منتجب نیا: شاخصه حکومت دینی عدالت مسئولان است/بسیاری از متولیان فرهنگ مزین به اخلاق اسلامی نیستند

چکیده :به گفته ی این مدرس حوزه و دانشگاه، وقتی پیشوایان فاقد فضایل اخلاقی باشند و دروغ و تهمت و حق کشی در زندگی آنها راه پیدا کرده باشد انحطاط اخلاقی در جامعه نشر پیدا کند و به جای این که حکومت دینی و اخلاق اسلامی را در جامعه به وجود بیاورند عامل گسترش و تحقق رذایل اخلاقی می شوند....

رسول منتجب نیا، مشاور مهدی کروبی و عضو حزب اعتماد ملی با بیان اینکه عدالت یعنی هر کاری در جای خود انجام گرفته و هر کسی در جای خود قرار بگیرد و یا به تفسیر دیگر هر کس به اندازه استحقاق و شایستگی اش مورد توجه و عنایت قرار گیرد، می گوید: شاخصه حکومت دینی عدالت مسئولان است و اگر عادل نباشند نمیتوانند امور مردم را تمشیت کنند و شایستگی این کار را ندارند. اگر بخواهیم رو کردن واقعی و عملی به عدالت محقق شود بسیاری از مسئولین باید جابه جا شود و یا برکنار شوند.

این عضو مجمع روحانیون مباز با تشریح این که در فضای سیاسی به دلیل وجود حس انحصار طلبی و خود پسندی اگر فضائل اخلاقی نباشد فساد به وجود می آید و حقوق انسان ها مورد تجاوز و دست خوش دیگران قرار می گیرد تاکید می کند: اگر اخلاق حاکم شود سیاست معنای خود را پیدا می کند. از امیر المومنین نقل شده که ” آنچه در معاویه است سیاست نیست بلکه این شیطنت است و اگر تقوا نبود من از همه انسان ها زیرک تر بودم.”

منتجب نیا، مشاور دولت سید محمد خاتمی، با اشاره به اینکه بسیاری از متولیان فرهنگ جامعه مزین به اخلاق اسلامی نیستند تصریح میکند: بسیاری از آنهایی که باید آموزگار جامعه باشند و اخلاق را در جامعه محقق کنند خودشان عملا به بد اخلاقی و انحطاط اخلاقی کمک می کنند.

به گفته ی این مدرس حوزه و دانشگاه، وقتی پیشوایان فاقد فضایل اخلاقی باشند و دروغ و تهمت و حق کشی در زندگی آنها راه پیدا کرده باشد انحطاط اخلاقی در جامعه نشر پیدا کند و به جای این که حکومت دینی و اخلاق اسلامی را در جامعه به وجود بیاورند عامل گسترش و تحقق رذایل اخلاقی می شوند.

متن کامل گفت و گوی پایگاه اطلاع رسانی جماران با حجت‌الاسلام و المسلمین رسول منتجب نیا به شرح زیر است:

مهمترین بایسته ها و محور های اخلاق اسلامی چه مواردی هستند؟

علمای اخلاق برای صفات پسندیده و فضائل اخلاقی چهار محور را تعیین کردند که عبارتند از : سخاوت، شجاعت، حکمت و عفت که هر کدام از این ها مرز بین افراط و تفریط است. به طور مثال سخاوت مرز بین اسراف و بخل و شجاعت مرز بین بی باکی و ترس است. ولی همه معتقدند که کانون ، مرکز و محوراصلی این فضائل اخلاقی عدالت است . حتی می توان گفت عدالت و اعتدال در مورد این چهار محور اخلاقی به عنوان ام و مادر است. همانطور که اشاره کردم هر کدام از این ها اعتدال و حد میانه دین افراط و تفریط را تشکیل می دهد . اگر از مرز عدالت خارج شویم فضیلت اخلاقی تبدیل به رذیلت اخلاقی می شود. پس بر میگردیم به این مسئله که کانون و مرکز تمام فضائل اخلاقی عبارت است از عدالت تعریف عدالت نیز که مشخص است عدالت یعنی اینکه هر کاری در جای خود انجام گرفته و هر کسی در جای خود قرار بگیرد و یا به تفسیر دیگر هر کس به اندازه استحقاق و شایستگی اش مورد توجه و عنایت قرار گیرد. وقتی عدالت را به این معنا بگیریم معنای سخاوت، شجاعت، حکمت و عفت هم به طور کامل روشن می شود.

رعایت اخلاق اسلامی در فضای سیاسی و اجتماعی چه ضرورتی دارد؟

رعایت اخلاق اسلامی درهمه زمینه ها لازم و ضروری است چرا که شخصیت انسان را قبل از عمل، رفتار و همچنین اعتقادات و صفات انسانی تشکیل میدهد. اگر اخلاق فاضله در انسان نباشد از شخصیت اسلامی و انسانی بهره ای نبرده است. اخلاق اسلامی برای همه و در همه جا لازم است از جمله در فضای فعالیت سیاسی که فضای برخورد و تقابل است اگر فضائل اخلاقی نباشد هیچ قدرتی نمی تواند از طغیان حقوق دیگران حفظ کند. بهترین عامل تحریک به اجرای عدالت و هم بهترین بازدارنده از خطا و ظلم و حق کشی همین صفات پسندیده در وجود انسان است. در فضای سیاسی به دلیل وجود حس انحصار طلبی و خود پسندی اگر فضائل اخلاقی نباشد فتنه و فساد به وجود می آید و حقوق انسان ها مورد تجاوز و دست خوش دیگران قرار میگیرد ولی اگر اخلاق حاکم شود در این صورت است که سیاست معنای خود را پیدا می کند. از امیر المومنین نقل شده که ” آنچه در معاویه است سیاست نیست بلکه این شیطنت است و اگرتقوا نبود من از همه انسان ها زیرک تر بودم ” معنای این حدیث از امیر المومنین همین است یعنی سیاست هم وقتی مفهوم صریح خود را پیدا می کرد که در محدوده اخلاق اسلامی و انسانی باشد ولی اگر از این چارچوب خارج شود می شود شیطنت .

بسیاری از صاحب نظران به انحطاط اخلاقی جامعه هشدار می دهند، چرا جامعه ما از نظر اخلاقی در شرایط مطلوبی نیست؟

دلیل آن روشن است به جهت این که بسیاری از متولیان فرهنگ جامعه مزین به اخلاق اسلامی نیستند. بسیاری از آنهایی که باید آموزگار جامعه باشند و اخلاق را در جامعه محقق کنند خودشان عملا به بد اخلاقی و انحطاط اخلاقی کمک می کنند. طبیعت بشر نیز چنین است که به اولیا امور توجه می کنند یعنی به صورت طبیعی تحت تاثیر اولیا قرار می گیرند. وقتی پیشوایان فاقد فضایل اخلاقی باشند و دورغ و تهمت و حق کشی در زندگی آنها راه پیدا کرده باشد باعث می شود که انحطاط اخلاقی در جامعه نشر پیدا کند و به جای این که حکومت دینی و اخلاق اسلامی را در جامعه به وجود بیاورند عامل گسترش و تحقق رذایل اخلاقی می شوند . ولی اگر اولیا و مسئولان خود ساخته باشند و به اخلاق مقید باشند به طور طبیعی در مردم اثر می گذارد ما نمونه های آن را در تاریخ زیاد داریم در تاریخ معاصر نیز حصرت امام را داشتیم و چون ایشان یک انسان خود ساخته بود نگاه و سخن او انسان ها را ساخته و به سمت خدا متمایل می کرد. ولی در حال حاضر اینگونه نیست و این باعث می شود که وضعیت اخلاقی ما وضعیت وخیم تری پیدا می کند. ائمه طاهرین به ما فرمودند مردم را با عمل خود به تقوا دعوت کنید نه با گفتار خویش. ولی در حال حاضر در کشور ما معکوس شده است.

چگونه باید مولفه های اخلاق اسلامی را در جامعه پیاده کرد؟

همانطور که گفتم تمام فضائل اخلاقی به عدالت بر می گردد .عدالت نیز موضوع بسیار گسترده ایی است و تمام شئون زندگی انسان را در بر میگیرد عدالت با شعار تحقق پیدا نمیکند بلکه امری عملی است و تمام مسئولان جامعه باید عادل باشند. شاخصه حکومت دینی عدالت مسئولان است و اگر عادل نباشند نمیتوانند امور مردم را تمشیت کنند و شایستگی این کار را ندارند. عدالت در شخصت و رفتار و همچنین در برخوردشان با جامعه باید وجود داشته باشد. اگر بخواهیم رو کردن واقعی و عملی به عدالت محقق شود بسیاری از مسئولین باید جابه جا شود و یا برکنار شوند. بسیاری از ثروت ها باید ار افراد گرفته شود. لذا از عدالت سخن گفتن ساده ولی عمل به ان مشکل است. معتقدم بهترین راهکار روکردن به عدالت است و همه باید در رفتار خود تجدید نظر کنند در این صورت است که فرهنگ اصلاح شده و مشکلات برطرف می شود.