غرب به دنبال حذف فیزیکی قذافی است

چکیده :به عقیده من اگر قذافی بتواند تا دو ماه آینده مقاومت کند، شاید ورق بگونه دیگری برگردد. اما اگر چنانچه غربی‌ها در این مدت بتوانند قذافی را حذف فیزیکی کنند، به نظر می‌رسد که معادله لیبی ورق خواهد خورد. درنتیجه تمام پیش‌بینی‌ها وابسته به رفتن یا نرفتن قذافی است....

جاوید قربان‌اوغلی *

غربی‌ها درباره جنگ داخلی لیبی که چند ماه است ادامه دارد، به این نتیجه رسیدند که نمی‌توانند با قطعنامه‌ای که منطقه ممنوعه پرواز را ایجاد کرده جلوی پروازهای هواپیماهای لیبیایی را گرفته، بنابراین شاید با ورود هلیکوپترهای جدید، توانایی سرنگونی معمر قذافی را داشته باشند.

بنابراین به نظر می‌رسد که فاز جدیدی را در این مبارزه آغاز کرده‌اند که آن هم عبارت است از عملیات هلیکوپترهای آباچی و غزال که امکان مانور بسیار زیادی دارد.همچنین با توجه به این امر که نیروی هوایی لیبی زمین‌گیر شده و سلاح‌های ضدهوایی آن نیز توسط نیروهای ناتو قابل شناسایی و منهدم کردن است، قدرت مانور این هلیکوپترها بسیار زیادخواهد شد.

به باور من هم اکنون نزدیک به دو ماه است که غربی‌ها با درک این امر که نیروهای معارض آنقدر توان نظامی و پشتیبانی مردمی فراگیر ندارند تا بتوانند قذافی را سرنگون کنند، بنابراین به دنبال این هستند که قذافی را حذف فیزیکی کنند. تحلیل غربی‌ها این است که قذافی تنها مانده و مقامات ارشد کشورش یا فرار کردند و یا به گونه‌ای نسبت به وی وفادار نبودند و حتی برخی ازآنها نیز به معارضین پیوستند. به اضافه اینکه تعدادی از سفرای وی در خارج از کشور اعلام همبستگی با معارضین کردند. در نهایت قذافی مانده با تعداد کمی از نزدیکترین افراد و اعضای خانواده اش که توسط نیروهای ارتش و یا نیروهایی که قذافی برای خود نگه داشته است، تا از وی و لیبی دفاع کنند.

غربی‌ها با درک این موضوع که نفوذی در جایگاه سیاسی و ارتش کشور لیبی ندارند و از طرف دیگر نیز معارضین را نمی‌شناسند که بتوانند برای آینده لیبی با آنها به توافق خوبی برسند، بدیهی است به دنبال این هستند که مدت این درگیری‌ها طولانی‌تر شود. این طولانی‌تر شدن باعث خواهد شد که در معارضه نفوذ کنند، همانطور که دیروز وزیرخارجه انگلیس و پیش از آن نیز وزیر خارجه امریکا به این کشور سفر کردند. بر همین اساس مقامات کشورهای غربی به لیبی سفر می‌کنند تا بتوانند امتیازات لازم برای آینده این کشور را بدست آورند و به نوعی به معارضین هم نشان دهند که بدون وجود آنها سرنگونی قذافی امکان‌پذیر نیست. در همین حال غربی‌ها امیدوارند که ادامه جنگ روزبروز باعث تحلیل نیروهای قذافی و ایجاد تغییرات تا درنهایت منجر به سرنگونی قذافی شود.

باتوجه به بمباران‌های سنگینی که نیروهای ناتو انجام دادند به ویژه در مناطق کلیدی همانند بابل و عزیزیه کارامد نبود و نتوانستند کاری از پیش برند، به همین جهت نیروهای هوایی با قدرت مانور زیاد یعنی این هلیکوپترها را وارد میدان کردند تا بتوانند به اهداف خود برسند.

نکته مهم دیگری که باید اضافه کرد این است که تمامی این اقدامات خلاف مصوبات شورای امنیت و قطعنامه‌ای 1730 است ،به این دلیل که این قطعنامه‌های منطقه پرواز ممنوع برای جلوگیری از فاجعه انسانی که ممکن بود توسط نیروی هوایی لیبی با بمباران‌های هوایی بوجود بیاید، تصویب شده بود. در حالیکه اقداماتی که هم‌اکنون صورت می‌گیرد، فراتر از قطعنامه مصوب سازمان ملل است و هیچ توجیه و یا مشروعیتی برای این اقدامات از طرف ناتو وجود ندارد.

همانطور که می‌دانید غربی‌ها نیز دچار بحران شدند و اوباما نیز توسط کنگره در فشار است که ورود نیروهای امریکایی‌ بدون مجوز تنها تا 60روز می‌تواند ادامه پیدا کند.

در یک جمعبندی و با توجه به تمام مواردی که در بالا ذکر شد، به عقیده من اگر قذافی بتواند تا دو ماه آینده مقاومت کند، شاید ورق بگونه دیگری برگردد. اما اگر چنانچه غربی‌ها در این مدت بتوانند قذافی را حذف فیزیکی کنند، به نظر می‌رسد که معادله لیبی ورق خواهد خورد. درنتیجه تمام پیش‌بینی‌ها وابسته به رفتن یا نرفتن قذافی است.

* مدیرکل سابق اداره آفریقای وزارت امور خارجه و کارشناس مسائل شمال افریقا
منبع: برای دیپلماسی ایرانی