام دهد و بار زندگی خود را بر دیگری نیندازد؛ «مَلْعُونٌ مَنْ أَلْقَى كَلَّهُ عَلَى النَّاس»، «مطرود خداوند است کسی که بار خود را بر دیگران تحمیل کند.» مراتب بالاتر تعهد، خیر رساندن به دیگران و مهرورزی به این و آن است تا عالیترین مراتب آن که ایثار و فداکاری با جان و مال برای رفاه و آسایش و سربلندی و سعادتمندی جامعه است که شهدا و صلما از این جملهاند.
در دعای روز هشتم به دو مورد از این موارد به عنوان نمونه اشاره شده است: مهرورزی به یتیمان و خوراک خوراندن به دیگران.
در روایتی از پیامبر خدا (ص) آمده است که فرمود:
«خير بيوتكم بيت فيه يتيم يحسن إليه و شرّ بيوتكم بيت فيه يتيم يساء إليه»،2 «بهترین خانههای شما خانهای است که در آن یتیمی مورد احسان و مهربانی قرار گیرد و بدترین خانههای شما خانهای است که در آن با یتیمی بدرفتاری شود.»
در قرآن نیز آیاتی در این مورد آمده است: «فامّا الیتیم فلا تقهر و اما السائل فلا تنهر و اما بنعمة ربک فحدث»(ضحی:۱۱)، «پس یتیم را میازارش و سائل را مران از خویش و از نعمت پروردگارت فراوان گوی.» در جای دیگر فرماید «و فی اموالهم حق معلوم للسائل و المحروم»(معارج:۲۵)، «در اموالشان حقی است معلوم برای افراد نیازمند و محروم.» اما مرتبهی والای ایثار آنجاست که در شأن اهلبیت فرمود: «وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكيناً وَ يَتيماً وَ أَسيراً، إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُريدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً»(انسان:۸)، «و طعام را، با آنکه دوستش دارند، به بینوا و یتیم و اسیر خورانند و گویند ما شما را برای خدا اطعام کردهایم و از شما پاداشی انتظار نداریم.»
۱. دعای روز هشتم ماه رمضان: «اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي فِيهِ رَحْمَةَ الْأَيْتَامِ وَ إِطْعَامَ الطَّعَامِ وَ إِفْشَاءَ السَّلَامِ وَ مُجَانَبَةَ اللِّئَامِ وَ صُحْبَةَ الْكِرَامِ بِطَوْلِكَ يَا مَلْجَأَ الْآمِلِينَ.»
۲. مستدرک الوسائل، ج۱، ص۱۴۸.
