سیاهه‌ی تخلفات قانونی، اجرایی و مالی دولت احمدی‌نژاد در سال 1388

چکیده :بر اساس بررسی‌های دیوان محاسبات و کمیسیون برنامه و بودجه مجلس که قرار است به زودی در صحن علنی مجلس مطرح شود، دولت احمدی‌نژاد در اجرای بودجه سال 88 نیز تخلفات گسترده‌ای داشته و احکام قانونی ماده واحده بودجه را در 64 درصد موارد به درستی رعایت نکرده است....

بر اساس بررسی‌های دیوان محاسبات و کمیسیون برنامه و بودجه مجلس که قرار است به زودی در صحن علنی مجلس مطرح شود، دولت احمدی‌نژاد در اجرای بودجه سال 88 نیز تخلفات گسترده‌ای داشته و احکام قانونی ماده واحده بودجه را در 64 درصد موارد به درستی رعایت نکرده است.

گزارش کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در مورد تفریغ بودجه سال 88 قرار است این هفته در صحن علنی مجلس قرائت شود. گزارشی که همواره در طول سالهای گذشته با حاشیه هایی همراه بوده زیرا نشان‌دهنده انحراف از قانون بودجه مصوب مجلس شورای اسلامی بود. در واقع تفریغ بودجه نشانگر درجه تطبیق یا عدم تطابق عملیات انجام شده توسط دولت بر مبنای محاسبات پیش بینی شده است. قرائت این گزارش در دستور کار این هفته مجلس قرار دارد، اما روزنامه تهران امروز پیش از طرح این گزارش در صحن علنی، جزئیاتی از چکیده این گزارش 272 صفحه ای را امروز منتشر کرد.

رضا عبداللهی رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی در مقدمه این گزارش آورده است: «گزارش تفریغ بودجه سال 1388 کل کشور که در اجرای اصل 55 قانون اساسی و بند ج ماده 1 قانون دیوان محاسبات عمومی کشور تهیه و جهت رسیدگی به کمیسیون برنامه ارجاع شده بود، در جلسات مختلف با حضور مدیران و کارشناسان دیوان محاسبات مورد بررسی قرار گرفت و در جلسه 22 خردادماه سال جاری به تصویب نهایی رسید.»

بررسی‌های دیوان محاسبات و کمیسیون برنامه و بودجه در این گزارش نشان می‌دهد که دولت احکام قانونی ماده واحده بودجه سال 88 را در 64 درصد موارد به طور کامل رعایت نکرده است.

بنا بر این گزارش درآمد ریالی حاصل از صادرات نفت خام به مبلغ 153 هزار و 187 میلیارد و 500 میلیون ریال در قانون بودجه سال 1388 کل کشور پیش‌بینی شده است.

هیات وزیران، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را موظف نموده تا بر مبنای مبلغ مندرج در جدول شماره (8) قانون برنامه چهارم توسعه معادل 16 میلیارد و 125 میلیون دلار درآمد حاصل از صادرات نفت خام را به نرخ روز تبدیل و معادل ریالی آن را به حساب ردیف درآمدی واریز نماید که در نتیجه مبلغ پنج هزار و 809 میلیارد و 751 میلیون ریال بیش از سقف مجاز و مصوب قانون بودجه و مغایر با حکم جزء (هـ) بند (7) ماده واحده قانون بودجه به حساب ردیف درآمدی منابع حاصل از فروش نفت خام واریز شده و عملا معادل دلاری مبلغ اضافه واریزی، به حساب ذخیره ارزی واریز نگردیده است.

تعداد گزارش‌های حسابرسی در سال 1388 حدود بیست و یک درصد رشد داشته و تعداد موارد واخواهی با رشدی حدود بیست درصد بالغ بر 7403 مورد شده است. با احتساب موارد واخواهی مندرج در گزارش تفریغ بندهای ماده واحده قانون بودجه سال 1388 کل کشور، مجموع تعداد موارد واخواهی بالغ بر 7542 مورد می‌شود.

انحراف 64 درصدی دولت از بودجه 88

انحراف 64 درصدی دولت از قانون بودجه به این صورت است که در 49 درصد موارد بخشی از حکم رعایت نشده و در 13 درصد، احکام کاملا رعایت نشده است. ضمن اینکه در سه درصد نیز اهداف قانون‌گذار محقق نشده. با این حساب دولت در 36 درصد موارد یعنی 43بند و جزء از مجموع 121 بند و جزء، احکام قانونی را به طور کامل رعایت کرده و در 78 بند، آن را به طور کامل رعایت نکرده است.

تخلف در جابجایی اعتبارات

اعتبار تملک دارایی‌های سرمایه‌ای پس از اصلاحات قانونی 234 هزار و 390 میلیارد ریال بوده که مبلغ تحقق یافته آن 185 هزار و 455 میلیارد ریال یعنی 79 درصد بودجه مصوب بوده است. اعتبارات هزینه‌ای پس از اصلاحات قانونی نیز 592 هزار و 775 میلیارد ریال بوده که 588 هزار و 886 میلیارد ریال یعنی 99 درصد بودجه مصوب تحقق یافته است. آنچه قابل توجه نمایندگان می‌باشد این است که اصلاح‌ها و متمم‌ها باعث می‌شود از سهم بودجه عمرانی پیش‌بینی شده هر سال کاسته شود و به سهم بودجه هزینه‌ای اضافه گردد و ساختار مناسب ظاهری اولیه بودجه در پایان سال به کلی دچار تغییر شود و جایگاه و سهم بودجه عمرانی (تملک دارایی‌های سرمایه‌ای) به شدت تقلیل یابد.

کسری تراز گاز تصفیه

براساس بررسی‌ها و تهیه تراز مقداری گاز تصفیه شده سال 1388، مقدار 10 میلیارد و هفتصد میلیون و هشتصد و چهل هزار متر مکعب کسری گاز طبیعی تصفیه شده مشهود است. میزان کسری گاز در سال 1388 معادل 6.9 درصدی میزان گاز خام طبیعی تحویلی به شرکت ملی گاز ایران (پس از کسر گاز تزریقی) و 167 درصد میزان گاز صادراتی به ترکیه است. کسری 6.9 درصدی گاز در حالی حادث گردیده که مطابق استانداردهای بین‌المللی از 1.2 درصدی تا 1.7 درصدی میزان گاز طبیعی تحویلی به عنوان تلفات شبکه قابل پذیرش است.

واردات بنزین

جمع کل ارزش فرآورده‌های نفتی وارداتی با احتساب هزینه‌های مربوط بالغ بر 56 هزار و 137 میلیارد ریال مطابق صورت‌های مالی سال 1388 شرکت ملی نفت ایران بدون وجود هیچ مجوز قانونی به حساب بدهکار دولت (خزانه‌داری کل کشور) منظور گردیده است. پنج میلیارد و 616 میلیون و 202 هزار لیتر بنزین به قیمت یارانه‌ای بیش از میزان تولید داخل عرضه شده که مغایر با مفاد بند (61) ماده قانون بودجه سال 1388 کل کشور می‌باشد.

عدم واریز به حساب ذخیره

درآمد ریالی ردیف 210101 حاصل از صادرات نفت خام به مبلغ 153 هزار و 187 میلیارد و 500 میلیون ریال در قانون بودجه سال 1388 کل کشور پیش‌بینی شده است. هیات وزیران بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را موظف نموده تا بر مبنای مبلغ مندرج در جدول شماره (8) قانون برنامه چهارم توسعه معادل 16 میلیارد و 125 میلیون دلار درآمد حاصل از صادرات نفت خام را به نرخ روز تبدیل و معادل ریالی آن را به حساب ردیف درآمدی واریز نماید که در نتیجه مبلغ پنج هزار و 809 میلیارد و 751 میلیون ریال بیش از سقف مجاز و مصوب قانون بودجه و مغایر با حکم جزء (هـ) بند (7) ماده واحده قانون بودجه به حساب ردیف درآمدی منابع حاصل از فروش نفت خام واریز شده و عملا معادل دلاری مبلغ اضافه واریزی، به حساب ذخیره ارزی واریز نگردیده است.

اساسنامه شرکت نفت

باوجود تصریح ماده واحده قانون بودجه، اساسنامه شرکت‌های ملی نفت ایران، ملی گاز ایران و ملی صنایع پتروشیمی نه تنها در مهلت مقرر بلکه تا پایان سال 1388 نیز به مجلس شورای اسلامی ارائه نشده است.

تخلف بانک مرکزی

براساس جزء (د) بند (6) بانک مرکزی مکلف بوده است مبلغ سه میلیارد دلار از منابع ارزی خود را در بانک‌های عامل یا بانک‌های خارجی جهت واحدهای تولیدی سپرده‌گذاری نماید که در سال 1388 تنها معادل دو میلیارد دلار سپرده‌گذاری شده است.

تسویه حساب بین خزانه و شرکت نفت

تسویه حساب فی‌مابین شرکت ملی نفت ایران و خزانه‌داری کل کشور در مقاطع سه ماهه به علت عدم تهیه و تصویب قرارداد ماده واحده در سال 1388 صورت نپذیرفته و تسویه حساب نهایی سال 1388 فی‌مابین خزانه‌داری کل کشور با شرکت ملی نفت ایران نیز تا تاریخ تهیه گزارش انجام نشده لذا حکم این جزء در خصوص تسویه حساب فی‌مابین شرکت ملی نفت ایران و خزانه‌داری کل کشور محقق نشده است.

تخلف در بنیاد شهید

بنیاد شهید و امور ایثارگران در جهت اجرای مفاد بند (30) تنفیذی قانون بودجه سال 1387 کل کشور مبنی بر ارائه خدمات درمانی به مصدومین شیمیایی و اعصاب و روان ناشی از جنگ تحمیلی فاقد «درصد» و فاقد «صورت سانحه» و جانبازان و آزادگان غیر شاغل، اقدامی انجام نداده است.

واگذاری محقق نشده

اهداف مدنظر قانون‌گذار منظور در بند (51) ماده واحده مبنی بر واگذاری تمامی سهام، سهم الشرکه، حق تقدم ناشی از سهم و سهم الشرکه حقوق مالکانه، حق بهره‌برداری و مدیریت تمامی شرکت‌های دولتی اصلی (مادرتخصصی) و عملیاتی (نسل دوم) متعلق به دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (86) قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی و تمامی سهام دولت و شرکت‌های دولتی در شرکت‌های غیر دولتی به بخش خصوصی، تعاونی و عمومی غیر دولتی به طور کامل محقق نشده است.

گزارش‌های نظارتی

گزارش وضعیت طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ملی مندرج در پیوست شماره (1) قانون بودجه سال 1388 توسط دولت تهیه نشده است. گزارش نظارتی طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای سال 1388 در مهلت تعیین شده در جزء (ب) بند (49) ماده واحده قانون بودجه منتشر نشده است.

گزارش‌های اجرایی

از 2588 دستگاه اجرایی مشمول، تعداد 1593 دستگاه اجرایی گزارش عملیاتی موضوع ماده (96) قانون محاسبات عمومی (ارائه گزارش عملیاتی توسط دستگاه‌های اجرایی تا پایان شهریور ماه سال بعد از اجرای بودجه) را به مراجع ذی‌ربط ارائه ننموده‌‌اند و تعداد 676 دستگاه اجرایی نیز بدون رعایت مهلت مقررگزارش خود را ارائه نموده‌اند.

عدم تطابق با برنامه چهارم

دولت اقدامی در اجرای بند (57) ماده واحده قانون بودجه سال 1388 کل کشور مبنی بر ارائه گزارش تطبیق بودجه سال 1388 با سیاست‌های کلی نظام به ویژه سیاست‌های کلی برنامه چهارم توسعه و سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی به مجلس شورای اسلامی به عمل نیاورده است.

رشد گزارش‌های حسابرسی

تعداد گزارش‌های حسابرسی در سال 1388 حدود بیست و یک درصد رشد داشته و تعداد موارد واخواهی با رشدی حدود بیست درصد بالغ بر 7403 مورد شده است. با احتساب موارد واخواهی مندرج در گزارش تفریغ بندهای ماده واحده قانون بودجه سال 1388 کل کشور، مجموع تعداد موارد واخواهی بالغ بر 7542 مورد می‌باشد.

شایان ذکر است با توجه به تمهیدات اندیشیده شده توسط دیوان محاسبات کشور و با رویکرد تعامل با دستگاه‌های اجرایی، پس از ارائه گزارش تفریغ بودجه و تا خرداد ماه سال 1390، نشست‌های مشترک گروه‌های حسابرسی با دستگاه‌های اجرایی مستقر در مرکز و استان‌ها تشکیل و حدود چهل و هفت درصد از واخواهی‌های موجود با ارائه اسناد و مدارک جدید رفع واخواهی شده یا توسط دستگاه اجرایی، موضوع واخواهی مرتفع شده و مابقی موارد واخواهی در حال مستندسازی و ارسال به دادسرای دیوان محاسبات کشور جهت طی مراحل قانونی است.