روزنامه جمهوری اسلامی: ریشه آمارهای متفاوت کجاست؟

چکیده :«ريشه يابي آمارهاي متفاوت»عنوان سرمقاله‌ي روزنامه‌ي جمهوري اسلامي است كه در آن مي‌خوانيد؛معاون اول رئيس‌ دولت در آخرين روزهاي سال 89 در جمع بندي عملكرد دولت در قلمرو اشتغال زائي اعلام داشت كه دولت در سال گذشته 4/1 ميليون شغل جديد ايجاد كرده است. به فاصله 2 روز بعد، رئيس‌ دولت در سخناني تعداد مشاغل...

«ريشه يابي آمارهاي متفاوت»عنوان سرمقاله‌ي روزنامه‌ي جمهوري اسلامي است كه در آن مي‌خوانيد؛معاون اول رئيس‌ دولت در آخرين روزهاي سال 89 در جمع بندي عملكرد دولت در قلمرو اشتغال زائي اعلام داشت كه دولت در سال گذشته 4/1 ميليون شغل جديد ايجاد كرده است. به فاصله 2 روز بعد، رئيس‌ دولت در سخناني تعداد مشاغل ايجاد شده توسط دولت در سال 89 را 6/1 ميليون نفر اعلام كرد.

اكنون در روزهاي پاياني فروردين ماه، معاون اول رئيس‌جمهور آمار تازه‌اي از اشتغال‌زائي دولت ارائه كرده و خاطرنشان ساخته است كه دولت در سال 89 موفق شده يك ميليون و هفتصد و پنجاه هزار شغل جديد ايجاد نمايد.

اگر اين آمارها درست و دقيق باشند، طبعاً بايد به خاطر شتاب حركت در بخش اشتغال زائي در چنين سطح وسيعي به دولت تبريك گفت. اما آيا اين ارقام و آمارها درخصوص ميزان اشتغال زائي در كشور، قابل اطمينان هستند؟ در اين زمينه با مروري بر حجم عظيم متقاضيان كار و انبوه بيكاران در تهران و شهرستانها ترديدهاي جدي وجود دارد و به نظر مي‌رسد اطلاع رساني ضعيف و ارائه آمارهاي متناقض به اعتماد عمومي لطمه مي‌زند.

از مسئولين دولتي به ويژه مسئولين وزارت كار انتظار مي‌رود با اطلاع رساني شفاف و دقيق مشخص نمايند كداميك از آمارهاي ارائه شده صحت دارد؟ آيا دولت در سال گذشته 4/1 ميليون شغل جديد ايجاد كرده؟ يا 6/1 ميليون؟ يا يك ميليون و هفتصد و پنجاه هزار؟

موضوع مهمتر به علت ارائه آمارهاي متناقض باز مي‌گردد كه لازم است دقيقاً ريشه‌يابي گردد و با آسيب شناسي در اين مقوله، به افكار عمومي توضيح داده شود تا آنكه مبادا مردم نسبت به صحت و دقت آمارها دچار ترديد و عدم اعتماد شوند و بتوانند به اظهارات مسئولين دولتي، با اطمينان بنگرند. اين مسئله بسيار اهميت دارد كه مشخص گردد ايجاد اينهمه شغل در چه رشته‌هائي و با كدام سرمايه‌گذاري و اقدامي عملي شده است و سهم هر استاني به تفكيك، چه ميزان بوده است؟ اين نكته با در نظر گرفتن وعده‌هاي دولت براي ايجاد 5/2 ميليون شغل جديد در سال 1390 بسيار اهميت دارد و سئوالاتي را در ذهن مخاطبان ايجاد مي‌كند. به ويژه آنكه دولت نهم و دهم در تعريف “فرد شاغل”، تغييراتي را ايجاد كرده‌اند و از جمله آنكه “فرد شاغل” به كسي گفته مي‌شود كه “حداقل يك ساعت كار در هفته” داشته باشد! بايد پرسيد كه آيا نيازهاي زندگي كسي با يك ساعت كار در هفته، برآورده مي‌شود؟ و آيا با استناد به چنين تعاريف غيرواقعي و ضعيفي مي‌توان با اطمينان خاطر از اشتغال زائي 4/1 ميليون نفري و 750/1 ميليون نفري سخن به ميان آورد.

بيم آن مي‌رود كه اين قبيل محاسبات سست و بي‌پايه، اعتماد عمومي در پذيرش ساير آمارها و اطلاعات منتشره توسط دولت را نيز به زير سؤال ببرد كه البته مطلوب نيست.

طبعاً اگر هر سه مورد اطلاع رساني رئيس‌جمهور و معاون ايشان مستند بوده، چه بسا كه علت اصلي اين تناقض در آمارها به “منبع اطلاع‌رساني” باز گردد و آنها از سه منبع مختلف، آمارهائي را نقل قول كرده‌اند و منشاء تفاوت آماري به منبع جمع‌آوري و جمع بندي اطلاعات مربوطه باز مي‌گردد.

علت چنين اختلاف‌هائي هرچه باشد، وجود يك اشتباه بزرگ و تفاوت فاحش 350 هزار شغل، موضوعي نيست كه بتوان از كنار آن به سادگي عبور كرد، به ويژه آنكه حجم سرمايه‌گذاري‌هاي دولت در بخش اشتغال‌زائي، وقوع چنين آمارهائي را چندان تأييد نمي‌كند.

صرفنظر از مسائل مربوط به داده‌هاي آماري براي سال 89، چشم انداز اشتغال زائي براي سال 90 از اهميت بيشتري برخوردار است.

طبعاً مسئولين وزارت كار، بانك مركزي، وزارت اقتصاد و دارائي، وزارت مسكن و وزارت صنايع مي‌توانند ارقام مربوط به سرمايه‌هاي مورد نياز جهت ايجاد اشتغال در هر يك از مشاغل شهري و روستائي را براي كار ساده، كارهاي فني – مهندسي و كار خدماتي را اعلام نمايند تا از طريق محاسبات روشن مشخص گردد آيا دولت در بودجه سال 90 اساساً سرمايه‌هاي لازم به منظور اشتغال براي 5/2 ميليون نفر را پيش‌بيني كرده است؟ آيا مجلس كه سرگرم بررسي بودجه سال 90 است، چنين ارقامي را در لايحه پيشنهادي دولت براي بودجه سال 90 ملاحظه مي‌كند؟ و آيا اساساً تحقق چنين آماري براي يك دوره يكساله كه تصميم آن نه در موقع تنظيم لايحه بودجه توسط دولت بلكه امروز اتخاذ و اعلام شده، عملي است؟