مسكن مهر، راه یا بیراهه؟

چکیده :وضعیت فعلی مسكن در دولت بسیار پیچیده و همانند معادله ای غیر قابل حل به نظر می رسد. این وضعیت ناشی از تفكرات نادرستی است كه مهمترین آن حذف سنتی سازی و رویكرد به فرهنگ صنعی سازی است كه باید از سر راه انبوه سازان كنار رود. اگر این امر تحقق یابد می توان به ادامه روند رفع دغدغه مسكن در جامعه امیدوار بود و در غیر این صورت با روش های ساخت و ساز سنتی به جایی نخواهیم...

معماری نیوز نوشت: اجرای طرح مسكن مهر اكنون در مرحل نهایی خود قرار دارد و به زودی حدود سیصد هزار واحد آن به بهره برداری می رسد.

این بهره برداری با آغاز دور دوم ساخت مسكن مهر و انعقاد قراردادهای دولت با انبوه سازان مصادف شده است كه در این دور متولیان اصلی ساخت مسكن مهر به حساب می آیند.

با این حال هنوز هم نوك پیكان انتقادها متوجه این طرح است. برخی از انبوه سازان همچنان بر این باورند كه مسكن مهر نقشه راه ندارد ویا مسئولان برای انتخاب حومه شهرها برای ساخت مسكن میان بد و بدتر، بد را انتخاب كرده اند.

این موارد تنها گوشه ها ی از حرف و حدیث های این طرح است كه اگرچه در آغاز چندان به چشم نمی آمد، اما هرچه به افتتاح پروژه نزدیك تر می شویم عینیت بیشتری به خود می گیرد.

گفت و گو با برخی از انبوه سازان كه در این طرح مشاركت دارند مسائلی را مطرح می كند كه باید قابل توجه مسئولان و متولیان مسكن مهر قرار بگیرد.

رضا میرزاهدی یكی از این انبوه سازان است كه با معماری نیوز در این زمینه به گفت و گو نشسته است.

جناب آقای میرزاهدی، آغاز دور دوم مسكن مهر را چگونه ارزیابی می كنید؟

وضعیت فعلی مسكن در دولت بسیار پیچیده و همانند معادله ای غیر قابل حل به نظر می رسد. این وضعیت ناشی از تفكرات نادرستی است كه مهمترین آن حذف سنتی سازی و رویكرد به فرهنگ صنعی سازی است كه باید از سر راه انبوه سازان كنار رود. اگر این امر تحقق یابد می توان به ادامه روند رفع دغدغه مسكن در جامعه امیدوار بود و در غیر این صورت با روش های ساخت و ساز سنتی به جایی نخواهیم رسید.

آیا این رویكرد به صنعتی سازی به كشور وارد شده است یا خیر؟

این رویكرد تا حدی به ایران وارد شده است. در كشورهای خارجی همچون تركیه ،الجزایر و اندونزی به نهادینه كردن این رویكرد كمك فراوانی كرده اند و می توان گفت روش صنعتی سازی با این سیر به سر منزل مقصود خواهد رسید.

آیا شروع مرحله دوم می تواند در نوسان قیمت زمین و مسكن موثر باشد؟

به طور قطع روند جاری نیز این موضوع را نشان می دهد و در حال حاضر آنچه مشاهده می شود كاهش 30 درصدی قیمت در بازار مسكن است.

در حال حاضر انبوه سازان برای ساخت مسكن مهر با چه مشكلاتی روبرو هستند؟

یكی از مشكلاتی كه در این زمینه وجود دارد الزام به داشتن مدرك آكادمیك مهندسی برای ساخت مسكن مهر است و انبوه سازی كه فاقد این مدرك باشد نمی تواند به ساخت و ساز این پروژه وارد شود. این یعنی بی توجهی به تجربه كه در بعضی مواقع سنگ محك است. مشكل دیگر باندبازی های موجود در روند ساخت مسكن مهر است كه مشكلات زیادی را برای بسیاری از انبوه سازان به وجود آورده است. معضل دیگر بوروكراسی غلط اداری است كه در روند كار همواره برای انبوه سازان مشكل ساز بوده است.

دیگر این كه مسكن مهر تبدیل به یك میدان برای آزمون و خطا شده است، به مدیران فرصت اجرای برنامه ها داده نشده و به محض وقوع كوچكترین اتفاق جا به جایی مدیران صورت می گیرد.

برخی بر این باورند كه مسكن مهر نقشه راه ندارد، نظر ما چیست؟

هر چند این طرح حركتی بود كه در دولت نهم آغاز شد و در دولت دهم ادامه یافت اما ادامه این طرح نیازمند افزایش كارشناسی در این خصوص است نمونه بارز مشكلاتی كه می توان به آن اشاره كرد تناقض در اعطای وام در قسمت های مختلف ساخت یك ساختمان از پایه تا سقف است. به این صورت كه در ابتدا قرار بود كه در مرحله فونداسیون 35 درصد تسهیلات اعطا شود اما با یك سیر نزولی این میزان به 10 درصد كاهش یافت؛ همچنین رقم وام در پایان اسكلت از 30 به 20 درصد رسید این در حالی است كه از منظر معماری، فونداسیون حداقل 15 درصد یك ساختان را تشكیل می دهد.

آیا امكان اجرای طرح مسكن مهر در داخل شهرها وجود نداشت؟

خیر! داخل شهرها به ویژه كلان شهرها ظرفیت اجرای این طرح را ندارد. البته خاطر نشان می كنم كه در حومه شهر نیز استعداد این اقدام دیده نمی شود. در همان قدم های نخست اجرای این طرح مشكلاتی دیده شد. اولین مشكل اصرار بر ساخت مسكن مهر در اراضی اطراف كلان شهر ها بود. هرچند هدف از این كار كاستن از بار ترافیكی شهرها بود كه به نظر نمی رسد به طور كامل تحقق یابد. چرا كه شهرهای اقماری كه سایت های مسكن مهر در آن قرار دارد شهرك هایی خوابگاهی محسوب می شوند كه ساكنان آن در داخل شهرها كار می كنند.

از طرفی به علت كمبود اراضی ملی در داخل شهرها انجام این طرح امكان پذیر نبود به این دلیل دولت برای پاسخگویی به نیاز فزاینده مسكن میان بد و بدتر، بد را انتخاب كرد.از طرف دیگر كمبود امكانات رفاهی و سایر زیر ساخت ها موجب هجوم فزاینده به داخل شهرها می شود.

واحدهایی كه افتتاح می شود تا چه حدی قابلیت سكونت دارد؟

تا كنون هیچ یك از این واحدها به صورت كامل تكمیل نشده است. در شهر های جدیدی همچون پرند، آذربایجان غربی ، مشهد و برخی دیگر شهرها واحدها فاقد آب، برق و دیگر ساختارهای اولیه است و این واحدهای تنها در حد یك چهاردیواری است.

چرا تجربه ساخت واحدهای مسكونی دولتی در داخل شهرها در برخی از كشورها همچون تركیه امكان پذیر بوده است؟

این سوال یك دلیل عمده دارد و آن ارتباط غیر مستقیم میان تولید كننده و مصرف كننده است.وجود واسطه ها باعث می شود تا تولید كننده و مصرف كننده درك درستی از نیازهای یكدیگر نداشته باشند و تلاش جهت تامین نظر واسطه ها یعنی به فراموشی سپردن مصرف كننده واقعی یا به عبارتی مردم جامعه.

با توجه به این دیدگاه اجرای طرح ساخت و ساز محلات شهری را چگونه ازریابی می كنید؟

اجرای این طرح یكی از اقدامات بسیار خوب دولت و وزارت مسكن است.اما برخی از موارد قید شده در آن مثل اعمال گارانتی مصرف محله شهری و ممنوعیت واگذاری به غیر اشتباه استو باید این امكان به سازنده داده شود كه در صورت تمایل ملك خود را به شخص دیگری واگذار نماید.

آیا عدم وجود این ممنوعیت باعث ورود خرده پیمانكاران و افزایش قیمت نهایی برای مصرف كننده واقعی نمی شود؟

خیر اما به فرض هم اگر این تفاوت قیمت به وجود آمد هم كیفیت و كمیت كار بهتر می شود.باید به این امر توجه داشت كه نباید در همه جا قیمت مد نظر باشدو باید در كنار این عامل كمیت كیفیت نیز در نظر گرفته شود.اعمال اینگونه محدودیت ها عامل مهمی در كاهش كیفیت به حساب می آید