گزارش کلمه از آخرین تحولات مصر، سه روز قبل از «یوم الرحیل»

چکیده :جدیدترین گزارش‌ها از مصر حاکی است که ارتش این کشور بالاخره موضع خود را در قبال اعتراضات اخیر مشخص کرده: ارتش خواسته‌های معترضان را مشروع خوانده و صراحتا اعلام کرده که علیه تظاهرکنندگان از زور استفاده نخواهد کرد. همزمان، معترضان به تلاش‌های خود شدت بخشیده‌اند و در تدارک تظاهرات روز سه شنبه هستند که طبق تبلیغات آنها، یک «تظاهرات میلیونی» خواهد بود. آنها فقط یک چیز می‌خواهند، و آن رفتن مبارک است. هم غربی‌ها این را فهمیده‌اند، هم ارتش و هم عمر سلیمان، معاون جدید رئیس‌جمهور مصر. آخر هفته که برسد، شاید دیکتاتور از مصر رفته باشد...

کلمه – گروه سیاسی: جدیدترین گزارش‌ها از مصر حاکی است که ارتش این کشور بالاخره موضع خود را در قبال اعتراضات اخیر مشخص کرده: ارتش خواسته‌های معترضان را مشروع خوانده و صراحتا اعلام کرده که علیه تظاهرکنندگان از زور استفاده نخواهد کرد. همزمان، معترضان به تلاش‌های خود شدت بخشیده‌اند و در تدارک تظاهرات روز سه شنبه هستند که طبق تبلیغات آنها، یک «تظاهرات میلیونی» خواهد بود.

به گزارش کلمه، تا پیش از این منابع خبری غالبا از تظاهرات دهها هزار نفری معترضان در مصر 80 میلیونی سخن می‌گفتند و در بهترین گزارش‌ها، امروز از تجمع صد هزار نفری معترضان خبر دادند. اما فعالان مخالف دیکتاتوری حسنی مبارک برای روز سه شنبه، وعده «تجمع یک میلیونی» را داده‌اند.

محل این تجمع، میدان تحریر (آزادی) قاهره است که مرکز اصلی تجمعات معترضان مصری در چند روز اخیر بوده است. مخالفان خوش‌ذوق حکومت مصر، روز سه شنبه را «یوم القیامه» نام نهاده‌اند، نامی که اوج خشم آنها از ادامه مقاومت حسنی مبارک در برابر اعتراضات را نشان می‌دهد. اما نه به اندازه نامی که بر روز جمعه آینده گذاشته‌اند: «یوم الرحیل»! یعنی روز رفتن دیکتاتور. ظاهرا مصری‌ها معتقدند آخر هفته که برسد، حسنی مبارک باید به ندای رحیل پاسخ دهد و برود.

تقریبا نمی‌توان تردیدی در این داشت که جمعه این هفته، پس از برگزاری نماز جمعه، حال و هوای مصر انقلابی‌تر از جمعه قبل خواهد بود. به خصوص با موضعی که ساعاتی پیش از سوی ارتش اعلام شد. ارتش پس از چند روز نافرمانی بی‌سر و صدا نسبت به دستور حسنی مبارک برای اعمال حکومت نظامی، امروز صریحا با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که نه تنها علیه معترضان به زور متوسل نخواهد شد، بلکه اعتراضات مردمی را نیز به رسمیت شناخت و برای آن مشروعیت قائل شد.

همزمان با اعلام موضع آشکار ارتش به نفع مردم و علیه مبارک، عمر سلیمان معاون تازه منصوب‌شده‌ی حسنی مبارک نیز لحنی متفاوت با رئیس خود را اتخاذ کرد، آنجا که از ماموریت خود برای باز کردن باب گفت‌وگو با مخالفان و نیز اعلام آمادگی برای تغییر قانون اساسی – یعنی همان چیزی که البرادعی به عنوان چهره شاخص مخالفان مطرح کرده – سخن به میان آورد. ماموریتی که بیشتر به نظر می‌رسد از سوی حامیان غربی حکومت مصر به سلیمان محول شده باشد، تا مبارک. برخی تحلیلگران رسانه‌های غربی نیز همین را می‌گویند، هرچند در بخش صریح سخنانشان، فعلا و تا اینجا، دست به دست شدن قدرت از حسنی مبارک به عمر سلیمان را به زبان می‌آورند و هنوز از این جلوتر نرفته‌اند.

اما حامیان غربی دولت مصر نیز تغییر لحن آشکاری در قبال حکومت مصر و اعتراضات اخیر داشته‌اند؛ چرا که در دو روز اخیر خواسته‌ی آنها از دولت مصر، از اصلاحات سیاسی و اقتصادی به آنچه «گذار مسالمت‌آمیز و با نظم» توصیف می‌شود، تغییر کرده است. به نظر می‌رسد که آنها هم پذیرفته‌اند که تا آخر هفته، مبارک رفته است.

تجمع‌کنندگان مصری اما رفتن رئیس‌جمهور سه‌دهه‌ای‌شان را پیشاپیش جشن گرفته‌اند. مصری‌هایی که ظهر امروز سعی داشتند از صف شکل گرفته در پشت تنگه‌هایی که نیروهای ارتشی ایجاد کرده بودند، عبور کنند و خود را به تجمع میدان تحریر برسانند، قبل از آنکه با صحنه غیرمنتظره بساط دستفروشان در حاشیه این میدان روبه‌رو شوند، با تجمع‌کنندگان صبح روبه‌رو می‌شدند که گویا خسته شده بودند و در حال رفتن از میدان، به تازه از راه رسیده‌ها می‌گفتند: ما شیفت صبح بودیم!

این فضای نسبتا آرام و کمتر عصبی، به تازگی جایگزین فضای پر از خشونتی شده که در روزهای گذشته بر قاهره و چند شهر دیگر مصر غالب بود و طبق گزارش‌ها، بیش از صد کشته هم برجا گذاشت. خشونتی که تقریبا اکثر شاهدان عینی معتقدند آشکارا از سوی پلیس و نیروهای امنیتی به آن دامن زده می‌شد.

حتی نیاز نبود روزنامه لبنانی الاخبار سند محرمانه حاکی از نفوذ نیروهای حکومتی با لباس شخصی در بین معترضان را منتشر کند. چون پیش از آن هم بسیاری از ناظران گفته بودند که نیروهای لباس شخصی در سرکوب تظاهرات مخالفان نقش دارند و همچنین پلیس با هدف ناامن کردن فضای شهر و نسبت دادن آن به مخالفان دولت، دست به تخریب اموال عمومی و خصوصی می‌زند.

اما با وجود تلاش‌های دولت، احتمالا موضع اخیر ارتش از خشونت موجود در اعتراضات مصر خواهد کاست تا حکومت یک قدم دیگر به عقب رانده شود و از خشونت‌زایی هم طرفی نبنند.

قدم بعدی را هم عمر سلیمان امشب در نطق تلویزیونی‌اش برداشت، با اعلام آمدگی‌اش برای مذاکره با مخالفان، و نیز با اذعان تلویحی وی به تقلب در انتخابات پیشین پارلمانی و اعلام برگزاری مجدد انتخابات در «بعضی از حوزه ها که شواهد نقض مقررات در انتخابات پارلمانی سال گذشته در آنها وجود داشته است.»

اما قدم سوم را باید خود حسنی مبارک بردارد. دیکتاتور پس از سه دهه، اکنون به نقطه پایان رسیده است. تاریخ تحمل او برای مردم، و تاریخ مصرف او برای حامیان خارجی، تمام شده است. یوم‌الرحیل او هم تعیین شده است و مردم مصر فقط یک چیز می‌خواهند: مبارک، برو، همین الان!

ظاهرا راه چاره‌ی دیگری وجود ندارد، مبارک باید قدم آخر را بردارد و آخر هفته که برسد، شاید دیکتاتور از مصر رفته باشد.