آیتالله جوادی آملی: دینداری ملت فقیر مشكل است
چکیده :این آیه اقتصاد را ترسیم میكند كه مالِ مملكت به منزله خون مملكت است و باید 360 درجه در این مدار دایره بگردد كه همه اعضای این مملكت زنده باشند نه فلج. وگرنه اگر این مال در یك منحنی خاصّی از دست سرمایهداری به دست سرمایهداری بگردد، میشود دولتِ "بَیْنَ الْأَغْنِیَاءِ" یعنی در همین نیمدایره فرضاً یا در این منحنی تداول دارد و دست به دست میگردد، بقیه كه كارگر و عملهاند فلجاند، چه اینكه این منحنی كوتاه، دولت باشد كه نظام شرق بر آن بود یا سرمایهدارهای معروف غرب باشند....
مرجع تقلید شیعیان گفت: ملتی كه با اقتصاد و مالش فاصله داشته باشد و فقیر باشد، دینداری آن ملت مشكل است.
به گزارش مهر، آیتالله عبدالله جوادی آملی با تحلیل بخشی از دعای مرحوم كلینی در كتاب المعیشه تاكید كرد: مطلب آن است كه دین فقر را برداشت. آن دعای معروفی كه مرحوم كلینی در جلد پنج كافی در كتاب المعیشه نقل كرد این است: “اللهمّ بارِك لنا فی الخُبز و لا تُفَرِّقْ بیننا و بینَه فلولا الخبزُ ما صلّینا و لا صُمْنا و لا ادَّینا فرائضَ ربّنا” عرض كرد خدایا! بین نان مسلمانها و خود مسلمانها فاصله نینداز.
وی با بیان اینكه منظور از نان همان بحثهای اقتصادی است كه مالِ مردم است، اظهار داشت: عرض كرد بین مردم و اقتصاد فاصله نینداز زیرا ملّتی كه با اقتصادش فاصله داشته باشد، با مال فاصله داشته باشد و فقیر باشد، دینداری آن ملّت مشكل است.
این مرجع تقلید گفت: با اینكه خود حضرت و اصحاب خاصّش چند سال در شِعب ابیطالب آن محاصره و تحریم را تجربه كردند وگرنه توده مردم دینداری آنها با فقر بسیار سخت است. این از بیانات نورانی پیغمبر است كه مرحوم كلینی نقل كرد.
آیتالله جوادی آملی در ادامه افزود: در روایات هم فراوان آمده است كه به اندازه نیاز جامعه ذات اقدس الهی مسائل مالی را تنظیم كرده است. بخشی به عنوان انفال است كه در اول سوره مباركه انفال آمده است: “یَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلّهِ وَالرَّسُولِ” دیگر بیش از این دو نیست، یعنی مالِ خدا و مالِ پیغمبر در حقیقت مال مكتب و اسلام است؛ بیتالمالِ مسلمین همین را تأمین میكند. مال كسی نیست. آنكه والی مسلمین است در رأس امور مسلمین است و باید این را تحصیل كند و به عنوان خدمتگزار اسلام، حفظ كند و عادلانه توزیع كند.
در بخش پرداخت خمس به مراجع سخن از ارباب رعیتی نیست
مرجع تقلید شیعیان ادامه داد: بخش دوم، بخش مسائل وجوه شرعی است كه آن هم در سوره مباركه انفال آیه 41 معروف است كه “وَاعْلَمُوا أَنَّمَا” كه باید به صورت “انَّ ما” یعنی جدا نوشته میشد “وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُم مِن شَیْءٍ فَأَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبَی وَالْیَتَامَی وَالْمَسَاكِینِ وَابْنِ السَّبِیلِ إِن كُنتُمْ آمَنتُم بِاللّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا” متدیّنین ما مطابق آیه 41 و روایات و صحیحهای كه در ضمن این از اهل بیت(علیهم السلام) آمده است وجوه شرعیشان را ادا میكنند، قصد قربت دارند و با قصد قربت این وجوه را ادا میكنند و حوزههای علمیه از اینهایی كه با قصد قربت مؤدّیان وجوه شرعیاند با اخلاص میپذیرند، آنها هم متقرّباً الی الله میدهند، اینها هم از اغنیا و متمكّنین میپذیرند بدون اینكه ارباب و رعیتی در كار باشد، بدون اینكه خودشان را وامدار آنها بدانند، برای اینكه آنها ممنوناند و میآیند دست مراجع را میبوسند و متقرّباً إلی الله حقّ اسلام را به این رهبران الهی میدهند نه حقّ خودشان را، مالی از خودشان به اینها نمیدهند چون این یك پنجم را مالِ اینها نباید دانست اینها امیناند و مأمورند به تأدیه در افراض، میآیند مال خدا را به نمایندگان ائمه(علیهم السلام) میپردازند پس دیگر سخن از رژیم ارباب و رعیتی نیست.
مفسر قرآن كریم ابراز داشت: مسئله فیء هم كه مربوط به غنائم جنگی است در سوره مباركه حشر بیان شده كه در آیه هفت این سوره به این صورت است: “مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَی رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَی فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبَی وَالْیَتَامَی وَالْمَسَاكِینِ وَابْنِ السَّبِیلِ كَیْ لاَ یَكُونَ دُولَةً بَیْنَ الْأَغْنِیَاءِ مِنكُمْ” برای اینكه مال یك گردش 360 درجهای داشته باشد، نه نظام سوسیال شرق حق بود، نه نظام سرمایهداری غرب.
آیتالله جوادی آملی تاكید كرد: مستحضرید كه بر اساس این دو مبنای اقتصادی كه هر دو باطل است، این مال كه به منزله ستون فقرات است، یا خون در رگهاست و این در یك بخش از رگها جاری است بقیه فلجاند. در نظام سرمایهداری این سرمایهها در دست اغنیا متداول است و در نظام پوسیده سوسیال شرق این ثروتها در دولتها متداول بود و از دست دولتی به دولتی میرسید كه دولتسالاری بود بقیه فلج بودند.
مال مملكت به منزله خون است؛ باید 360 درجه بگردد تا همه زنده باشند
مفسر قرآن كریم ادامه داد: این آیه اقتصاد را ترسیم میكند كه مالِ مملكت به منزله خون مملكت است و باید 360 درجه در این مدار دایره بگردد كه همه اعضای این مملكت زنده باشند نه فلج. وگرنه اگر این مال در یك منحنی خاصّی از دست سرمایهداری به دست سرمایهداری بگردد، میشود دولتِ “بَیْنَ الْأَغْنِیَاءِ” یعنی در همین نیمدایره فرضاً یا در این منحنی تداول دارد و دست به دست میگردد، بقیه كه كارگر و عملهاند فلجاند، چه اینكه این منحنی كوتاه، دولت باشد كه نظام شرق بر آن بود یا سرمایهدارهای معروف غرب باشند.
آیتالله جوادی آملی گفت: فرمود برای اینكه این مال كه به منزله خون است یك مدار 360 درجهای داشته باشد همه جا بگردد و همه را زنده كند باید مسئله فیء و امثال فیء عادلانه توزیع بشود “كَی لاَ یَكُونَ دُولَةً بَیْنَ الْأَغْنِیَاءِ مِنكُمْ”
كسی وجوهات را ندهد از نظر دین آلوده است
وی در مورد پرداخت زكات بیان داشت: در بخش چهارم كه مسأله زكات است یك مقدار شفافتر سخن گفت تا متدیّنین را به وظیفهٴ دینداریشان آشناتر كند. فرمود این اموالی كه شما دارید میدهید حقّ مسلّم بیتالمال است نه مالِ شما، شما از كیسه خودتان نمیدهید و مادامی كه این مال را ندادید آلودهاید و این مال به وسیله رهبران الهی از شما گرفته میشود تا شما پاك بشوید.
این مرجع تقلید ادامه داد: نگویید ما رفتیم مالمان را پاك كردیم، رفتید خودتان ـ خودتان یعنی خودتان ـ را پاك كردید این دین دیگر اجازه ارباب و رعیتی به كسی نمیدهد. در سوره مباركه توبه به این صورت فرمود: “خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّیهِم بِهَا” فرمود زكات را كه مصارف هشتگانه دارد از اینها بگیر كه این صدقه واجبه اینها را پاك میكند قبلاً آلوده بودند.
وی تاكید كرد: آن لطیفهای كه مرحوم شیخ طوسی و همفكرانشان داشتند این بود كه این جمله “تُطَهِّرُهُمْ” در محلّ نصب است تا صفت باشد برای صدقه “خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً” كه “تُطَهِّرُهُمْ”. این صدقه اینها را پاك میكند. خب اگر كسی وجوهات را ندهد از نظر دین آلوده است این میخواهد خودش را پاك كند؛ یك وقت بدن آلوده است میگویند برو غسل كن یك وقت روح آلوده است میگویند برو وجوهاتت را بده.
دینِ مردم هم به وسیله حوزههاست
آیتالله جوادی آملی تصریح كرد: حالا اگر بیتالمالی بود و مردم عدّهای را خدمتگزارشان قرار دادند، آن خدمتگزارها باید این بیتالمال را در بهترین جا مصرف كنند و بهترین جا حفظ دین است. دینِ مردم هم به وسیله حوزههاست. حوزه است كه دینِ مردم را به وسیله مسجد و حسینیه و منبر و تعلیم و تدریس حفظ میكند.
اینجانب از شاگردان ایت الله جوادی املی هستم با وجود آنکه از مباحث تفسیری ایشان استفاده فراوان کرده ام منتهی با کمال ادب خدمتشان عرض میکنم که خدا از انسان عمل به علم میخواهد واگر سکوت علما نبود ظالم تا این اندازه گستاخ نمیشد در مورد حفظ وحدت خدمت استاد خود عرض میکنم اگر در صحرای کربلا بودید برای حفظ وحدت به کدام جبهه ملحق میشدید حاکمیت یا اقلیت فتنه گر