ضرورت توجه به ريشههاي جرم
چکیده :در كنار مسايل فوق، انتظارات مردم از حكومت و عدم تحقق وعدههاي مسوولان و فقدان برنامهريزي صحيح جهت نيل به عدالت اجتماعي و تامين رفاه عمومي، زمينههاي نارضايتي و به تدريج ارتكاب اعمال خارج از موازين قانوني را فراهم ميكنند. ما به عنوان كشوري كه منادي عدالت اسلامي بودهايم و همواره از تلاش براي رسيدن به اين هدف سخن گفتهايم، بايد امروزه ببينيم چه اندازه مردم ما از وصول به پلههاي عدالت اسلامي، اعلام رضايت ميكنند؟...
محسن رهامي
در روزهاي اخير مساله افزايش جرايم و خصوصا جرايم عليه اشخاص و امنيت اجتماعي مجددا به يك موضوع چالشبرانگيز و نگرانكننده تبديل شده است. علاوه بر ورود مسوولان مختلف مملكتي و بعضا روساي قواي سهگانه، ورود بعضي از مراجع تقليد محترم به اين مساله و اظهارنظر آنها در مورد علت افزايش جرايم، نشانگر عمق نگراني جامعه، مسوولان و رهبران ديني از اين موضوع و ضرورت پيدا كردن راهحلي اساسي و موثر در اين باب است. در سخنان رهبران ديني و بعضي مسوولان كشوري، نارسايي قوانين قضايي و طولاني شدن مسير رسيدگي به جرايم و مجازات مجرمان از جمله علل افزايش جرايم و تجري مرتكبان جرم بيان شده است. بعضا عدم قاطعيت مراجع ذيربط، خصوصا تشكيلات قضايي و نيروي انتظامي را به عنوان عامل مهم در افزايش جرايم عليه اشخاص و حيثيت و امنيت اجتماعي اعلام كردهاند.
نگارنده درصدد تاييد يا تكذيب اظهارنظر مقامات كشوري يا رهبران ديني نيست؛ زيرا صرفنظر از اينكه در هريك از اين اظهارنظرها بخشي از ريشههاي افزايش جرايم مورد توجه واقع شده و به هر حال قابل تامل و بررسي است، اصولا پرداختن به مقوله جرم و افزايش جرايم را در يك سخنراني يا يك مقاله امري ناكافي و ابتر ميداند، ولي به ضرورت اينكه موضوع امنيت، يكي از اساسيترين مسايل زندگي روزمره مردم بوده و حق داشتن امنيت از حقوق اساسي و بنيادين جامعه و شهروندان محسوب ميشود، به عنوان اداي وظيفه و از باب «النصيحه الائمه المسلمين» توجه همه مسوولان و خصوصا نهادها و مراجع محترمي كه تامين امنيت شهروندان از تكاليف قانوني و اساسي آنان است به موضوع افزايش جرايم و ضرورت توجه به ريشهها و عوامل مختلف آن جلب ميكند. اصولا جرم به عنوان يك پديده انساني، مانند ساير پديدههاي انساني، ريشهها، عوامل و علل متعددي دارد و نميتوان تنها يك عامل يا يك نهاد را به عنوان عامل اصلي و مستقل در اين راستا منظور داشت؛ زيرا جرم «معلول» شرايط، اوضاع و احوال اجتماعي و انساني است و نه علت مستقل، بنابراين لازم است براي حل معلول به ريشهها و علتها توجه كرد.
همانند يك بيماري انساني، حتي نوع ساده آن مانند «سردرد يك انسان» نميتوان علت آن را فقط در عضو سر انسان پيدا كرد و اگر پزشك حاذقي بخواهد بيماري سردرد يك مريض را درمان كند، اگر ساعتها فقط در خود عضو سر به دنبال علت بگردد، ممكن است هيچ علتي را در اين عضو نيابد؛ زيرا دهها عامل خارج از اين عضو ميتواند موجب اين ناراحتي شود كه در خارج از اين عضو بايد به دنبال آنها گشت. چهبسا يك سوءهاضمه در قسمت جهازهاضمه موجب سردرد يك شخص بگردد و جهت درمان درد، بهجاي معالجه سر بيمار، به سراغ درمان معده و روده و امثال آن بايد رفت و با دقت علمي و كشف علت اصلي و درمان آن، خود به خود معلول آنكه سردرد است، درمان ميشود.
عواملي كه جامعه بشري خصوصا از نوع جوامع خاورميانهاي را در مورد افزايش جرايم تحتتاثير قرار داده و امروزه صداي مسوولان و حتي مراجع عظام تقليد را در مورد جامعه ايراني بلند كرده است، تنها در قوانين ماهوي و شكلي دادرسي يا پروسه طولاني قضايي خلاصه نميشود. نابسامانيهاي اقتصادي، تورم و گراني افسارگسيخته، تعطيلي كارخانهها و مراكز توليدي، مهاجرت بيرويه و غيرقابل كنترل از روستاها و مراكز كشاورزي و دامداري به شهرها، ايجاد شهركهاي حاشيهاي در كنار شهرهاي بزرگ و فقدان مراكز اشتغال در اين شهركهاي حاشيه اي ، فقدان مراكز فرهنگي و ورزشي در پركردن اوقات فراغت، افزايش نرخ بيكاري خصوصا در جامعه بسيار جواني مانند جامعه ايراني، همه از علل و عوامل عمده افزايش جرايم و عدم امكان كنترل آن بهشمار ميرود. در اين ميان منظور اين نيست كه نقش تشكيلات قضايي، مراجع، نهادهاي امنيتي و انتظامي ناديده گرفته شود، بلكه نديدن ريشههاي عميق و اساسي مساله و پرداختن به يك نهاد قضايي يا انتظامي و مقصر دانستن آنها، موجب غفلت از عوامل اصلي و هدر دادن انرژي بوده و در نهايت باز هم با بقاي ريشههاي اصلي، كماكان مساله لاينحل باقي خواهد ماند.
نهادها و كارگزاران كشور بايد بررسي كنند كه در سالهاي اخير چه مقدار عظيمي از روستاهاي كشور كه مولد انواع محصولات كشاورزي و دامداري بوده به تهران، كرج، اصفهان، مشهد، قم، تبريز، شيراز و… مهاجرت كردهاند؟ و چه تعداد عظيمي از اين طبقه مهاجر در شهرهاي مذكور شغل واقعي داشته و چه تعدادي بيكار بوده يا به مشاغل كاذب مشغولند؟ عدم توزيع عادلانه ثروت عمومي مملكت و فرصتهاي شغلي، اداري و امثال آن نيز ميتواند به نحو موثري در افزايش جرايم نقش بازي كند. آموزش صحيح و تربيت اساسي افراد جامعه و آشنا كردن آنان به حقوق خود و حقوق ساير افراد جامعه و رعايت تمامي موازين حقوق شهروندي ميتواند در كاهش جرايم و ساختن جامعه ايمن نقش داشته باشد.
در كنار مسايل فوق، انتظارات مردم از حكومت و عدم تحقق وعدههاي مسوولان و فقدان برنامهريزي صحيح جهت نيل به عدالت اجتماعي و تامين رفاه عمومي، زمينههاي نارضايتي و به تدريج ارتكاب اعمال خارج از موازين قانوني را فراهم ميكنند. ما به عنوان كشوري كه منادي عدالت اسلامي بودهايم و همواره از تلاش براي رسيدن به اين هدف سخن گفتهايم، بايد امروزه ببينيم چه اندازه مردم ما از وصول به پلههاي عدالت اسلامي، اعلام رضايت ميكنند؟
به مسايل فوق بايد مشكلات و بحرانهاي همسايگان، خصوصا كشورهاي عراق، افغانستان و پاكستان را هم اضافه كرد. ناامني در داخل خانه همسايگان، به خانه ما هم سرايت كرده است، سيل مهاجرت ناشي از بحرانهاي بعضي از كشورهاي همسايه، جامعه ايراني را تحتتاثير قرار داده و ناگزير در كنار نيروي كار ارزان، تبعات و آثار منفي خود را هم بر جاي گذاشته است. با همه اين احوال دقت عمل مراجع انتظامي و قضايي و رسيدگي قانوني و در عين حال با سرعت مورد قبول، ميتواند به كنترل اجتماعي و پيشگيري از افزايش جرايم كمك كند. مطالعه، بررسي و تدوين يك «سياست جنايي» مختص جامعه امروز ايراني، با همكاري تمامي مراجع قضايي، امنيتي، انتظامي و سياسي و صاحبنظران امر، يك ضرورت غيرقابل انكار براي كشورمان است كه نگارنده بحث پيرامون آن را به فرصتي ديگر ميسپارد.
منبع: شرق
واقعا تا انسان از کشور خارج نشده و وضع زندگی در بقیه کشورها را ندیده نمی داند در چه جهنمی زندگی می کند. مردم مهربان من خودم ساکن یکی از کشورهای اروپایی هستم. باور کنید به ما همیشه دروغ گفته اند. آدم وقتی شرایط را در ایران می بیند احساس می کند این بخش از کره خاکی به طاعون مبتلا شده. یا انقلاب یا جنگ 8 ساله یا تصادف یا سرقت و آدم کشی یا بیکاری و فروش کلیه یا ارعاب و تجاوز ناموسی یا دشمن دانستن همه دنیا و قطع رابطه با همه یا تحریم یا …… این همه مصیبت برای چیست؟ خواهش می کنم نظر خود را بیان کنید
وضعیت مملکت به حالت بحرانی نیست
از سخنان گهربار سردار جانی احمدرضا رادان