2.5میلیون شغل چقدر رشد اقتصادی می خواهد؟

چکیده :برآوردها و محاسبات کارشناسان حاکی از این است که ایجاد 2.5میلیون شغل در سال جاری به رشد اقتصادی بی سابقه ای نیاز دارد....

یکی از مهم ترین شاخص های مرتبط با ایجاد شغل نرخ رشد اقتصادی است که وقتی افزایش این نرخ به تبعیت از افزایش تولید در کشور حاصل شود، بی شک می توان یکی از نتایج این پدیده را ایجاد شغل دانست.

به گزارش ایلنا،آن زمان هم که وزیر کار و امور اجتماعی برای ارائه توضیحاتی درباره ایجاد یک میلیون و 600 هزار شغل طی سال گذشته در مجلس حاضر شد انتقادات و گلایه هایی را شنید که حجم عمده آن ها به این برمی گشت که ایجاد این میزان شغل با رشد اقتصادی 5/1 درصدی که منابع بین المللی از جمله صندوق بین المللی پول برآورد کرده همخوانی ندارد.

با وجود این انتقادات از سوی دولت هیچ مقامی تاکنون در این مورد اظهار نکرده بود تا اینکه رییس جمهوری روز دوشنبه هفته گذشته در دومين جشنواره ملي امتنان در سال 90 اعلام کرد: «ايجاد 2.5 ميليون شغل از آنجايي كه نيازمند سرمايه گذاري و ايجاد بنگاه هاي اقتصادي مختلف است لذا مي تواند رشد اقتصادي را هم براي كشور به دنبال داشته باشد.» وی هرچند به این نرخ رشد اقتصادی اشاره ای نکرد اما همین سخنان هم مبین این است که دولت رابطه رشد اقتصادی و ایجاد شغل را پذیرفته که برای بررسی بیشتر آن می توان به یافته های کارشناسان اشاره کرد.

حسن طایی، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در بررسی که از بازار کار ایران داشته به این نتیجه رسیده است: « اقتصاد ایران در طول سال های پس از جنگ یعنی از سال 1368 تا پایان سال 1386 که حساب های ملی کشور منتشر شده و در اختیار پژوهشگران قرار گرفته، از رشد متوسط نزدیک به شش درصد برخوردار بوده و توانسته است سطح اشتغال را از حدود 11 میلیون فرصت شغلی در سال 1367 به حدود 21 تا 22 میلیون در سال 1386 برساند. به عبارت دیگر با رشد 7/1 درصدی برنامه اول توسعه، رشد چهار درصدی برنامه دوم، رشد 8/5 درصدی برنامه سوم و رشد 7/6 درصدی سال های 1384 تا 1386 و افزایش سطح تولید از 180 هزار میلیارد ریال به 499 هزار میلیارد ریال در سال های 1367 تا 1386 به قیمت سال 1376 اقتصاد ایران طی 19 سال توانسته حدود 10 تا 11 میلیون فرصت شغلی جدید ایجاد کند.» این کارشناس اقتصادی پس از این فرمولی را مطرح می کند که مورد تایید کارشناسان دیگر نیز است. طبق گفته وی «کارشناسان بازار کار براساس حجم تولید و عملکرد اقتصادی دهه اخیر، این واقعیت تجربی را آشکار شده می دانند که اگر اقتصاد ایران در خط روندی خود یعنی رشد چهار تا پنج درصدی حرکت کند، احتمال این که به ازای هریک درصد رشد تولید ناخالص داخلی، 100 هزار فرصت شغلی جدید ایجاد شود دور از انتظار نخواهد بود.»

یک درصد رشد = 100 هزار شغل

“یک درصد رشد اقتصادی مساوی است با 100 هزار شغل” فرمولی است که نه تنها مورد تایید کارشناسان اقتصادی دیگر است بلکه نمایندگان مجلس نیز با اتکا به همین محاسبه آمارهای اشتغال کشور را نمی پذیرند.

داریوش قنبری، عضو فراکسیون کارگری مجلس با تاکید بر اینکه هر یک درصد رشد اقتصادی می تواند 100 هزار شغل را در کشور ایجاد کند، می گوید: به همین دلیل آن صحبت آقای احمدی نژاد که گفته در امسال 5/2میلیون شغل ایجاد می شود به نظر من صحبت بی معنایی است. در سال جاری هم نرخ رشد اقتصادی یک تا 5/1 درصد مثل سال گذشته خواهد بود و میزان ایجاد شغل نیز در کشور 150 هزار شغل خواهد بود. بنابراین اگر قرار باشد در کشور بیش از 5/2میلیون شغل ایجاد شود آن وقت باید نرخ رشد اقتصادی کشور 25 درصد باشد که به هیچ وجه ما نمی توانیم این نرخ رشد اقتصادی را داشته باشیم.

علاوه بر وي ، از سوی کارشناسان نیز حسن سبحانی و فرشاد مومنی این فرمول را تایید می کنند. سبحانی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران در این مورد می گوید: « بعضی دوستان یک مدلی را تخمین زدند که البته من از آن مدل اطلاعی ندارم اما اگر مثلا متغیرها و شرایط آن مدل همچنان حاکم باشد، آن موقع باید یک نرخ رشد 25 درصدی حاصل شود که این اعداد، عددهای خیلی بالایی است. به نظر می آید ایجاد 5/2شغل واقع بینانه نباشد.» این کارشناس اقتصاد اعتقاد دارد که در شرایط عادی میانگین تا 600 هزار و 700 هزار شغل در سال شغل ایجاد می شود.

فرشاد مومنی، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی نیز در این مورد به قانون اوکان اشاره می کند و متذکر می شود: «در آنجا نشان داده شده که به قاعده هر یک فرصت شغلی جدیدی که ایجاد می شود، اثر این به صورت سه واحد افزایش در درآمد ملی باید منعکس شود. در آنجا به تفصیل توضیح داده شده که مسئله به چه شکلی است. ضمن آن که مطالعه ارزشمند جناب دکتر حسن طایی نشان می دهد که طی نزدیک به 50 سال اخیر به صورت یک قاعده رفتاری مشاهده شده در اقتصاد ایران، به ازاء هر یک درصد رشد اقتصادی، 100 هزار فرصت شغلی ایجاد می شود. این یک ضابطه و معیار کاملا روشن برای ارزیابی میزان صحت ادعاهای مطرح شده است.»

بنابراین با این برآوردها می توان به رشد اقتصادی 25 درصدی برای ایجاد 5/2 میلیون شغل رسید که البته با همین مبنا ایجاد 6/1میلیون شغل در سال گذشته مورد ابهام قرار می گیرد که این میزان شغل نیاز به 16 درصد رشد اقتصادی بوده است!