چگونه با اسناد ویکی لیکس برخورد کنیم؟

چکیده :بنابراين در قوانين آمريکا پيش بينى نشده است که اگر کسى سندى را که جعلى نيست منتشر کند مجرم شناخته شود. ايالات متحده آمريکا افسر آمريکايى که درز دهنده اين اسناد بوده است را به اين دليل زندانى کرده است که از موقعيت خود سوء‌استفاده و اين اسناد را به بيرون منتقل کرده است وگرنه در صحت اين اسناد تشکيکى نکرده...

حسن بهشتی پور

موضوعى که به نظر من درباره انتشار اسناد ويکى ليکس مهم است اين است که چگونه با محتواى اين اسناد برخورد کنيم. آيا مواد منتشره را سند بدانيم يا گزارش؟ واقعيت اين است که سايت ويکى ليکس مسئول محتواى اطلاعات منتشر شده نيست.

ويکى ليکس فقط اين اطلاعات را – چه سند باشند و چه گزارش- منتشر کرده است؛ اما مسئوليت محتواى آن با اين سايت نيست و مسئوليت آن با آمريکايى‌هايى است که اين اسناد به آن‌ها مربوط مى‌شود.

محتواى اين اسناد هم سرى و به کلى سرى نيست، محرمانه و در برخى موارد هم خيلى محرمانه است. بنابر قوانين ايالات متحده آمريکا انتشار اين اسناد جرم محسوب نمى‌شود، اما آمريکايى‌ها معتقدند که چون انتشار اين اسناد مى‌تواند جان شهروندان اين کشور را به خطر اندازد و موجب تهديد منافع ايالات متحده آمريکا مى‌شود جرم محسوب مى‌شود.

بنابراين در قوانين آمريکا پيش بينى نشده است که اگر کسى سندى را که جعلى نيست منتشر کند مجرم شناخته شود. ايالات متحده آمريکا افسر آمريکايى که درز دهنده اين اسناد بوده است را به اين دليل زندانى کرده است که از موقعيت خود سوء‌استفاده و اين اسناد را به بيرون منتقل کرده است وگرنه در صحت اين اسناد تشکيکى نکرده است.

آنچه  ما مى‌توانيم درباره آن بحث کنيم اين است که ويکى ليکس اين اسناد را چگونه به دست آورده، چگونه منتشر مى‌کند و انگيزه و اهداف اين سايت از انتشار چنين اسنادى چيست؟ و پشت صحنه چه کسانى حامى‌انتشار اين اسناد هستند؟ درباره محتواى اين اسناد بايد توجه داشته باشيم که محتواى اين اسناد اگر دروغ است، دروغش به گزارش نويس آمريکايى بر مى‌گردد.

نکته بعدى که حائز اهميت است، اين است که زمانى که ما مى‌خواهيم درباره اين اسناد قضاوت کنيم، در يک طرف منافع ملى کشور خود را مى‌بينيم. يعنى من به عنوان يک فرد ايرانى قضاوتى دارم که ممکن است با قضاوت کارشناس فرانسوى و کارشناس انگليسى متفاوت باشد. من معتقدم که ما از اين اسناد وقتى که عليه منافع ملى ايران صحبت مى‌کند، بايد از انگيزه و اهداف طرف مقابل تحليل درستى داشته باشيم. چون آمريکايى‌ها يا به دروغ اين گزارش‌ها را به مسئولين خود داده اند يا راست گفته اند، اگر دروغ گفته باشند که تکليف معلوم است، اما اگر راست هم گفته باشند ممکن است که تحليل و قضاوت آن‌ها درست نبوده باشد.

يعنى يک رفتار ايران يا يک کشور عربى را عليه ما تحليل کرده اند و به نتيجه‌اى رسيدند، ممکن است در قضاوت خود اشتباه کرده باشند. اما ما به عنوان يک ايرانى زمانى که دست به تحليل اين اسناد مى‌زنيم، اگر بگوييم کشورهاى عربى دشمن درجه يک ما هستند و تهديد امنيتى ايران هستند، خطا کرده ايم؛ چون هدف دشمن اين است که کشورهاى منطقه را به جان هم بيندازد و منطقه را بى ثبات کند. يعنى درگير شدن ايران با کشورهاى عربى در حال حاضر به نفع آمريکا و اسرائيل است و آن‌ها از اين مسئله بهره بردارى مى‌کنند. بايد به اين نکته توجه داشت که وقتى در افکار عمومى‌ موضوع اختلافات بين ايران و کشورهاى عربى و آن هم دولت‌هاى عربى را برجسته کنيم، اين به نفع ما نيست.

اگر امروز عربستان سعودى يک قرارداد 60 ميليارد دلارى با آمريکا منعقد مى‌کند، و مردم خود را از 60 ميليارد دلار رفاه و امکانات محروم مى‌کند، براى شرکت‌هاى اسلحه سازى آمريکايى کار ايجاد مى‌کند و در مقابل رفاه مردم عربستان از بين مى‌رود چون اين اسلحه‌ها يا نابود مى‌شود يا اينکه در انبارها مى‌پوسند و وارد گردش اقتصادى نمى‌شود، در اين شرايط چرا عربستان تن به چنين قراردادى مى‌دهد؟ بنابراين بايد توجه داشته باشيم که در اين نوع مناسبات، نبايد وارد اين بازى شد که روز به روز تضاد بين  ايران و کشورهاى عربى بيشتر شود. اين به نفع مردم دو کشور نيست. ولو اينکه عرب‌ها نا مهربانى کنند و در خفا کار خلافى انجام دهند.

ما بايد در ديپلماسى اعمالى خود، اين مسائل را حل و فصل کنيم و اين مسائل را به ديپلماسى اعلانى تسرى ندهيم. در هر حال ويکى ليکس نقطه عطفى در تاريخ روابط بين الملل است. از اين جهت که بخش‌هاى ديپلماسى پنهان را آشکار کرده است و از اين به بعد هر کس با طرف‌هاى آمريکايى وارد مذاکره و گفت و گو مى‌شود، مواظب است که ممکن است حرف‌هايش به بيرون درز کند.

منبع: دیپلماسی ایرانی